احساسات سگ نسبت به انسان و حس همدردی آنها

سگ‌ها احساسات انسان را حس می‌کنند و به آن واکنش نشان می‌دهند. بیشتر صاحبان سگ تعریف می‌کنند که وقتی ناراحت یا پریشان هستند، سگشان کنارشان می‌آید، سرش را روی پای آن‌ها می‌گذارد یا دست و صورتشان را می‌لیسد. پژوهش‌ها هم نشان می‌دهند سگ‌ها به نشانه‌های ناراحتی انسان و حتی همنوعان خودشان حساس‌اند. در این مطلب از مجله پت خرید می‌بینیم احساسات سگ نسبت به انسان چطور است، آیا سگ‌ها با سگ‌های دیگر هم همدردی می‌کنند، این همدلی با چه نشانه‌هایی دیده می‌شود و چطور می‌شود آن را تقویت کرد.

آیا سگ‌ها احساسات انسان را درک می‌کنند؟

اگر سگ دارید، حتماً با او رابطهٔ عاطفی برقرار کرده‌اید. بسیاری از دارندگان سگ می‌گویند حیوانشان در همدلی بی‌نظیر است و وقتی صاحبش غمگین است، کاری می‌کند تا حال او بهتر شود. حس همدردی در سگ‌ها موضوع پژوهش‌های زیادی بوده است.

در یکی از این مطالعه‌ها، صاحبان سگ گاهی با صدای عادی سگ را صدا می‌زدند و گاهی صدای ناراحت درمی‌آوردند، مثلاً گریه می‌کردند یا می‌گفتند «کمک». سگ‌هایی که خودشان را به صاحب رساندند، در حالت گریه سریع‌تر از حالت عادی این کار را کردند. این نتیجه نشان می‌دهد ناراحتی صاحب برای سگ اهمیت دارد.

دکتر راسل هارتشتاین، رفتارشناس و مربی حیوانات خانگی، می‌گوید سگ‌ها اغلب احساسات ما را منعکس می‌کنند. یعنی سگ‌ها می‌توانند به شکلی با انسان همدلی کنند و حس همدردی داشته باشند.

سگ از کجا می‌فهمد حال ما چطور است؟

سگ‌ها قرن‌ها کنار انسان زندگی کرده‌اند و یاد گرفته‌اند نشانه‌های ما را بخوانند. مهم‌ترین راه‌هایی که سگ با آن حال صاحبش را تشخیص می‌دهد این‌هاست:

• لحن صدا: سگ تفاوت صدای شاد، عصبانی و غمگین را تشخیص می‌دهد، حتی اگر کلمات را نفهمد.
• حالت چهره: سگ‌ها به چهرهٔ انسان، به‌خصوص چشم‌ها و دهان، توجه می‌کنند.
• زبان بدن: شانه‌های افتاده، حرکات تند یا بی‌حرکتی طولانی برای سگ معنا دارد.
• بو: حس بویایی قوی سگ ممکن است تغییرات بدن انسان در زمان استرس را هم دریافت کند.
• تغییر برنامهٔ روزانه: سگ متوجه می‌شود وقتی صاحبش رفتار همیشگی را ندارد.

برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مطلب سگ‌ها چطور احساسات و زبان بدن انسان را می‌فهمند؟ را بخوانید.

آیا سگ‌ها احساسات همنوعان خود را متوجه می‌شوند؟

به گفتهٔ دکتر هارتشتاین پاسخ «بله» است: سگ‌ها می‌توانند با همنوعان خود هم حس همدلی داشته باشند. البته پژوهش در این زمینه هنوز زیاد نیست، اما یک مطالعهٔ امیدوارکننده نشان داده که سگ‌ها به احساسات سگ‌های دیگر واکنش نشان می‌دهند.

این مطالعه را پژوهشگران دانشگاه وین انجام دادند. آن‌ها از صاحبان سگ خواستند حیوانشان را به آزمایشگاهی بیاورند که در نقاط مختلفش بلندگو نصب شده بود. سپس یک سری صدا پخش کردند که به احساسات انسان و سگ مربوط بود:

پیش از پذیرفتن یک سگ، خوب است بدانید چنین حیوان حساسی چه نیازهایی دارد؛ نکات مهم قبل از پذیرفتن مسئولیت سگ را از دست ندهید.

