سگ ها چگونه با انسان ها و سگ های دیگر ارتباط برقرار می کنند؟

سگ‌ها حرف نمی‌زنند، اما مدام در حال پیام دادن هستند. وقتی سگ گوش‌هایش را عقب می‌برد، دمش را تکان می‌دهد یا نگاهش را از شما می‌دزدد، دارد چیزی را می‌گوید. سگ‌ها با زبان بدن، صدا و بو با هم ارتباط برقرار می‌کنند و برای ارتباط با انسان بیشتر از نگاه، حرکت دم، حالت بدن و صداهایی مثل پارس و ناله کمک می‌گیرند. سگ در کنار انسان یاد گرفته است حالت چهره، لحن صدا و اشاره‌های ما را هم بخواند؛ همین است که رابطه سگ با انسان را این‌قدر نزدیک کرده است.

در این راهنما می‌خوانید سگ با هر حرکت گوش، چشم، دهان و دم چه می‌خواهد بگوید، پارس و غرغرش چه معنایی دارد، دو سگ وقتی به هم می‌رسند چطور همدیگر را می‌شناسند و شما چطور می‌توانید به زبانی حرف بزنید که سگ‌تان بفهمد. البته همه سگ‌ها یک‌جور ارتباط برقرار نمی‌کنند؛ نژاد، سن، شخصیت و تجربه‌های گذشته روی رفتارشان اثر دارد. وسایلی مثل تشویقی سگ هم که در پت شاپ آنلاین پیدا می‌شوند، برای تقویت رفتارهای خوب کمک می‌کنند؛ اما اول باید زبان سگ را بشناسید.

رابطه سگ با انسان چگونه شکل می‌گیرد؟

رابطه سگ با انسان بر پایه توجه و تکرار ساخته می‌شود. سگ رفتار شما را زیر نظر دارد: زمان غذا دادن، برداشتن قلاده، لحن صدا و حتی حالت صورت‌تان را به خاطر می‌سپارد و یاد می‌گیرد هر کدام چه معنایی دارد. برای همین است که بسیاری از سگ‌ها پیش از آنکه حرفی بزنید، از رفتارتان می‌فهمند قرار است بیرون بروید.

سگ‌ها حیواناتی اجتماعی هستند و در کنار انسان معمولاً به خانواده خود وابسته می‌شوند. آن‌ها با شادی هنگام برگشتن شما به خانه، دنبال کردن‌تان در خانه، تکیه دادن به پایتان یا آوردن اسباب‌بازی، نزدیکی خود را نشان می‌دهند. اگر می‌خواهید بیشتر بدانید سگ‌ها چه حسی به صاحب خود دارند، مطلب احساسات سگ نسبت به انسان و حس همدردی آن‌ها را هم بخوانید.

این رابطه دوطرفه است. سگ پیام می‌فرستد و انتظار دارد پاسخ بگیرد. هرچه شما نشانه‌های او را بهتر بخوانید و واکنش آرام و قابل پیش‌بینی‌تری نشان دهید، اعتماد او بیشتر می‌شود. چیزهایی که این رابطه را محکم می‌کنند:

• برنامه ثابت: غذا، پیاده‌روی و خواب در ساعت‌های تقریباً ثابت به سگ احساس امنیت می‌دهد.
• بازی و وقت گذاشتن: بازی مشترک یکی از ساده‌ترین راه‌های ساختن دوستی با سگ است.
• آموزش با تشویق: پاداش دادن به رفتار درست، زبان مشترکی میان شما و سگ می‌سازد.
• احترام به مرزهای سگ: وقتی سگ نشان می‌دهد ناراحت است، فاصله گرفتن به او یاد می‌دهد که می‌تواند به شما اعتماد کند.

زبان بدن سگ‌ها

از آنجا که سگ‌ها نمی‌توانند حرف بزنند، برای فهماندن منظورشان بیش از هر چیز از زبان بدن استفاده می‌کنند. این زبان شامل حرکت دم، حالت چشم‌ها، موقعیت گوش‌ها، وضعیت کلی بدن و حالت‌های صورت است. اگر این نشانه‌ها را بشناسید، خیلی راحت‌تر می‌فهمید سگ‌تان خوشحال است، می‌ترسد، نگران است یا می‌خواهد کسی از او فاصله بگیرد.

