سگ ها بدبین هستند یا خوشبین؟ تحقیقات علمی چه می گوید؟

آیا ظرف آب سگ شما نیمه‌پر است یا نیمه‌خالی؟ پژوهشی در دانشگاه سیدنی نشان داد که سگ‌ها هم مثل ما در یک طیف از خوشبینی تا بدبینی قرار می‌گیرند: بعضی در موقعیت مبهم انتظار اتفاق خوب دارند و بعضی محتاط‌اند و ریسک نمی‌کنند. به گفته دکتر ملیسا استارلینگ، پژوهشگر این مطالعه، شناختن این ویژگی به صاحبان سگ کمک می‌کند بهتر بفهمند در ذهن دوست پشمالویشان چه می‌گذرد. در این مطلب از مجله پت خرید می‌خوانید این آزمایش چطور انجام شد، چه نتیجه‌ای داشت، محیط زندگی چه نقشی دارد و با سگ خوشبین یا بدبین چطور رفتار کنید.

آزمایش شیر در برابر آب برای سنجش بدبینی سگ‌ها

استارلینگ و تیمش روی گروهی از سگ‌ها آزمایشی به نام «آزمایش سوگیری شناختی» انجام دادند. هدف این بود که ببینند هر سگ بیشتر به سمت خوشبینی گرایش دارد یا بدبینی. روند آزمایش این‌طور بود:

1. آموزش دو صدا: به سگ‌ها یاد دادند که با شنیدن صدایی مشخص، یک هدف را لمس کنند. یک صدا با پاداش شیر همراه بود و صدای دیگر فقط با آب.
2. یادگیری تفاوت: سگ‌ها کم‌کم یاد گرفتند که با شنیدن صدای شیر هدف را لمس کنند و شیر بگیرند، و با شنیدن صدای آب، هدف را لمس نکنند.
3. آزمایش اصلی: وقتی سگ‌ها تفاوت دو صدا را یاد گرفتند، صداهای تازه‌ای پخش شد که بین این دو صدا بودند؛ کمی شبیه صدای شیر، اما نه کاملاً.

استارلینگ توضیح می‌دهد که هدف، دادن یک سیگنال مبهم به سگ بود تا ببینند آن را چطور تفسیر می‌کند. اگر سگ صدا را بیشتر شبیه صدای شیر بداند، هدف را لمس می‌کند؛ اگر آن را شبیه صدای آب بداند، سراغ هدف نمی‌رود. یعنی سگ خوشبین در موقعیت نامطمئن انتظار پاداش دارد و سگ بدبین انتظار ناکامی.

اگر برایتان سؤال شده که شیر اصلاً برای سگ مناسب است یا نه، مطلب شیر خوردن سگ‌ها و مزایا و مضرات آن را بخوانید؛ بسیاری از سگ‌های بالغ لاکتوز را به‌خوبی هضم نمی‌کنند.

نتیجه آزمایش خوشبینی و بدبینی سگ‌ها

استارلینگ با دیدن واکنش هر سگ به صداهای مبهم، می‌توانست نتیجه بگیرد که آن سگ بیشتر خوشبین است یا بدبین. به گفته او، نکته جالب تصمیمی بود که هر سگ می‌گرفت: صدای نامفهوم را صدای آب تفسیر کند یا صدای شیر. این تصمیم از سگی به سگ دیگر فرق داشت.

• سگ‌های خوشبین: حتی بعد از اینکه چند بار به‌جای شیر آب گرفتند، باز هم با شنیدن صدای مبهم سراغ هدف می‌رفتند. با شور و هیجان بالا می‌پریدند و همه‌چیز را امتحان می‌کردند.
• سگ‌های بدبین: ریسک نمی‌کردند و نمی‌خواستند شانسشان را امتحان کنند. لب‌هایشان را لیس می‌زدند، از هدف دور می‌شدند و بعضی حتی روی تختشان دراز می‌کشیدند و از ادامه کار سر باز می‌زدند.

آزمایش با ۴۰ سگ شروع شد و در نهایت ۲۰ سگ تا پایان آن ماندند. در هر مرحله چند سگ کنار رفتند؛ بعضی شیر را دوست نداشتند و بعضی تمایلی به یاد گرفتن تفاوت این دو نوشیدنی نشان ندادند. آزمایش در دوره‌های دوهفته‌ای انجام شد. در پایان، شش سگ خوشبین و شش سگ بدبین بودند و بقیه به‌طور یکنواخت بین این دو سر طیف قرار گرفتند.

محیط زندگی و بدبینی سگ‌ها

فرضیه استارلینگ این است که جایگاه هر سگ در این طیف، با پیشینه و تجربه‌های او ارتباط زیادی دارد. برای مثال، چند سگ از گروه خوشبین، سگ‌های خانگی مربیان حرفه‌ای بودند. به گفته او، این سگ‌ها احتمالاً در خانه با محرک‌های زیاد و متنوعی آموزش دیده بودند. از طرف دیگر، بسیاری از سگ‌های بدبین در یک برنامه آموزشی سگ‌های خدماتی بودند.

