درک زمان سگ ها؛ آیا سگ ها زمان را متوجه می شوند؟

بله، سگ‌ها به شیوه خودشان زمان را درک می‌کنند. آن‌ها ساعت نمی‌خوانند، اما بیشتر صاحبان سگ دیده‌اند که سگشان با دقت عجیبی می‌داند وقت شام یا پیاده‌روی رسیده است. این حس از ساعت بیولوژیک بدن، عادت‌های تکراری خانه، رفتار صاحبش و حتی بوها می‌آید. در ادامه می‌خوانید پژوهشگران درباره درک زمان در سگ‌ها چه می‌گویند، سگ از چه سرنخ‌هایی برای فهمیدن زمان استفاده می‌کند، این توانایی کجا به مرز خود می‌رسد و چطور می‌توانید از آن برای آرام‌تر کردن روزهای سگتان کمک بگیرید.

آیا سگ‌ها واقعاً زمان را می‌فهمند؟

پاسخ کوتاه این است: سگ‌ها «ساعت» را نمی‌شناسند، اما «ریتم روز» را خوب می‌شناسند. سگ نمی‌داند ساعت هفت شب است، اما می‌داند بعد از کم شدن نور، برگشتن شما به خانه و صدای ظرف‌ها، معمولاً نوبت غذای اوست. یعنی سگ‌ها زمان را بیشتر با اتفاق‌هایی که پشت سر هم تکرار می‌شوند می‌سنجند، نه با عدد.

جدول زیر خلاصه می‌کند سگ‌ها در چه چیزهایی معمولاً خوب عمل می‌کنند و در چه چیزهایی نه:

موضوع	سگ‌ها معمولاً
زمان‌های تکراری روز مثل غذا، پیاده‌روی و برگشتن شما	به‌خوبی پیش‌بینی می‌کنند و از قبل منتظر می‌مانند.
کوتاه یا طولانی بودن غیبت شما در یک روز	تفاوت را حس می‌کنند و با شور متفاوتی از شما استقبال می‌کنند.
ساعت دقیق روی ساعت دیواری	نمی‌دانند؛ از نشانه‌های اطراف استفاده می‌کنند.
تاریخ، تقویم و مناسبت‌ها مثل نوروز یا روز تولد	نمی‌دانند، مگر اینکه آن روز سرنخ‌های خاصی مثل مهمان و شلوغی داشته باشد.

پژوهشگران درباره درک زمان در سگ‌ها چه می‌گویند؟

دکتر کلایو وین، روان‌شناسی که رفتار سگ‌ها را مطالعه می‌کند، می‌گوید مطمئن نیست کسی این موضوع را به‌طور دقیق در سگ‌ها بررسی کرده باشد. اما به گفته او، داشتن حس کلی از زمان روز در هر گونه جانوری که تاکنون مطالعه شده، دیده شده است.

ویلیام رابرتز، روان‌شناس دانشگاه وسترن انتاریو، پژوهش‌های انجام‌شده در این زمینه را مرور کرده و شواهد زیادی پیدا کرده که بسیاری از حیوانات به زمان حساس‌اند. به گفته او، سگ‌ها به مرور یاد می‌گیرند که در زمان خاصی از روز برای غذا خوردن به جای مشخصی بروند.

در مطالعه دیگری، پژوهشگران دیدند سگ‌هایی که مدت طولانی‌تری تنها مانده‌اند، با اشتیاق بیشتری از صاحبشان استقبال می‌کنند. برای نمونه، سگ‌ها پس از غیبت دو ساعته صاحبشان، بیشتر از غیبت نیم‌ساعته دم تکان می‌دادند. این یعنی سگ دست‌کم تفاوت میان یک غیبت کوتاه و یک غیبت بلندتر را حس می‌کند.

این دیدگاه‌ها در گزارشی در وب‌سایت دامپزشکی PetMD مطرح شده‌اند.

