حس ششم سگ ها و 5 چیز باور نکردنی که سگ احساس می کند

حس ششم سگ‌ها در واقع نیروی جادویی نیست؛ ترکیبی از حس بویایی بسیار قوی، شنوایی تیز و توانایی شگفت‌انگیز در خواندن چهره و زبان بدن انسان است. همین حواس باعث می‌شود سگ‌ها چیزهایی را زودتر از ما بفهمند؛ از تغییر حال و هوای صاحبشان تا نزدیک شدن طوفان. در این مقاله از مجله پت خرید پنج چیز باورنکردنی را که سگ احساس می‌کند مرور می‌کنیم، توضیح می‌دهیم هر کدام از کجا می‌آید و می‌گوییم کدام توانایی‌ها ثابت شده‌اند و کدام هنوز جای تردید دارند.

حس ششم سگ‌ها چیست و از کجا می‌آید؟

آیا تا به حال پیش آمده که سگتان هنگام طوفان پشت کاناپه پنهان شود؟ یا وقتی ناراحت و بی‌حوصله‌اید، زودتر از بقیه کنارتان بیاید؟ بسیاری از صاحبان سگ قسم می‌خورند که حس ششم سگ‌ها واقعی است و سگ اتفاق‌ها را پیش از وقوع حس می‌کند یا تغییراتی را در محیط می‌فهمد که انسان متوجهشان نمی‌شود.

آنچه از دید ما شهود به نظر می‌رسد، معمولاً حاصل حواس معمولی اما بسیار قوی سگ است:

• بویایی: سگ‌ها تغییرات بسیار جزئی در بوی بدن انسان و محیط را تشخیص می‌دهند.
• شنوایی: صداهایی را می‌شنوند که برای ما بسیار ضعیف یا خارج از محدوده شنوایی است.
• خواندن زبان بدن: حالت چهره، نگاه و حرکات ما را با دقت زیر نظر دارند.
• حساسیت به تغییر روال: هر تغییری در برنامه روزانه خانه را زود متوجه می‌شوند.

بسیاری از توضیح‌های این مقاله بر پایه دیدگاه‌هایی است که متخصصان رفتار حیوانات در وب‌سایت دامپزشکی PetMD مطرح کرده‌اند. همین شناخت است که نگهداری از سگ را برای ما شیرین‌تر می‌کند.

۱. سگ‌ها حال و احساس شما را می‌فهمند

سگ‌ها با نشانه‌های دیداری تشخیص می‌دهند ما کی خوشحال و کی غمگین هستیم. دکتر نیکلاس دادمن، رفتارشناس حیوانات و استاد بازنشسته دانشکده دامپزشکی کامینگز در دانشگاه تافتس، معتقد است سگ‌ها متخصص درک زبان بدن‌اند. به گفته او سگ‌ها از اندازه مردمک چشم، حالت بدن و لبخند، احساسات ما را تشخیص می‌دهند. سگ‌ها در طول تاریخ همراهی با انسان طوری تکامل یافته‌اند که احساسات ما را بفهمند، چون بقایشان به پیوند عاطفی با انسان وابسته بوده است.

سگ چطور واکنش نشان می‌دهد؟

دکتر کارلو سیراکوسا می‌گوید سگ‌های خانگی می‌خواهند بدانند ما ناراحتیم یا حالمان خوب است. اگر حالمان خوب باشد، بیشتر سراغمان می‌آیند تا غذا بخواهند یا توجه بگیرند. اما اگر عصبی یا پرخاشگر باشیم، این برایشان علامت هشدار است که فاصله بگیرند.

به گفته دکتر دادمن، سگ‌ها ممکن است از بوی عرق بدن هم متوجه استرس بالای ما شوند، اما بیشتر از راه زبان بدن و حالت چهره حال ما را تشخیص می‌دهند. همین توانایی است که خیلی‌ها آن را حس ششم قوی سگ‌ها می‌نامند.

این حساسیت دوطرفه است: سگی که استرس صاحبش را دائم حس می‌کند، خودش هم ممکن است مضطرب شود. اگر نشانه‌هایی مثل لرزیدن، پنهان شدن یا لیسیدن مداوم پنجه را می‌بینید، راهنمای کاهش اضطراب سگ به کارتان می‌آید.

سگ‌ها در تاریکی هم دنیا را متفاوت از ما می‌بینند؛ درباره دید سگ در تاریکی بیشتر بخوانید.

۲. سگ‌ها ممکن است بارداری را حس کنند

به گفته دکتر سیراکوسا، سگ‌های باهوش ممکن است با بوییدن یک خانم، تغییر سطح هورمون‌های او در دوران بارداری را متوجه شوند و بفهمند اتفاق مهمی در بدن او در جریان است. البته این موضوع بیشتر بر پایه مشاهده صاحبان سگ و نظر متخصصان است تا یک آزمون علمی قطعی.

