مسیریابی سگ چگونه است؟ سگ‌ها چطور راه خانه را پیدا می کنند؟

مسیریابی سگ بیشتر به دو حس قوی او تکیه دارد: بویایی و بینایی. سگ‌ها در هر پیاده‌روی بوها و نشانه‌های دیداری مسیر را به خاطر می‌سپارند و با کنار هم گذاشتن آن‌ها، نقشه‌ای ذهنی از محله‌شان می‌سازند. به همین دلیل است که بسیاری از سگ‌ها در محیط آشنا به‌راحتی راه خانه را پیدا می‌کنند. در این مطلب از مجله پت خرید می‌خوانید سگ‌ها دقیقاً چطور جهت‌یابی می‌کنند، چرا گاهی گم می‌شوند و چه کارهایی شانس برگشتن سگ گمشده به خانه را بیشتر می‌کند.

داستان‌های شگفت‌انگیز زیادی درباره‌ی سگ‌هایی شنیده‌ایم که بعد از گم شدن در سفر یا سرگردانی، خودشان به خانه برگشته‌اند. شاید از خودتان پرسیده باشید آیا سگ‌ها مثل دریانوردان قدیمی از روی ستاره‌ها راه را پیدا می‌کنند، یا قطب‌نمایی درونی دارند؟ تحقیقات علمی درباره‌ی مسیریابی سگ هنوز محدود است و همه‌ی پاسخ‌ها روشن نیست. اما آنچه می‌دانیم کمک می‌کند این توانایی را بهتر بشناسیم.

مسیریابی سگ‌ها با حس بویایی و علامت‌گذاری با بو

حس بویایی سگ در مقایسه با انسان بسیار پیشرفته است. تعداد گیرنده‌های بویایی در بینی سگ چندین برابر انسان است و بخش بزرگ‌تری از مغز او هم به تحلیل بوها اختصاص دارد. برای همین سگ می‌تواند بوهایی را تشخیص دهد که ما اصلاً متوجه آن‌ها نمی‌شویم و حتی بوی قدیمی‌تر و تازه‌تر یک رد را از هم جدا کند.

هر بار که با سگتان در اطراف خانه پیاده‌روی می‌کنید، او با مناظر، صداها و بوهای خانه و خیابان‌های اطراف آشناتر می‌شود. کف پنجه‌ی سگ غدد عرق دارد و با هر قدم، اثر بوی مخصوص خودش را روی زمین باقی می‌گذارد. این بوها در واقع پیام می‌دهند که این سگ از این نقطه رد شده است.

سگ از چند راه با بو مسیر را به خاطر می‌سپارد:

• رد بوی خودش: اگر مسیری را بارها برود، علامت‌گذاری بویایی آن مسیر را مدام تازه می‌کند.
• علامت‌گذاری با ادرار: بو کشیدن و ادرار کردن کنار درخت‌ها، تیرها و دیوارها برای سگ مثل گذاشتن تابلوی راهنماست.
• بوی آدم‌ها و حیوانات دیگر: سگ احتمالاً رد بویی را که آدم‌ها و حیوانات آشنای محله به جا گذاشته‌اند هم به خاطر می‌سپارد.
• بوهای ثابت محیط: بوی یک نانوایی، یک باغچه یا سطل زباله‌ی سر کوچه هم می‌تواند برای سگ نشانه‌ی مسیر باشد.

شاید جالب باشد بدانید چرا سگ‌ها چمن می‌خورند؛ یکی دیگر از رفتارهای رایج سگ‌ها در پیاده‌روی.

حس بویایی قوی سگ مهم‌ترین ابزار او برای مسیریابی و شناختن محیط اطراف است.

مسیریابی سگ با بینایی و نشانه‌های دیداری

اگر در پیاده‌روی دقت کرده باشید، بینی سگ همیشه رو به زمین نیست. سگ گاهی سرش را بالا می‌گیرد، به اطراف نگاه می‌کند و از راه چشم هم جهت‌ها را به خاطر می‌سپارد. یک ساختمان، یک درخت بزرگ، یک در رنگی یا یک ماشین همیشه پارک‌شده می‌تواند برای سگ نشانه‌ی مسیر باشد.