درک زمان در حیوانات دیگر

تقریباً همه حیوانات فاصله‌های کوتاه زمانی را با کمک یک محرک بیرونی به‌خوبی تشخیص می‌دهند. چند نمونه شناخته‌شده:

• پرندگان صدف‌خوار: از صدف‌هایی تغذیه می‌کنند که فقط مدت کوتاهی در روز و هنگام جزر آب در دسترس‌اند. دانشمندان دیده‌اند این پرندگان هر روز درست در زمان مناسب به محل صدف‌ها می‌روند.
• کبوترها: پژوهشگران دیده‌اند کبوترها هر روز درست هنگام ناهار دانشجویان به بخش‌های خاصی از محوطه دانشگاه می‌روند تا خرده‌غذاهای ریخته‌شده را جمع کنند.

این نمونه‌ها نشان می‌دهد حس زمان برای پیدا کردن غذا در طبیعت ارزش زیادی دارد. سگ‌ها هم از همین توانایی در زندگی کنار انسان استفاده می‌کنند.

سگ‌ها چگونه زمان را تشخیص می‌دهند؟

سگ‌ها نمی‌توانند ساعت را بخوانند. پس چطور زمان را دنبال می‌کنند؟ دانشمندان چند توضیح برای این توانایی دارند که احتمالاً با هم کار می‌کنند.

ساعت بیولوژیک بدن

حیوانات یک ساعت درونی یا ساعت بیولوژیک دارند که بر پایه چرخه‌ای حدوداً ۲۴ ساعته کار می‌کند. این چرخه به فرایندهای بدن و نشانه‌هایی مثل طلوع و غروب خورشید پاسخ می‌دهد. سگ به‌جای اینکه بداند غذایش ساعت چند سرو می‌شود، به حالتی از بدنش پاسخ می‌دهد که هر روز در همان وقت تکرار می‌شود، مثل گرسنگی. او این حالت را به یک رویداد مشخص ربط می‌دهد؛ برای نمونه میان غروب خورشید و شام یک پیوند ذهنی می‌سازد.

نشانه‌های رفتاری و اجتماعی

سگ‌ها ممکن است رابطه میان نشانه‌های اجتماعی و اتفاق بعدی را یاد بگیرند. ویلیام رابرتز می‌گوید سگ‌ها به همه چیز دقت می‌کنند تا سرنخی از اتفاقی که قرار است بیفتد و برایشان مهم است، پیدا کنند. این نشانه‌ها لزوماً نمی‌گویند الان چه ساعتی است؛ فقط خبر می‌دهند که یک رویداد مهم در راه است. نمونه‌هایی از این سرنخ‌ها:

• برداشتن کلید یا پوشیدن کفش، که یعنی بیرون رفتن یا پیاده‌روی
• صدای باز شدن کابینت یا ظرف غذا
• صدای آشنای ماشین، آسانسور یا قدم‌های شما پشت در
• روشن و خاموش شدن چراغ‌ها و آرام شدن خانه در شب

شنوایی نقش بزرگی در گرفتن این سرنخ‌ها دارد. اگر سگتان دیگر مثل قبل به صدای آمدن شما واکنش نشان نمی‌دهد، ممکن است شنوایی‌اش دچار مشکل شده باشد؛ درباره مشکلات گوش در سگ‌ها بیشتر بخوانید. همین دقت به نشانه‌هاست که به سگ کمک می‌کند در بیرون از خانه هم راهش را پیدا کند؛ مطلب مسیریابی سگ‌ها و پیدا کردن راه خانه را هم ببینید.

بوی زمان

دکتر الکساندرا هوروویتز، پژوهشگر شناخت سگ، در کتابش با عنوان «سگ بودن» ایده جالبی مطرح کرده است: سگ‌ها شاید به نوعی بتوانند «بوی زمان» را حس کنند. به گفته او، بوها در طول روز می‌آیند و می‌روند و در خانه جابه‌جا می‌شوند. بنابراین سگ ممکن است از وجود، نبود یا قدرت یک بوی خاص برای دنبال کردن زمان استفاده کند و با بو کشیدن بفهمد چه مدت از یک اتفاق گذشته یا چقدر به اتفاق بعدی نزدیک است.