تاثیر نشانه‌های شنیداری در حس سگ‌ها

پژوهشگران می‌خواستند بدانند سگ‌ها به کدام صدا، مثبت یا منفی یا خنثی، توجه بیشتری نشان می‌دهند. همچنین بررسی کردند که آیا سگ‌ها علائم پریشانی مانند لیسیدن پنجه، غر زدن یا پارس کردن از خود نشان می‌دهند یا نه. رفتار هر سگ در برابر هر صدا ثبت و امتیازدهی شد.

نتایج این مطالعه را می‌شود در چند نکته خلاصه کرد:

• سگ‌ها به صداهای احساسی بیشتر از صداهای خنثی توجه کردند.
• در برابر صداهای منفی، واکنش سگ‌ها به‌طور محسوسی بیشتر بود.
• هنگام شنیدن صداهای منفی، نشانه‌های اضطراب و پریشانی بیشتری نشان دادند.
• تفاوت چشمگیری بین واکنش آن‌ها به صدای ناراحتی انسان و صدای ناراحتی سگ دیده نشد.

این یافته‌ها نشان می‌دهند سگ‌ها می‌توانند بین حس مثبت و منفی در انسان و همنوعان خود تفاوت بگذارند. با این حال دکتر هارتشتاین هشدار می‌دهد که توانایی حیوان برای اینکه خودش را جای دیگری بگذارد و همان احساس را تجربه کند، به‌سادگی قابل اندازه‌گیری نیست. پس بهتر است بگوییم سگ‌ها «واکنش همدلانه» دارند، بی‌آنکه ادعا کنیم دقیقاً مثل انسان همدردی می‌کنند.

آیا سگ با حیوانات آشنا همدردی بیشتری دارد؟

دیدیم که سگ‌ها نسبت به صدای همنوعان مضطرب واکنش نشان می‌دهند. اما آیا نسبت به سگ هم‌خانهٔ خود بیشتر از یک سگ غریبه همدلی می‌کنند؟ پژوهشگران این پرسش را هم بررسی کرده‌اند، اما برای پاسخ قطعی هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

آنچه صاحبان سگ در خانه می‌بینند این است که سگ‌هایی که با هم زندگی می‌کنند، اغلب به حال هم توجه نشان می‌دهند. مثلاً وقتی یکی از آن‌ها از دامپزشکی برمی‌گردد یا از صدایی ترسیده، دیگری کنارش می‌رود، بویش می‌کند یا صورتش را می‌لیسد. رابطهٔ نزدیک و آشنایی طولانی معمولاً باعث می‌شود سگ‌ها نشانه‌های همدیگر را بهتر بخوانند.

نشانه‌های همدلی در سگ

سگ‌ها روش‌های خودشان را برای نشان دادن همدلی دارند و بیشتر این نشانه‌ها فیزیکی هستند. اگر می‌بینید سگ شما همدلی را متفاوت از انتظارتان نشان می‌دهد، تعجب نکنید و دلسرد نشوید. چند نشانهٔ رایج:

• نزدیک شدن به صاحب یا سگ دیگر وقتی ناراحت است و کنارش نشستن
• گذاشتن سر روی پا یا تکیه دادن بدن به او
• لیسیدن دست یا صورت
• مالیدن بدن به حیوان دیگر در زمان طوفان و رعد و برق یا صداهای ترسناک
• آرام‌تر شدن و کم کردن بازی وقتی فضای خانه پرتنش است
• آوردن اسباب‌بازی برای صاحب، که گاهی نوعی دعوت به تعامل است

یادتان باشد بعضی از این رفتارها، مثل لیسیدن پنجه یا غر زدن، ممکن است نشانهٔ اضطراب خود سگ هم باشند. اگر سگ شما زیاد غرغر می‌کند، مطلب دلایل غرغر کردن سگ کمک می‌کند علتش را بهتر بشناسید. حساسیت سگ به احساسات اطرافش گاهی آن‌قدر عجیب است که به آن حس ششم سگ‌ها می‌گویند.