حرکت‌ها و سیگنال‌های سگ و معنای آن‌ها

سگ‌ها هر حالت خود را با گروهی از نشانه‌ها بیان می‌کنند. این نشانه‌ها را می‌توان در چهار گروه اصلی دسته‌بندی کرد:

• سیگنال‌های ایجاد فاصله: سگ با این‌ها می‌خواهد شخص یا حیوانی را از خود دور کند. نشان دادن دندان‌ها، غرغر کردن، پارس کردن، خیز برداشتن ناگهانی به جلو، گاز گرفتن هوا یا گاز گرفتن واقعی از این نمونه‌ها هستند. این نشانه‌ها را باید جدی بگیرید و فوراً به سگ فضا بدهید.
• سیگنال‌های آرام‌سازی: سگ با این‌ها ادب و دوستی خود را نشان می‌دهد، تنش را کم می‌کند یا می‌خواهد دعوایی پیش نیاید. برگرداندن سر، نگاه نکردن مستقیم، آهسته راه رفتن، خمیازه کشیدن و لیسیدن لب‌ها می‌توانند از این گروه باشند.
• سیگنال‌های ترس: بیانگر ترس یا حالت دفاعی هستند؛ مثل جمع کردن دم بین پاها، خم کردن بدن، عقب کشیدن گوش‌ها، سیخ شدن موهای پشت گردن و کمر، لرزیدن و گاهی ادرار کردن ناخواسته.
• سیگنال‌های شادی: تکان دادن دم همراه با بدن شُل، لیس زدن، پریدن، تکان دادن کل بدن و صورتی آرام با دهان نیمه‌باز نشان می‌دهد سگ سرحال و خوشحال است.

یادگیری زبان بدن سگ

چون سگ‌ها با بدن‌شان حرف می‌زنند، برداشت اشتباه از رفتارشان خیلی رایج است. مثلاً بسیاری فکر می‌کنند هر تکان دادن دمی یعنی خوشحالی؛ در حالی که دم بالا، سفت و با تکان‌های کوتاه و تند می‌تواند نشانه هیجان شدید یا حتی آمادگی برای درگیری باشد. پس باید کم‌کم روش‌های ابراز سگ را یاد بگیرید تا بتوانید با او بهتر تعامل کنید.

یادگیری این زبان به زمان، مشاهده، دقت و تمرین نیاز دارد. سگ ممکن است در یک موقعیت هم‌زمان چند گروه از سیگنال‌ها را نشان دهد؛ مثلاً دمش را تکان دهد اما بدنش سفت باشد. برای همین هیچ‌وقت فقط به یک عضو بدن نگاه نکنید. این سه چیز را با هم در نظر بگیرید:

1. کل بدن: بدن شُل و نرم یا سفت و بی‌حرکت؟
2. موقعیت: سگ در چه شرایطی است؟ کنار غذا، در محیط ناآشنا، روبه‌روی یک غریبه؟
3. رفتار همیشگی سگ: هر سگ عادت‌های خودش را دارد؛ چیزی که برای یک سگ عادی است، برای سگ دیگر ممکن است نشانه ناراحتی باشد.

آموزش هم بخشی از همین زبان مشترک است. برای شروع، آموزش گام به گام دستور بریم به سگ را ببینید.

رفتار سگ با انسان و معنای آن

سگ با صدا، حرکات صورت و بدن احساساتش را به انسان نشان می‌دهد. بعضی از این حرکت‌ها شبیه رفتار انسان به نظر می‌رسند، اما معنای‌شان ممکن است کاملاً فرق کند. چه تازه سگ آورده باشید و چه مدت‌هاست با او زندگی می‌کنید، شناختن این نشانه‌ها کمک می‌کند رفتار خودتان را با نیازهای او هماهنگ کنید.

درک رفتار سگ با انسان

عادت‌ها و حرکات سگ‌تان را در موقعیت‌های مختلف زیر نظر بگیرید. بسیاری از نشانه‌های ارتباطی سگ بسیار ظریف هستند و هر سگ نسخه مخصوص خودش را دارد. مثلاً یک سگ وقتی گرسنه است کنار ظرفش می‌نشیند و به شما نگاه می‌کند، و سگ دیگر با پنجه به در می‌زند. هرچه بیشتر دقت کنید، این الگوها را زودتر می‌شناسید.

تماس چشمی؛ دوستانه یا تهدیدآمیز؟

شما چه حسی دارید وقتی یک غریبه به شما خیره می‌شود؟ سگ‌ها هم معمولاً خیره شدن مستقیم و طولانی را تهدید یا چالش می‌دانند، به‌خصوص از طرف کسی که او را نمی‌شناسند. برای همین بهتر است به سگ ناآشنا خیره نشوید.