این کار به سگ کمک می‌کند در ذهنش نقشه‌ای از محیط اطراف بسازد. مطالعات روی گرگ‌ها، که نزدیک‌ترین خویشاوندان سگ هستند، نشان داده‌اند که آن‌ها برای حرکت در قلمرو خود از نشانه‌های دیداری استفاده می‌کنند و گاهی برای رفتن از یک نقطه به نقطه‌ی دیگر، راه میان‌بر پیدا می‌کنند.

وضوح دید سگ چند برابر کمتر از انسان است و رنگ‌ها را هم مثل ما نمی‌بیند. با این حال سگ‌ها حرکت را خیلی خوب تشخیص می‌دهند و می‌توانند نشانه‌های دیداری مهم را بشناسند و به خاطر بسپارند. برای آشنایی بیشتر با بینایی این حیوان، مطلب دید سگ در تاریکی را هم بخوانید.

آیا سگ‌ها قطب‌نمای درونی دارند؟

این پرسش هنوز پاسخ قطعی ندارد. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که سگ‌ها ممکن است به میدان مغناطیسی زمین حساس باشند و شاید از آن برای جهت‌یابی کمک بگیرند. اما دانشمندان هنوز به‌درستی نمی‌دانند این حس چطور کار می‌کند و چه سهمی در پیدا کردن راه خانه دارد.

در مقابل، ایده‌ی مسیریابی سگ با ستاره‌ها پشتوانه‌ی علمی ندارد. آنچه بیشتر از همه ثابت شده، نقش بو، بینایی و حافظه‌ی سگ از مسیرهای آشناست.

سگ چطور خانه را پیدا می‌کند؟

وقتی با سگتان به گردش می‌روید، در راه برگشت هرچه به خانه نزدیک‌تر می‌شوید، او خوشحال‌تر و پرانرژی‌تر می‌شود. حتی اگر قلاده سگ را نزدیک خانه رها کنید، احتمالاً خودش مستقیم به سمت در ورودی می‌رود. اگر هم بخواهید از جلوی خانه رد شوید و جای دیگری بروید و او خسته باشد، خودش را عقب می‌کشد تا بفهماند می‌خواهد به خانه برگردد.

اما سگ از کجا می‌فهمد به خانه رسیده است؟ احتمالاً ترکیبی از چند نشانه:

• منظره‌ی آشنای ساختمان، در و کوچه
• بوی خانه، اعضای خانواده و رد بوی خودش در مسیرهای تکراری
• صداهای آشنای محله
• حافظه‌ی مسیرهایی که بارها رفته و برگشته است

به همین دلیل سگ‌ها در محیطی که خوب می‌شناسند، خیلی بهتر مسیریابی می‌کنند تا در جایی که برای اولین بار به آن آمده‌اند.

پیشنهاد مطالعه: آیا خوردن گلابی برای سگ مفید است؟

چرا بعضی سگ‌ها راه خانه را پیدا نمی‌کنند؟

توانایی مسیریابی سگ محدودیت دارد و بسیاری از سگ‌های گمشده هرگز خودشان به خانه برنمی‌گردند. چند دلیل رایج:

• محیط ناآشنا: اگر سگ در شهر یا محله‌ای گم شود که قبلاً آنجا نبوده، رد بو و نشانه‌ی آشنایی ندارد. گم شدن در سفر اغلب به همین دلیل خطرناک‌تر است.
• جابه‌جایی با ماشین: سگی که با ماشین به جایی برده شده، رد بوی پیوسته‌ای تا خانه ندارد.
• ترس و وحشت: صدای بلند، ترقه یا تعقیب شدن ممکن است سگ را آن‌قدر بترساند که بی‌هدف بدود و از مسیر آشنا دور شود.
• خطرهای شهری: خیابان‌های شلوغ، تصادف یا گرفته شدن سگ توسط افراد دیگر.
• هوای نامساعد: باران، باد و برف ممکن است ردهای بو را کم‌رنگ کنند.