چگونه حس همدلی را در سگ تقویت کنیم؟

به پیشنهاد دکتر هارتشتاین، برای همدلی بیشتر باید روی یک رابطهٔ محترمانه و مهربانانه با سگ کار کنید. ارتباط واقعی با سگ کمک می‌کند کم‌کم واکنش‌های عاطفی او را بهتر ببینید و او هم شما را بهتر بشناسد. چند کار ساده:

1. وقت گذاشتن: پیاده‌روی، بازی و سرگرمی روزانه پایهٔ رابطه است.
2. تشویق رفتار مثبت: هر بار سگ رفتار آرام و مهربانانه نشان داد، او را تحسین کنید یا جایزه بدهید. جایزه همیشه نباید خوراکی باشد؛ پاداش‌های غیرخوراکی سگ هم بسیار مؤثرند.
3. اجتماعی کردن: برخورد آرام و کنترل‌شده با آدم‌ها و سگ‌های دیگر به سگ کمک می‌کند تعامل مثبت‌تری داشته باشد.
4. پرهیز از تنبیه خشن: ترس رابطه را خراب می‌کند و سگ را از شما دور می‌کند.
5. احترام به نیازهای سگ: بدانید سگ از چه چیزهایی بدش می‌آید؛ مطلب کارهایی که سگ از آن متنفر است در این زمینه راهنمای خوبی است.

اگر می‌خواهید این همدلی ادامه پیدا کند و قوی‌تر شود، رفتارهای مورد پسند را همان لحظه تحسین کنید. تکرار این کار باعث می‌شود سگ بفهمد چه رفتاری از او انتظار دارید.

نگرانی ما روی سگ هم اثر می‌گذارد

همان حساسیتی که باعث می‌شود سگ در لحظه‌های سخت کنار ما باشد، باعث می‌شود استرس ما هم به او منتقل شود. اگر خانه مدت طولانی پرتنش باشد، سگ ممکن است بی‌قرار، گوشه‌گیر یا پرسروصدا شود. حفظ برنامهٔ روزانهٔ ثابت، پیاده‌روی منظم و فضای آرام به سلامت روانی سگ کمک می‌کند. اگر تغییر رفتار سگ طولانی شد یا با بی‌اشتهایی و بی‌حالی همراه بود، با دامپزشک مشورت کنید. بخشی از اطلاعات این مطلب بر پایهٔ گزارش‌های منتشرشده در PetMD است.

پرسش‌های پرتکرار

آیا سگ می‌فهمد صاحبش ناراحت است؟

بله، سگ‌ها از روی لحن صدا، حالت چهره و زبان بدن متوجه تغییر حال صاحبشان می‌شوند. بسیاری از سگ‌ها در این زمان نزدیک‌تر می‌آیند یا آرام‌تر رفتار می‌کنند. البته واکنش هر سگ به شخصیت و رابطه‌اش با صاحب بستگی دارد.

آیا سگ‌ها با سگ‌های دیگر همدردی می‌کنند؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهند سگ‌ها به صدای ناراحتی سگ‌های دیگر واکنش نشان می‌دهند و خودشان هم نشانه‌های اضطراب بروز می‌دهند. صاحبان سگ هم اغلب می‌بینند سگ‌های هم‌خانه در موقعیت‌های ترسناک کنار هم می‌مانند. اینکه این واکنش دقیقاً مثل همدردی انسانی باشد، هنوز به‌طور کامل روشن نیست.

چرا سگ وقتی گریه می‌کنم صورتم را می‌لیسد؟

لیسیدن یکی از رایج‌ترین راه‌های سگ برای نزدیک شدن و نشان دادن توجه است. سگ ممکن است تغییر در صدا و حالت شما را حس کرده باشد و با این کار به شما واکنش نشان دهد. این رفتار معمولاً نشانهٔ پیوند عاطفی بین شما و سگ است.

آیا استرس صاحب روی سگ اثر دارد؟

سگ‌ها به حال صاحبشان حساس‌اند، پس تنش طولانی در خانه می‌تواند آن‌ها را هم بی‌قرار کند. نشانه‌هایی مثل لیسیدن زیاد پنجه، پارس یا غرغر بیشتر و گوشه‌گیری را جدی بگیرید. برنامهٔ ثابت روزانه و فضای آرام به سگ کمک می‌کند.