جدا از نشانه‌های بویایی، سگ تغییرات سبک زندگی را هم می‌فهمد. خانم باردار و خانواده‌اش معمولاً برنامه روزانه یا چیدمان خانه را تغییر می‌دهند؛ مثلاً اتاق نوزاد آماده می‌شود. سگ‌ها به روال ثابت عادت دارند و این تغییرات می‌تواند واکنش‌هایی مثل چسبیدن بیشتر به صاحب، کنجکاوی یا بی‌قراری در آن‌ها ایجاد کند.

• تغییرات خانه را کم‌کم و پیش از تولد نوزاد انجام دهید.
• اجازه دهید سگ وسایل نوزاد را از نزدیک بو کند.
• زمان بازی و پیاده‌روی سگ را تا جای ممکن ثابت نگه دارید.

برای جزئیات بیشتر بخوانید: آماده کردن سگ برای آمدن نوزاد

۳. هشدار درباره افت قند خون و تشنج

بعضی سگ‌ها با آموزش ویژه می‌توانند به افراد بیمار درباره خطری که در راه است هشدار دهند. اینجا باید دو موضوع متفاوت را از هم جدا کرد: افت قند خون در دیابت و تشنج صرعی.

افت قند خون در دیابت نوع یک

در افراد مبتلا به دیابت نوع یک، قند خون ممکن است ناگهان افت کند که خطرناک است. سگ‌ها احتمالاً می‌توانند مواد شیمیایی‌ای را که هنگام افت قند خون از بدن منتشر می‌شود بو کنند. پژوهشی که در یک مجله تخصصی دیابت منتشر شد نشان داد سگ‌ها می‌توانند افت قند خون را از بوی نمونه‌های پوست و نفس انسان تشخیص دهند. به همین دلیل امروزه سگ‌هایی برای هشدار قند خون آموزش داده می‌شوند.

تشنج صرعی

به گفته دکتر دادمن، تشنج‌های صرعی پیچیده‌ترند و بوی شناخته‌شده‌ای برای آن‌ها وجود ندارد. سگ‌هایی که این تشنج‌ها را زودتر تشخیص می‌دهند، احتمالاً به استرس بالا و تغییرات رفتاری ظریفی که پیش از حمله دیده می‌شود واکنش نشان می‌دهند. او از یکی از بستگانش مثال می‌زند که سگش اغلب در جلسات کاری پراسترس، پیش از حمله صرع به او هشدار می‌داد. وقتی این فرد بیرون می‌رفت، هوای تازه می‌خورد و آرام می‌شد، حمله‌ای رخ نمی‌داد.

پس سگ در این مورد بوی خاصی از صرع را تشخیص نمی‌دهد، بلکه نشانه‌های استرس را از زبان بدن صاحبش می‌خواند. یادتان باشد که سگ هشداردهنده جایگزین درمان و پیگیری پزشکی نیست.

سگ‌ها رفتارهای غریزی دیگری هم دارند که برای ما عجیب است؛ مثلاً علت کندن زمین توسط سگ‌ها را بخوانید.

۴. سگ‌ها نزدیک شدن طوفان را حس می‌کنند

گاهی سگ بی‌دلیل زوزه می‌کشد، این طرف و آن طرف می‌رود و ترسیده به نظر می‌رسد و کمی بعد رعد و برق شروع می‌شود. دانشمندان برای این توانایی چند توضیح دارند:

• افت فشار هوا: دکتر سیراکوسا معتقد است سگ‌ها افت فشار هوا پیش از طوفان را متوجه می‌شوند.
• رطوبت و بو: افزایش رطوبت و تغییر غلظت ازن در هوا را هم حس می‌کنند.
• صدای دور: شنوایی تیز سگ صدای رعد را از فاصله‌ای می‌شنود که ما نمی‌شنویم.
• الکتریسیته ساکن: دکتر دادمن احتمال می‌دهد سگ‌ها تغییر الکتریسیته ساکن هوا را پیش از طوفان حس کنند.

دکتر دادمن به پژوهشی کوچک اشاره می‌کند که در آن سگ‌ها به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه جلیقه ضد الکتریسیته ساکن پوشیدند و گروه دیگر دارونما گرفتند. در این پژوهش فقط ۲۸ حیوان شرکت داشتند که برای نتیجه قطعی کافی نیست، اما در حدود ۷۰ درصد سگ‌های گروه جلیقه، رفتارهای وحشت‌زده پیش از رعد و برق کاهش یافت، در حالی که این عدد در گروه دارونما حدود ۳۰ درصد بود.

وقتی سگ از طوفان می‌ترسد چه کنیم؟

• یک جای امن و دنج، مثل باکس یا گوشه‌ای آرام، برایش آماده کنید.
• خودتان آرام بمانید؛ سگ از رفتار شما الگو می‌گیرد.
• هرگز سگ را به خاطر ترسیدن تنبیه نکنید.
• با اسباب‌بازی یا بازی آرام حواسش را پرت کنید؛ لوازم و اسباب‌بازی سگ در این لحظه‌ها کمک می‌کند.
• اگر ترس شدید است و به خودش آسیب می‌زند، با دامپزشک مشورت کنید.