اما نگاه نرم و آرام میان سگ و صاحبش فرق دارد و معمولاً نشانه اعتماد است. می‌توانید به سگ‌تان یاد دهید وقتی صدایش می‌کنید به شما نگاه کند و این کار را با پاداش تشویق کنید. این تمرین تمرکز او را روی شما نگه می‌دارد و پایه بسیاری از آموزش‌های دیگر است.

بعضی از سگ‌ها راحت‌تر از بقیه با انسان و سگ‌های دیگر ارتباط می‌گیرند. اگر خانواده‌تان قرار است بزرگ‌تر شود، مطلب آمادگی سگ برای آمدن نوزاد برای شما مفید است.

نشانه‌های بازیگوشی و محبت

سگی که سرحال است و می‌خواهد بازی کند، معمولاً بدنی شل و راحت دارد، دمش را در ارتفاع طبیعی و با حرکت‌های نرم و گشاد تکان می‌دهد و با آرامش نگاه می‌کند. یکی از روشن‌ترین نشانه‌ها تعظیم بازی است: سگ سینه و پاهای جلو را پایین می‌آورد و باسنش را بالا نگه می‌دارد؛ یعنی «بیا بازی کنیم». تکیه دادن به شما، آوردن اسباب‌بازی و غلت زدن آرام برای نوازش هم معمولاً نشانه محبت و اعتماد هستند.

نشانه‌های ناراحتی و نگرانی

وقتی سگ ناراحت است یا احساس ناامنی می‌کند، به او کمک کنید و آرامش و اطمینان را برایش فراهم کنید. این نشانه‌ها معمولاً یعنی سگ نگران است:

• راه رفتن بی‌قرار و رفت‌وآمد بی‌هدف در خانه
• لیسیدن مکرر لب‌ها یا خمیازه کشیدن در موقعیت پرتنش
• دیده شدن سفیدی چشم وقتی سرش را برگردانده است
• پایین آمدن دم و عقب رفتن گوش‌ها
• پنهان شدن یا دوری کردن از جمع

قدم زدن هیجانی و بی‌قرار می‌تواند نشانه اضطراب، هیجان زیاد یا خستگی باشد؛ پس به موقعیت هم دقت کنید.

علائم هشدار پیش از گاز گرفتن

بیشتر سگ‌ها پیش از گاز گرفتن هشدار می‌دهند. اگر این علائم را بشناسید، می‌توانید پیش از بدتر شدن اوضاع، موقعیت را آرام کنید و از دعوای ناخواسته میان سگ‌ها هم جلوگیری کنید:

• بدن ناگهان سفت و بی‌حرکت می‌شود.
• سگ خیره نگاه می‌کند یا وسط یک کار ناگهان متوقف می‌شود.
• لب‌ها جمع می‌شوند، دندان‌ها دیده می‌شوند یا سگ غرغر می‌کند.
• دم بین پاها جمع شده و سگ راهی برای دور شدن ندارد؛ سگ ترسیده‌ای که در تنگنا مانده ممکن است برای دفاع گاز بگیرد.

در این حالت فریاد نزنید، به سگ نزدیک‌تر نشوید و او را تنبیه نکنید. آرام عقب بروید و فضا بدهید. تنبیه کردن غرغر ممکن است سگ را وادار کند دفعه بعد بدون هشدار گاز بگیرد. اگر به تغذیه سگ‌تان هم فکر می‌کنید، نگاهی به بهترین برندهای غذای خشک سگ خارجی بیندازید.

علائم سر و صورت سگ را بشناسید

سر و صورت سگ پر از پیام است. گوش‌ها، چشم‌ها و دهان هر کدام بخشی از حال سگ را نشان می‌دهند و وقتی کنار هم دیده شوند، تصویر دقیق‌تری به شما می‌دهند.

موقعیت گوش‌ها

شنوایی سگ بسیار قوی‌تر از ماست و گوش‌هایش مدام در حال جمع کردن اطلاعات هستند. وقتی گوش‌ها رو به جلو و بالا هستند، سگ معمولاً هوشیار و کنجکاو است؛ ممکن است صدایی شنیده باشد، در حال بازی یا تعقیب چیزی باشد. گوش‌هایی که در حالت طبیعی و راحت قرار دارند، معمولاً نشانه آرامش‌اند. گوش‌های خوابیده و چسبیده به عقب سر اغلب ترس، اضطراب یا حالت تسلیم را نشان می‌دهند. یادتان باشد شکل گوش در نژادهای مختلف فرق دارد و در سگ‌هایی با گوش آویزان، این تغییرات ظریف‌تر دیده می‌شوند.