دو مثال برای روشن شدن این ایده:

• اگر هر روز در ساعت ثابتی به سگ غذا می‌دهید، او ممکن است وعده بعدی را از کم شدن بوی غذای مانده در کاسه پیش‌بینی کند.
• اگر هر روز ساعت مشخصی سر کار می‌روید و برمی‌گردید، سگ ممکن است زمان برگشت شما را از کم‌رنگ شدن بوی شما کنار در ورودی حدس بزند.

سگ‌ها رفتار و احساس اطرافیانشان را هم با دقت زیر نظر دارند؛ اگر کنجکاوید، مطلب آیا سگ‌ها حسادت می‌کنند؟ را بخوانید.

ردیابی زمان‌های طولانی؛ مرز توانایی سگ‌ها

وقتی پای زمان‌های طولانی‌تر از یک روز به میان می‌آید، سگ‌ها و حیوانات دیگر احتمالاً مشکل بیشتری دارند. سگ ممکن است برای فهمیدن زمان در طول یک روز از نشانه‌های مختلف استفاده کند. رابرتز فکر می‌کند حیوانات شاید بتوانند با شمردن چرخه‌های ۲۴ ساعته، زمان‌های طولانی‌تر را هم تا حدی دنبال کنند. او یادآوری می‌کند که انسان‌ها رویدادهای مهم را با تقویم و تاریخ به خاطر می‌آورند، اما فهمیدن اینکه درک زمان‌های طولانی در سگ‌ها دقیقاً چطور کار می‌کند، بدون ابزارهای پژوهشی پیشرفته کار ساده‌ای نیست.

به زبان ساده: سگ شما احتمالاً می‌فهمد امروز دیرتر از همیشه به خانه آمده‌اید، اما نمی‌داند یک هفته یا یک ماه از سفرتان گذشته است.

چطور از حس زمان سگ به نفع او استفاده کنیم؟

چون سگ‌ها زمان را با روتین‌های تکراری می‌سنجند، یک برنامه روزانه منظم به آن‌ها احساس امنیت می‌دهد. چند پیشنهاد کاربردی:

• ساعت غذا و پیاده‌روی را ثابت نگه دارید. سگی که می‌داند غذا و گردش کی می‌رسد، معمولاً کمتر بی‌قراری و التماس می‌کند.
• کارهای مراقبتی را هم در روتین بگذارید. شانه کردن، تمیز کردن گوش و باز کردن گره موی سگ اگر در زمان آرام و ثابتی انجام شود، برای سگ آشناتر و کم‌استرس‌تر می‌شود.
• تغییرها را تدریجی انجام دهید. اگر قرار است ساعت کار یا برنامه خانه عوض شود، زمان غذا و پیاده‌روی را چند روز پشت سر هم کمی جابه‌جا کنید تا سگ به برنامه تازه عادت کند.
• برای غیبت‌های طولانی برنامه داشته باشید. سگ تفاوت غیبت کوتاه و بلند را حس می‌کند. اگر ساعت‌های زیادی بیرون هستید، از یکی از اعضای خانواده یا یک فرد مطمئن بخواهید در میانه روز سری به سگ بزند.
• رفتن و برگشتن را آرام برگزار کنید. خداحافظی‌ها و سلام‌های پرهیجان ممکن است سگ را حساس‌تر کند؛ با آرامش بروید و برگردید.
• زمان تنهایی را پر کنید. بازی و تحرک پیش از رفتن و اسباب‌بازی‌های سرگرم‌کننده کمک می‌کند گذر زمان برای سگ راحت‌تر باشد؛ برای ایده گرفتن، راهنمای خرید تونل بازی سگ و گربه را ببینید. وسایل روزمره او را هم می‌توانید از بخش لوازم سگ تهیه کنید.