پیش از سفر، وسایل لازم برای سفر با سگ را آماده کنید تا خطر گم شدن او در جای ناآشنا کمتر شود.

شانس برگشتن سگ به خانه را بیشتر کنید

حتی با وجود حواس قوی، احتمال اینکه سگ گمشده صحیح و سالم خودش به خانه برگردد کم است. بهترین کار، پیشگیری و آماده بودن است:

1. پلاک شناسایی: یک پلاک با نام سگ، نام صاحب و شماره‌ی تماس به قلاده‌ی او آویزان کنید.
2. میکروچیپ: از دامپزشک بخواهید برای سگ میکروچیپ بگذارد و اطلاعات تماس شما را ثبت کنید. اگر شماره‌تان عوض شد، اطلاعات را به‌روز کنید.
3. قلاده و بند مطمئن: قلاده یا هارنس باید اندازه باشد تا سگ نتواند سرش را از آن بیرون بکشد.
4. آموزش فراخوان: به سگ یاد بدهید با شنیدن اسمش یا یک فرمان مشخص، پیش شما برگردد.
5. حیاط و در امن: سوراخ نرده‌ها را ببندید و حواستان باشد در خانه باز نماند.
6. کاهش اضطراب: سگ‌هایی که اضطراب زیادی دارند، بیشتر در معرض فرار هستند. اگر سگتان چنین است، درباره‌ی اضطراب جدایی سگ و راه‌های کم کردن آن بیشتر بخوانید.

اگر سگ گم شد، اول اطراف خانه و مسیرهای همیشگی پیاده‌روی را بگردید و اسمش را با صدای آرام صدا بزنید. به همسایه‌ها، مغازه‌های اطراف و کلینیک‌های دامپزشکی نزدیک خبر بدهید و عکس سگ را همراه شماره‌ی تماس پخش کنید. گذاشتن پتو یا لباسی که بوی شما را دارد جلوی در خانه هم ممکن است به سگ کمک کند راه را پیدا کند. بخشی از اطلاعات این مطلب بر پایه‌ی راهنماهای دامپزشکی PetMD است.

پرسش‌های پرتکرار

سگ‌ها از چه فاصله‌ای می‌توانند راه خانه را پیدا کنند؟

فاصله‌ی دقیقی را نمی‌توان گفت و به سگ، محیط و آشنایی او با مسیر بستگی دارد. سگ‌ها در محیط آشنا خیلی بهتر مسیریابی می‌کنند. داستان‌های سگ‌هایی که از راه بسیار دور برگشته‌اند وجود دارد، اما نباید روی آن حساب کرد.

آیا سگ‌ها با میدان مغناطیسی زمین جهت‌یابی می‌کنند؟

برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند سگ‌ها ممکن است به میدان مغناطیسی زمین حساس باشند، اما این موضوع هنوز به‌طور کامل ثابت نشده است. نقش بویایی، بینایی و حافظه در مسیریابی سگ روشن‌تر و شناخته‌شده‌تر است.

مهم‌ترین حس سگ برای مسیریابی کدام است؟

حس بویایی. سگ رد بوی خودش، آدم‌ها و حیوانات دیگر و بوهای ثابت محیط را به خاطر می‌سپارد. بینایی هم کمک می‌کند نشانه‌های دیداری مسیر را بشناسد.

اگر سگم گم شد، چه کار کنم؟

زود دست به کار شوید و اول نزدیکی خانه و مسیرهای همیشگی را بگردید. به همسایه‌ها و کلینیک‌های دامپزشکی اطراف خبر بدهید و عکس سگ را با شماره‌ی تماس پخش کنید. پلاک شناسایی و میکروچیپ شانس پیدا شدن سگ را خیلی بیشتر می‌کنند.