علائم چشم سگ

چشم‌ها هم بخش مهمی از زبان سگ هستند. برخی از نشانه‌های رایج:

• چشم‌های باز و درخشان: سگ هوشیار، بازیگوش و آماده است.
• نگاه خیره و ثابت: می‌تواند نشانه چالش یا تهدید باشد.
• اجتناب از تماس چشمی: معمولاً نشانه ادب، کم کردن تنش یا تسلیم است.
• پلک زدن آرام و چشم‌های نیمه‌بسته: اغلب نشانه آرامش و راحتی است.
• دیده شدن سفیدی چشم: وقتی سگ سرش را برگردانده اما با گوشه چشم نگاه می‌کند، ممکن است مضطرب یا ناراحت باشد.

اگر سگ‌تان عقیم شده است، مطلب بهترین غذای خشک سگ عقیم شده را هم ببینید.

حالت‌های چهره سگ

سگ‌ها احساسات‌شان را با چهره هم نشان می‌دهند. با دقت به صورت سگ‌تان نگاه کنید تا حالش را بهتر بفهمید:

• دهان نیمه‌باز و شل: در سگ آرام و خوشحال، دهان معمولاً کمی باز و لب‌ها رها هستند؛ همان حالتی که خیلی‌ها به آن «لبخند سگ» می‌گویند. آن را با جمع کردن لب و نشان دادن دندان اشتباه نگیرید.
• خمیازه: خمیازه سگ همیشه به معنی خستگی نیست. سگ‌ها اغلب در موقعیت‌های پرتنش، کنار سگ‌های جدید یا وقتی سردرگم هستند خمیازه می‌کشند تا تنش را کم کنند. گاهی هم ممکن است پس از دیدن خمیازه صاحبش خمیازه بکشد.
• دهان بسته و کشیده: اگر دهان محکم بسته باشد یا گوشه‌های لب به عقب کشیده شده باشند، سگ ممکن است در استرس، درد یا ترس باشد؛ گاهی با نفس‌نفس زدن بی‌دلیل هم همراه است.
• لیسیدن لب: لیسیدن سریع لب و بینی بدون اینکه غذایی در کار باشد، اغلب نشانه استرس، فشار یا احساس تهدید است.
• نشان دادن دندان‌ها: جمع کردن لب و نمایش دندان یک هشدار جدی است و یعنی سگ ممکن است گاز بگیرد. فوراً فاصله بگیرید.

سگ‌ها برای آشنایی با هم معمولاً دور یکدیگر می‌چرخند. اگر می‌خواهید سگ‌تان در جای امنی با سگ‌های دیگر آشنا شود، بخوانید پارک سگ چیست و چه نکاتی دارد.

صدای سگ‌ها چه معنایی دارد؟

پارس، غرغر، ناله و زوزه هر کدام بخشی از زبان سگ هستند. خیلی‌ها فکر می‌کنند پارس فقط پارس است، اما زیر و بمی صدا، سرعت و تکرار آن تفاوت بزرگی ایجاد می‌کند. بهترین راه برای فهمیدن صدای سگ این است که هم‌زمان گوش بدهید و به بدنش نگاه کنید.

انواع پارس

سگ‌ها در موقعیت‌های مختلف به شکل‌های متفاوتی پارس می‌کنند:

• پارس بلند، پشت سر هم و سریع: می‌تواند هشدار درباره چیزی ناآشنا یا حالت تدافعی و پرخاشگرانه باشد.
• پارس‌های کوتاه و مکرر: اغلب برای خبر دادن از یک اتفاق یا خطر است؛ مثلاً صدای زنگ در.
• یک یا دو پارس کوتاه و بلندتر: گاهی برای جلب توجه است؛ مثلاً سگ می‌خواهد بازی کنید یا ظرفش خالی است.
• صدای ناگهانی و تیز شبیه جیغ: ممکن است نشانه درد یا ترس ناگهانی باشد و باید بررسی شود.