جولی هکت، پژوهشگر حیوانات اهلی، هم با این نظر موافق است که نگاه مثبت یا منفی حیوان تا حد زیادی به محیط زندگی‌اش وابسته است. به گفته او، اگر توله‌سگی زندگی ناخوشایندی را تجربه کند، ممکن است وقتی بزرگ‌تر شد در موقعیت‌های مختلف دید منفی‌تری نشان دهد. اما این به معنی منفی‌گرا بودن همیشگی او نیست. اگر به محیط متفاوتی برود، یاد می‌گیرد که آدم‌ها آزاری به او نمی‌رسانند، از بودن در کنارشان لذت می‌برد و نگاهش می‌تواند به سمت مثبت تغییر کند.

این یافته با آنچه درباره رفتار سگ‌ها می‌دانیم هم‌خوان است. عوامل زیر معمولاً روی نگاه سگ به دنیا اثر می‌گذارند:

• تجربه‌های دوره توله‌گی و میزان آشنایی با آدم‌ها، صداها و محیط‌های مختلف (اجتماعی‌سازی).
• روش آموزش؛ آموزش با تشویق اعتمادبه‌نفس سگ را بیشتر می‌کند و تنبیه ممکن است او را محتاط و مضطرب کند.
• تجربه‌های تلخ مثل رهاشدن، آزار یا زندگی در شرایط سخت.
• سلامت جسمی؛ درد و بیماری می‌تواند سگ را کم‌حوصله‌تر و محتاط‌تر کند.

سگ خوشبین در مقابل سگ بدبین

یافته‌های استارلینگ هنوز مقدماتی است، اما او توانست ویژگی‌های هر دو گروه را توصیف کند و نکته‌هایی هم برای صاحبان سگ گردآوری کرد. سگ‌ها حافظه و توان یادگیری خوبی دارند و تجربه‌های قبلی‌شان روی انتظارشان از آینده اثر می‌گذارد؛ برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مطلب حافظه سگ‌ها چگونه عمل می‌کند؟ را بخوانید.

ویژگی‌های سگ‌های مثبت‌نگر

به گفته استارلینگ، سگی که بسیار خونگرم و کنجکاو است، دنبال کشف کردن و گرفتن پاداش است و از هر فرصتی استفاده می‌کند، احتمالاً یک سگ مثبت‌نگر است. پشتکار هم در همین دسته قرار می‌گیرد. سگ‌های مثبت‌نگر دوباره تلاش می‌کنند و این برایشان خوب است، چون چیزهای تازه بیشتری را تجربه می‌کنند. آن‌ها نگران شکست خوردن نیستند و اگر به هدف نرسند، باز هم شانسشان را امتحان می‌کنند.

ویژگی‌های سگ‌های منفی‌نگر

سگی که ریسک نمی‌کند احتمالاً به سمت بدبینی گرایش دارد. همان‌طور که در آزمایش دیدیم، این ویژگی بیشتر هنگام آموزش دیده می‌شود. اگر این سگ‌ها در تمرین‌ها زیاد موفق نشوند، احساس برنده بودن نمی‌کنند و ممکن است ناراحت و زود دلسرد شوند.

از این یافته‌ها چه می‌توانیم یاد بگیریم؟

خوشبین یا بدبین بودن خوب یا بد نیست؛ فقط یعنی هر سگ به روش متفاوتی نیاز دارد. توصیه‌های استارلینگ و اصول کلی آموزش با تشویق را می‌توان این‌طور خلاصه کرد.

اگر سگ شما محتاط و بدبین است

• صبور باشید. سگ‌های بدبین نسبت به سگ‌های دیگر به تشویق بیشتری نیاز دارند و از بازخورد زیاد و تقویت روحیه سود می‌برند.
• تمرین‌ها را ساده و کوتاه کنید تا سگ بارها موفق شود و حس برنده بودن پیدا کند. کار سخت‌تر را کم‌کم اضافه کنید.
• از تنبیه و داد زدن پرهیز کنید؛ این کارها احتیاط و ترس سگ را بیشتر می‌کند.
• علاوه بر خوراکی، از پاداش‌هایی مثل بازی، نوازش و تحسین هم استفاده کنید. ایده‌های بیشتر را در مطلب پاداش‌های غیرخوراکی سگ ببینید.
• سگ را آرام و قدم‌به‌قدم با آدم‌ها، صداها و جاهای تازه آشنا کنید و هرگز به زور او را در موقعیت ترسناک قرار ندهید. دانستن کارهایی که سگ‌ها از آن متنفرند هم کمک می‌کند ناخواسته اعتمادش را از بین نبرید.