بی‌قراری ناگهانی همیشه نشانه طوفان نیست و ممکن است علامت بیماری باشد؛ درباره بیماری دیستمپر سگ‌ها هم بخوانید.

۵. تشخیص سرطان با حس بویایی سگ

سگ‌ها قدرت بویایی باورنکردنی‌ای دارند و پژوهشگران بررسی می‌کنند که آیا می‌توان از آن برای کمک به تشخیص سرطان استفاده کرد. در یکی از این پژوهش‌ها که در یک مجله تخصصی سرطان منتشر شد، سگ‌ها توانستند ترکیبات شیمیایی مرتبط با سرطان تخمدان را در نمونه خون بیماران تشخیص دهند.

سگ‌ها همچنین می‌توانند آموزش ببینند تا از بوی نفس انسان، بیماران مبتلا به سرطان ریه و سرطان سینه را از افراد سالم جدا کنند. پژوهش‌هایی هم درباره سرطان پوست و مثانه انجام شده است، اما نتایج هنوز در مرحله تحقیق است.

هشدار مهم

دکتر دادمن تأکید می‌کند که با وجود نتایج امیدوارکننده، سگ‌ها نمی‌توانند سرطان را با دقت صددرصد تشخیص دهند. بنابراین بو کشیدن سگ هرگز جای آزمایش‌ها و معاینه‌های پزشکی را نمی‌گیرد. اگر سگتان مدام یک نقطه از بدنتان را بو می‌کند، دلیلی برای وحشت نیست، اما اگر خودتان هم علامتی دارید، به پزشک مراجعه کنید.

اگر به رفتارهای کمتر شناخته‌شده سگ‌ها علاقه دارید، این پرسش را هم ببینید که آیا سگ‌ها می‌توانند اوتیسم داشته باشند.

خلاصه: سگ چه چیزهایی را حس می‌کند و با کدام حس؟

چیزی که سگ حس می‌کند	حس اصلی	میزان اطمینان علمی
حال و احساس صاحب	بینایی (زبان بدن و چهره) و بویایی	نسبتاً قوی
بارداری	بویایی و تغییر روال خانه	بیشتر بر پایه مشاهده
افت قند خون	بویایی	پژوهش‌های امیدوارکننده
تشنج صرعی	خواندن نشانه‌های استرس	محدود
طوفان	شنوایی، بویایی، حس فشار هوا	توضیح‌ها متعددند و قطعی نیستند
سرطان	بویایی	در حال تحقیق، بدون دقت صددرصد

برای آشنایی با واقعیت‌های جالب دیگر، از ساختار بدن تا میزان خواب سگ، نکات جالب درباره سگ‌ها را بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا سگ‌ها واقعاً حس ششم دارند؟

آنچه حس ششم سگ‌ها نامیده می‌شود، بیشتر نتیجه بویایی بسیار قوی، شنوایی تیز و توانایی خواندن زبان بدن انسان است. سگ‌ها تغییرات کوچکی را حس می‌کنند که ما متوجهشان نمی‌شویم و همین باعث می‌شود رفتارشان پیشگویانه به نظر برسد.

آیا سگ ناراحتی صاحبش را می‌فهمد؟

بله، سگ‌ها از حالت چهره، نگاه، حالت بدن و حتی بوی بدن تغییر حال صاحبشان را تشخیص می‌دهند. بعضی سگ‌ها در این مواقع کنار صاحبشان می‌آیند و بعضی وقتی صاحب عصبی است فاصله می‌گیرند.

آیا سگ می‌فهمد صاحبش باردار است؟

ممکن است. متخصصان معتقدند سگ‌ها شاید تغییر بوی بدن ناشی از تغییرات هورمونی را حس کنند. همچنین تغییر روال و چیدمان خانه در دوران بارداری را زود متوجه می‌شوند و واکنش نشان می‌دهند.

چرا سگ قبل از طوفان بی‌قرار می‌شود؟

سگ‌ها احتمالاً افت فشار هوا، افزایش رطوبت، تغییر بوی هوا و صدای رعد دوردست را زودتر از ما حس می‌کنند. اگر ترس سگتان از طوفان شدید است یا به خودش آسیب می‌زند، با دامپزشک مشورت کنید.

آیا سگ می‌تواند سرطان را تشخیص دهد؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهد سگ‌های آموزش‌دیده می‌توانند بوی مرتبط با بعضی سرطان‌ها را در نفس یا نمونه‌های بدن تشخیص دهند. اما دقت آن‌ها صددرصد نیست و هرگز جای آزمایش‌های پزشکی را نمی‌گیرد.