غرغر کردن سگ

غرغر سگ ممکن است ترسناک باشد، اما همیشه نشانه حمله نیست. بعضی سگ‌ها هنگام بازی، مثلاً در طناب‌کشی، غرغر می‌کنند و بدن‌شان شل و بازیگوش است. اما غرغر همراه با بدن سفت، نگاه خیره یا نشان دادن دندان یعنی سگ می‌خواهد فاصله بگیرید. در این حالت با احتیاط عقب بروید.

غرغر کوتاه و بم که با یک پارس کوتاه همراه شود، معمولاً پاسخ به یک تهدید است و ممکن است به گاز گرفتن ناگهانی برسد. غرغر طولانی‌تر همراه با پارس هم می‌تواند نشان دهد سگ عصبی است و ممکن است تهاجمی شود. با هر سگی، به‌خصوص سگ ناآشنا، بی‌احتیاط بازی نکنید؛ سگ ممکن است در اثر نزدیکی بیش از حد ناگهان واکنش نشان دهد.

ناله و زوزه

ناله کردن معمولاً برای خواستن چیزی است: توجه، بیرون رفتن یا غذا. اما ناله می‌تواند نشانه اضطراب یا درد هم باشد، به‌خصوص اگر با تغییر رفتار همراه شود. زوزه کشیدن در بعضی نژادها رایج‌تر است و ممکن است در پاسخ به صداهایی مثل آژیر یا در زمان تنهایی شنیده شود. اگر سگ‌تان در نبود شما مدام زوزه می‌کشد یا ناله می‌کند، ممکن است با تنهایی کنار نیامده باشد. برای شناخت بیشتر دنیای ذهنی سگ‌ها، بخوانید سگ‌ها بدبین هستند یا خوش‌بین؟

شما چطور با سگ حرف بزنید؟

ارتباط فقط این نیست که حرف سگ را بفهمید؛ سگ هم باید حرف شما را بفهمد. سگ‌ها حرکات، اشاره‌ها و لحن ما را به دقت می‌خوانند. پس مهم است بدانید در چشم سگ چطور به نظر می‌رسید و کدام کارهای شما ممکن است او را ناراحت کند، بترساند یا نگران کند.

از علامت‌های ناخواسته پرهیز کنید

بعضی کارهایی که برای ما عادی است، در زبان سگ معنای دیگری دارد. برای تقویت رابطه، این کارها را بشناسید و کنار بگذارید. همچنین تنبیه یا واکنش تند به ترس سگ، ترس او را بیشتر می‌کند و به رفتار بهتر کمکی نمی‌کند.

کاری که ما می‌کنیم	برداشت احتمالی سگ	بهتر است
خیره شدن به چشم سگ ناآشنا	تهدید یا چالش	نگاه را نرم کنید و کمی به پهلو بایستید
خم شدن از بالای سر سگ	فشار و احساس در تنگنا ماندن	کنار او بنشینید یا زانو بزنید
بغل کردن محکم	محدود شدن؛ بسیاری از سگ‌ها آن را دوست ندارند	نوازش آرام سینه یا کنار گردن
داد زدن هنگام هیجان سگ	شریک شدن در هیجان یا ترس	آرام و کوتاه حرف بزنید
تنبیه کردن غرغر	هشدار دادن فایده ندارد	به سگ فضا بدهید و علت را پیدا کنید

برای آشنایی با کارهای دیگری که سگ‌ها از آن بیزارند، مطلب کارهایی که سگ از آن متنفر است را بخوانید.

دستورات روشن و ثابت بدهید

دستورات‌تان را روشن و یکسان کنید تا سگ بفهمد از او چه می‌خواهید. بیشتر سگ‌ها دوست دارند صاحب‌شان را راضی کنند و سعی می‌کنند رفتارشان را با انتظارات او هماهنگ کنند، اما فقط وقتی پیام واضح باشد. چند نکته کلیدی:

• برای هر دستور همیشه یک کلمه ثابت و یک اشاره ثابت به کار ببرید و همه اعضای خانواده هم همان را بگویند.
• لحن دستور را آرام و محکم نگه دارید و برای تشویق از لحن شاد و گرم استفاده کنید؛ سگ‌ها به تفاوت لحن حساس‌اند.
• بلافاصله بعد از رفتار درست پاداش بدهید تا سگ ارتباط میان کار و پاداش را بفهمد.
• جلسه‌های آموزش را کوتاه و شاد نگه دارید.

یکی از مهم‌ترین دستورها برای ایمنی سگ، فراخواندن اوست؛ آموزش گام به گام دستور بیا را می‌توانید از همین امروز شروع کنید.