اگر سگی را تازه به خانه آورده‌اید، به او فرصت بدهید روتین شما را یاد بگیرد. سگ‌هایی که از پناهگاه می‌آیند معمولاً با یک برنامه ثابت زودتر آرام می‌شوند؛ درباره به سرپرستی گرفتن حیوان‌های پناهگاه بیشتر بخوانید.

چه زمانی باید نگران شد؟

اینکه سگ کمی پیش از رسیدن شما پشت در منتظر بماند طبیعی است. اما این نشانه‌ها ممکن است از استرس جدایی یا یک مشکل سلامتی خبر دهد و بهتر است با دامپزشک یا یک مربی رفتار سگ مشورت کنید:

• پارس یا زوزه پیوسته در تمام مدت تنهایی
• جویدن و خراب کردن در، پنجره یا وسایل فقط وقتی تنهاست
• ادرار یا مدفوع در خانه هنگام تنهایی، در سگی که قبلاً آموزش دیده بود
• به‌هم ریختن ناگهانی خواب و بیداری، مثلاً بیدار ماندن و پرسه زدن در شب، به‌خصوص در سگ‌های مسن

جمع‌بندی

سگ‌ها ممکن است دقیق بدانند وقت شام کی است، اما انتظار نداشته باشید بدانند نوروز یا روز تولدشان چه تاریخی است. آن‌ها بیشتر زمان‌هایی را متوجه می‌شوند که با یک محرک تکراری، مثل نور، صدا، بو یا رفتار شما، در ذهنشان ثبت شده باشد. هرچه روتین روزانه سگ منظم‌تر باشد، دنیای او قابل پیش‌بینی‌تر و آرام‌تر است. اگر شما هم تجربه جالبی از حس زمان سگتان دارید، در بخش نظرها با ما در میان بگذارید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا سگ‌ها گذر زمان را حس می‌کنند؟

بله، تا حدی. سگ‌ها با ساعت بیولوژیک بدن، روتین‌های روزانه، نشانه‌های رفتاری صاحبشان و احتمالاً بوها، گذر زمان را در طول یک روز حس می‌کنند. اما ساعت و تاریخ را به شکلی که انسان می‌فهمد، نمی‌شناسند.

آیا سگ می‌فهمد چه مدت تنها مانده است؟

به نظر می‌رسد سگ تفاوت یک غیبت کوتاه و یک غیبت طولانی‌تر را حس می‌کند. در یک مطالعه، سگ‌ها پس از دو ساعت تنهایی با شور بیشتری نسبت به نیم ساعت از صاحبشان استقبال کردند. البته این به معنی شمردن دقیق دقیقه‌ها نیست.

سگ‌ها ساعت غذا را از کجا می‌فهمند؟

سگ‌ها حالت گرسنگی بدنشان را که هر روز در زمان مشخصی تکرار می‌شود، با رویدادهایی مثل غروب آفتاب یا برگشتن شما به خانه پیوند می‌دهند. صدای ظرف و کابینت هم برایشان سرنخ مهمی است. به همین دلیل اگر غذا را هر روز سر ساعت ثابتی بدهید، سگ زودتر آن را یاد می‌گیرد.

چرا سگم قبل از رسیدن من پشت در منتظر است؟

سگ ممکن است زمان برگشت شما را از ریتم روز، صدای آشنای ماشین یا آسانسور و حتی کم‌رنگ شدن بوی شما در خانه حدس بزند. شنوایی و بویایی سگ از انسان بسیار قوی‌تر است و نشانه‌هایی را می‌گیرد که شما متوجه آن نمی‌شوید.

آیا سگ روز تولد یا تاریخ‌ها را می‌فهمد؟

نه. سگ‌ها تقویم و تاریخ را نمی‌شناسند و زمان‌های طولانی مثل هفته و ماه را احتمالاً به‌سختی دنبال می‌کنند. اگر روز خاصی برایشان متفاوت به نظر برسد، به خاطر سرنخ‌هایی مثل مهمان، شلوغی یا تغییر روتین است.