اگر سگ شما خوشبین و ماجراجوست

از صاحبان سگ‌های خوشبین خواسته می‌شود راه‌هایی پیدا کنند تا رفتارهای ناخواسته سگشان ناخواسته تقویت نشود. سگ خوشبین شانسش را امتحان می‌کند و اگر یک بار روی میز غذا پیدا کند، باز هم سراغش می‌رود. استارلینگ می‌گوید تنها راه، مدیریت محیط است:

• مطمئن شوید سگ نمی‌تواند روی میز ناهارخوری و پیشخوان آشپزخانه چیزی پیدا کند.
• او را مدت طولانی در جایی تنها نگذارید که بتواند هر کاری خواست بکند، چون هنوز به او یاد نداده‌اید از او چه می‌خواهید.
• به‌جای آن، به او بگویید چه کاری درست است و همان رفتار را تشویق کنید.
• انرژی زیادش را با بازی، پیاده‌روی و اسباب‌بازی‌های مناسب سگ تخلیه کنید.

سگ‌ها به احساسات انسان‌ها هم حساس‌اند و حال و هوای شما روی آن‌ها اثر می‌گذارد؛ در این باره مطلب حس همدردی در سگ‌ها را بخوانید.

چه زمانی احتیاط سگ نگران‌کننده است؟

بدبینی ملایم یک ویژگی شخصیتی است، اما اگر سگ شما به‌تازگی گوشه‌گیر شده، اشتها یا بازیگوشی‌اش کم شده، مدام لب می‌لیسد، می‌لرزد، پنهان می‌شود یا رفتارهای پرخاشگرانه نشان می‌دهد، ممکن است درد، بیماری یا اضطراب جدی در کار باشد. در این حالت سگ را نزد دامپزشک ببرید و در صورت لزوم از یک مربی یا متخصص رفتار سگ کمک بگیرید.

این دانش چه کاربردی دارد؟

به گفته استارلینگ، این پژوهش تازه نوک کوه یخ است. او امیدوار است با ادامه آزمایش‌ها، روش‌های ساده‌تری ارائه شود که صاحبان سگ بتوانند خودشان در خانه حال و هوای عاطفی سگشان را بسنجند. این دانش چند کاربرد مهم دارد:

• تقویت رابطه: وقتی بدانید سگتان چطور به دنیا نگاه می‌کند، رفتارهایش را بهتر می‌فهمید و پیوند شما محکم‌تر می‌شود.
• انتخاب سگ برای کار خاص: به گفته استارلینگ، ممکن است سگ محتاط و بدبین برای بعضی کارهای خدماتی که احتیاط در آن‌ها مهم است مناسب‌تر باشد.
• انتخاب همراه مناسب: سگ‌هایی که سریع‌تر به اصلاح رفتارهای ناخواسته پاسخ می‌دهند و هر موقعیتی را یک فرصت می‌بینند، خوشبین‌اند. اگر دنبال همراهی برای ورزش و فعالیت هستید، سگ مثبت‌نگری که مایل است هر کاری را امتحان کند انتخاب خوبی است.

اگر قصد دارید سگ تازه‌ای به خانه بیاورید، علاوه بر تهیه لوازم و غذای سگ، به شخصیت او هم توجه کنید. سگ‌ها سال‌ها کنار ما زندگی می‌کنند؛ درباره این موضوع مطلب طول عمر سگ‌ها چقدر است؟ را بخوانید. برای مطالعه بیشتر درباره رفتار و سلامت سگ‌ها به زبان انگلیسی، می‌توانید به PetMD هم سر بزنید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا سگ‌ها واقعاً می‌توانند بدبین یا خوشبین باشند؟

پژوهش دانشگاه سیدنی نشان داد سگ‌ها در موقعیت‌های مبهم واکنش‌های متفاوتی دارند؛ بعضی انتظار پاداش دارند و بعضی انتظار ناکامی. این تفاوت نشان می‌دهد سگ‌ها در یک طیف از خوشبینی تا بدبینی قرار می‌گیرند، هرچند یافته‌ها هنوز مقدماتی است.

از کجا بفهمم سگ من بدبین است؟

سگ بدبین معمولاً در موقعیت تازه یا نامطمئن عقب می‌کشد، ریسک نمی‌کند، بعد از یک شکست در تمرین زود دلسرد می‌شود و نشانه‌هایی مثل لیسیدن لب و دور شدن نشان می‌دهد. سگ خوشبین برعکس، کنجکاو است و بارها تلاش می‌کند.

آیا می‌شود سگ بدبین را خوشبین‌تر کرد؟

به گفته پژوهشگران، نگاه سگ به محیط زندگی‌اش وابسته است و می‌تواند تغییر کند. محیط امن، آموزش با تشویق، تمرین‌های ساده با موفقیت‌های زیاد و دوری از تنبیه معمولاً به سگ کمک می‌کند اعتمادبه‌نفس بیشتری پیدا کند.

سگ خوشبین بهتر است یا سگ بدبین؟

هیچ‌کدام بهتر نیست. سگ خوشبین همراه خوبی برای فعالیت و ورزش است اما به مدیریت محیط نیاز دارد. سگ بدبین محتاط‌تر است و ممکن است برای بعضی کارهای خدماتی مناسب‌تر باشد، اما به تشویق و صبر بیشتری نیاز دارد.