ارتباط دوطرفه را گسترش دهید

ارتباط دوطرفه یعنی شما به پیام‌های سگ پاسخ می‌دهید و سگ هم به پیام‌های شما. وقتی سگ با آوردن قلاده می‌گوید وقت پیاده‌روی است یا با فاصله گرفتن می‌گوید خسته شده، به او احترام بگذارید. این‌طور سگ یاد می‌گیرد که حرفش شنیده می‌شود و رابطه‌ای سالم و پر از اعتماد شکل می‌گیرد.

حتی سگ‌های بزرگ و کوچک هم می‌توانند با هم دوست شوند. اگر در خانه کودک دارید، نکات ایمنی بازی کودکان با سگ‌ها را هم از دست ندهید.

روش ارتباط سگ‌ها با همدیگر

سگ‌ها حیواناتی بسیار اجتماعی‌اند و بخش بزرگی از ارتباط‌شان با ژست، زبان بدن و بویایی انجام می‌شود. سلام کردن سگ‌ها به هم شاید برای ما عجیب باشد، اما روش تبادل اطلاعات میان آن‌هاست. وقتی دو سگ به هم می‌رسند، خیلی سریع یکدیگر را برانداز می‌کنند و در چند لحظه اطلاعات زیادی رد و بدل می‌شود.

نحوه سلام کردن به سگ تازه با سلام کردن به یک دوست قدیمی فرق دارد. صاحب سگ هم در رفتار سگ در این برخوردها نقش مهمی دارد؛ پس اگر سگ‌تان هنوز آداب معاشرت را خوب یاد نگرفته، با توجه به زبان بدن او می‌توانید رفتار مناسب را به او یاد بدهید.

سلام کردن به سگ جدید

استقبال سگ‌ها از یکدیگر به میزان راحتی‌شان بستگی دارد. سگ‌ها برای شناختن دنیای اطراف بیش از هر چیز به حس بویایی تکیه می‌کنند، پس جای تعجب نیست که بو کشیدن، به‌ویژه بوییدن صورت و پشت یکدیگر، روش اصلی سلام آن‌ها باشد. سگ از بوی سگ دیگر اطلاعاتی می‌گیرد که ما نمی‌توانیم تشخیص دهیم؛ مثلاً جنسیت و وضعیت جنسی و حال کلی او.

سگ‌ها وقتی اولین بار همدیگر را می‌بینند، معمولاً مستقیم و روبه‌رو به هم نزدیک نمی‌شوند. آن‌ها با یک قوس کوچک، از پهلو یا با چرخیدن دور هم نزدیک می‌شوند. این روش غیرمستقیم کمتر تهدیدآمیز است. نزدیک شدن مستقیم و سریع با سر بالا و بدن سفت، در زبان سگ‌ها ممکن است بی‌ادبی یا تهدید حساب شود.

برای اینکه این دیدار در کنترل شما باشد، سگ باید قلاده مناسب داشته باشد. برای انتخاب درست، راهنمای خرید قلاده مناسب سگ را بخوانید و سپس از بخش قلاده، لید و هارنس سگ مدل مناسب را انتخاب کنید.

ارتباط سگ‌ها با دوستان قدیمی

سگ‌هایی که مرتب همدیگر را می‌بینند، معمولاً کمتر وقت صرف سلام و احوال‌پرسی می‌کنند. آن‌ها دیگر لازم نیست یکدیگر را بشناسند و اغلب هیجان دیدار دوباره را بلافاصله با بازی نشان می‌دهند.

به همین دلیل توله‌ها باید در دوره اجتماعی شدن با سگ‌های آرام و ناآشنا هم برخورد داشته باشند تا رفتار درست را یاد بگیرند. اگر توله فقط با «دوستان قدیمی» بازی کرده باشد، ممکن است با همان شور و انرژی به هر سگی بپرد. این رفتار برای سگ ناآشنا بی‌ادبانه یا حتی تهاجمی به نظر می‌رسد و ممکن است سگ مقابل بترسد و واکنش نشان دهد.

سلامت جسمی هم روی انرژی و رفتار سگ اثر دارد؛ درباره مواد معدنی و ویتامین‌های مورد نیاز سگ بیشتر بدانید.

سگ را مجبور به ارتباط نکنید

همه سگ‌ها علاقه‌ای به سلام کردن با سگ‌های دیگر ندارند و این اشکالی ندارد. سلام میان سگ‌ها اغلب یک‌طرفه است: یک سگ شروع می‌کند و دیگری بی‌تفاوت‌تر است. تا وقتی هر دو رفتار مودبانه‌ای دارند، این موضوع مهم نیست.

بیشتر سلام‌ها خیلی کوتاه است و معمولاً فقط چند ثانیه طول می‌کشد. پس از این سلام کوتاه، اکثر سگ‌ها به راه خود ادامه می‌دهند و فقط گاهی تصمیم می‌گیرند با هم بازی کنند. در تمام این مدت زبان بدن هر دو را زیر نظر داشته باشید؛ همه سگ‌ها پاسخ مناسب را یاد نگرفته‌اند.

بازی است یا دعوا؟

کشتی گرفتن سگ‌ها را با دعوا اشتباه نگیرید. بازی سالم معمولاً پر سروصداست، اما این نشانه‌ها را دارد:

• بدن‌ها شل و حرکات «اغراق‌شده» و جهشی‌اند.
• سگ‌ها نقش‌ها را عوض می‌کنند؛ یک بار این یکی دنبال می‌کند و بار بعد آن یکی.
• میان بازی مکث‌های کوتاه هست و تعظیم بازی تکرار می‌شود.
• هر دو سگ بعد از مکث دوباره سراغ هم می‌آیند.

اگر بدن یکی سفت شد، یک سگ مدام سعی می‌کند فرار کند یا پنهان شود، غرغرها بم و جدی شد یا بازی دیگر مکث ندارد، وقت آن است که آرام سگ‌ها را از هم جدا کنید و فرصت آرام شدن بدهید.

نکاتی برای ملاقات امن دو سگ

شاید بپرسید چطور می‌توان کاری کرد که برخورد سگ‌تان با سگ‌های دیگر تجربه‌ای مثبت باشد؟ این قدم‌ها کمک می‌کنند:

1. اول از صاحب سگ دیگر بپرسید. قبل از نزدیک شدن بپرسید آیا سگ‌شان برای سلام کردن آماده است. اگر پاسخ منفی بود، اجازه ندهید سگ‌تان نزدیک شود.
2. زبان بدن هر دو سگ را بررسی کنید. اگر هر کدام ناراحت، ترسیده یا عصبی به نظر می‌رسد، به مسیرتان ادامه دهید.
3. قلاده را شل نگه دارید. بسیاری از صاحبان سگ هنگام سلام قلاده را می‌کشند. این کار تنش را بیشتر می‌کند و ممکن است سگ را به واکنش وادارد. قلاده را آن‌قدر شل نگه دارید که سگ بتواند سلام کند، اما کاملاً رها نباشد.
4. سلام را کوتاه نگه دارید. بعد از چند ثانیه بو کشیدن، با صدای شاد سگ را صدا کنید و ادامه دهید.
5. آرامش خودتان را حفظ کنید. سگ‌ها از حال صاحب‌شان تأثیر می‌گیرند. اگر عصبی شوید، سگ هم ممکن است عصبی شود. نفس عمیق بکشید و با سگ آرام حرف بزنید.

نشانه‌هایی که یعنی «الان نه»

بعضی سگ‌ها مثل بعضی آدم‌ها با هم کنار نمی‌آیند. به جای اینکه سگ‌ها را مجبور به سلام یا بازی کنید، بگذارید خودشان تصمیم بگیرند. اگر هنگام نزدیک شدن این علائم را دیدید، بهتر است دور شوید:

• جمع شدن دم بین پاها
• سفت شدن بدن
• خیره شدن به سگ دیگر
• گوش‌های سیخ و رو به جلو همراه با بدن سفت، یا گوش‌های چسبیده به عقب
• سیخ شدن موهای پشت

همچنین سگ‌تان را مجبور نکنید به سگی که می‌پرد و پارس می‌کند نزدیک شود. البته این رفتار همیشه نشانه پرخاشگری نیست؛ ممکن است سگ مقابل جوان و بسیار بازیگوش باشد و هنوز آداب را یاد نگرفته باشد. انرژی بیش از حد هم گاهی ریشه دیگری دارد؛ در این باره بخوانید علل بیش‌فعالی در سگ‌ها و راه کنترل سگ‌های هایپر.

تغذیه درست هم بخشی از سلامت و آرامش سگ است؛ ببینید رژیم غذایی سگ باید شامل چه مواد مغذی باشد.

سلام مودبانه را به سگ خود آموزش دهید

سلام کردن مودبانه مهارتی است که با تمرین به دست می‌آید. این روش ساده را امتحان کنید:

1. با سگ‌های آرام و آشنا شروع کنید و کم‌کم سراغ سگ‌های جدید بروید.
2. بگذارید سگ‌ها چند ثانیه همدیگر را بو کنند و بعد هر کدام به مسیر خود بروند.
3. اجازه ندهید سلام طولانی شود یا سگ‌تان روی سگ دیگر بپرد؛ پریدن ممکن است سگ مقابل را بترساند و واکنش او را برانگیزد.
4. بعد از هر سلام آرام، سگ را با تشویقی یا صدای شاد تشویق کنید.

هدف این است که سگ بدون نشانه پرخاشگری یا زورگویی به سگ‌های دیگر سلام کند. هر سگ سرعت یادگیری خودش را دارد؛ اگر می‌خواهید شخصیت سگ خود را بشناسید، به رفتارهای او در موقعیت‌های مختلف دقت کنید.

برای تشویق در آموزش، تشویقی مخصوص سگ کار را راحت‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند. فقط حواس‌تان باشد تشویقی بخش کوچکی از غذای روزانه باشد و جای غذای سگ را نگیرد.

چه زمانی از دامپزشک یا مربی کمک بگیرید؟

گاهی تغییر در شیوه ارتباط سگ نشانه مشکلی فراتر از رفتار است. سگ‌ها درد را خوب پنهان می‌کنند و اولین نشانه درد ممکن است تغییر رفتار باشد. در این موارد با دامپزشک مشورت کنید:

• سگی که همیشه آرام بوده، ناگهان غرغر می‌کند یا هنگام لمس شدن گاز می‌گیرد.
• سگ زیاد ناله می‌کند، بی‌قرار است یا از جای خاصی از بدنش مراقبت می‌کند.
• لیسیدن یا خاراندن مداوم یک نقطه از بدن دیده می‌شود.
• سگ پنهان می‌شود، کم‌تحرک شده یا اشتهایش تغییر کرده است.

اگر دامپزشک مشکل جسمی پیدا نکرد اما سگ ترس شدید، پرخاشگری یا اضطراب جدایی دارد، کمک گرفتن از یک مربی باتجربه که با روش تشویقی کار می‌کند، معمولاً بهترین راه است.

پرسش‌های پرتکرار

سگ چطور با انسان ارتباط برقرار می‌کند؟

سگ بیشتر با زبان بدن با انسان ارتباط برقرار می‌کند؛ یعنی حرکت دم، حالت گوش و چشم، وضعیت بدن و حالت صورت. صداهایی مثل پارس، ناله و غرغر هم بخشی از این ارتباط‌اند. سگ‌ها همچنین لحن صدا، اشاره‌ها و حالت چهره صاحب‌شان را می‌خوانند.

رابطه سگ با انسان چطور قوی‌تر می‌شود؟

با برنامه روزانه ثابت، بازی مشترک، آموزش با تشویق و احترام به نشانه‌های ناراحتی سگ. وقتی سگ ببیند پیام‌هایش شنیده می‌شود و واکنش شما قابل پیش‌بینی است، به شما بیشتر اعتماد می‌کند. تنبیه و داد زدن برعکس، این اعتماد را کم می‌کند.

آیا تکان دادن دم همیشه یعنی سگ خوشحال است؟

نه. دم شل که همراه با تکان خوردن کل بدن حرکت می‌کند معمولاً نشانه خوشحالی است. اما دم بالا و سفت با تکان‌های کوتاه و تند می‌تواند هیجان شدید یا آمادگی برای درگیری باشد. همیشه دم را کنار بقیه بدن ببینید.

چرا سگ‌ها هنگام دیدن هم یکدیگر را بو می‌کنند؟

بو کشیدن روش اصلی شناختن در سگ‌هاست. سگ از بوی سگ دیگر اطلاعاتی مثل جنسیت و حال او را می‌فهمد. این کار برای سگ‌ها کاملاً طبیعی و مودبانه است و معمولاً فقط چند ثانیه طول می‌کشد.

خمیازه کشیدن و لیسیدن لب در سگ چه معنایی دارد؟

اگر بی‌ربط به خواب یا غذا باشد، این دو حرکت اغلب نشانه استرس یا تلاش سگ برای کم کردن تنش‌اند. مثلاً سگ ممکن است در مطب دامپزشک یا کنار سگ ناآشنا خمیازه بکشد. در این حالت به او فضا بدهید و موقعیت را آرام‌تر کنید.