بیماری و عفونت های گوش سگ و نکات کلیدی برای بهداشت گوش سگها

عفونت گوش یکی از رایج‌ترین دلایل مراجعه سگ‌ها به دامپزشک است. اگر سگ شما مدام سرش را تکان می‌دهد، گوشش را به زمین می‌مالد یا از گوشش بوی بد می‌آید، به احتمال زیاد مشکلی در گوش او وجود دارد. سگ‌هایی که گوش‌های افتاده و بلند دارند، مثل باست هاند و کوکر اسپانیل، بیشتر در خطرند؛ چون رطوبت و گرمای زیر گوش افتاده محیط مناسبی برای رشد باکتری، قارچ و انگل می‌سازد. با این حال هر سگی ممکن است به مشکل گوش دچار شود.

در این مقاله از مجله پت خرید نشانه‌های مشکلات گوش سگ، انواع رایج آن یعنی کنه گوش، عفونت گوش خارجی و عفونت گوش میانی و داخلی، روش بررسی خانگی گوش، نکات قطره ریختن و راه‌های پیشگیری را مرور می‌کنیم و می‌گوییم چه زمانی باید سگ را نزد دامپزشک ببرید.

نشانه‌های مشکلات گوش در سگ

سگ نمی‌تواند بگوید گوشش درد می‌کند، اما رفتار و ظاهر گوشش این را نشان می‌دهد. اگر یک یا چند مورد از نشانه‌های زیر را دیدید، گوش سگ را با دقت بررسی کنید:

• تکان دادن مکرر سر یا کج نگه داشتن سر به یک طرف
• خاراندن گوش با پنجه یا مالیدن گوش و صورت به زمین و مبل
• ترشح از گوش؛ زرد، قهوه‌ای، قهوه‌ای مایل به قرمز یا سیاه
• بوی بد، ترش یا شیرین از گوش
• قرمزی، تورم یا گرم بودن لاله و مجرای گوش
• دردناک بودن گوش هنگام لمس؛ سگ ممکن است خودش را کنار بکشد یا ناله کند
• پوسته، دلمه یا ریزش مو در اطراف گوش
• در موارد شدیدتر: مشکل در تعادل، راه رفتن دایره‌ای یا کم شدن شنوایی

بررسی ترشحات داخل گوش سگ

رنگ و حالت ترشح گوش سرنخ خوبی است، اما برای تشخیص کافی نیست. ترشح پوسته‌ای و قهوه‌ای تیره بیشتر با کنه گوش دیده می‌شود. ترشح مومی زرد یا قهوه‌ای مایل به قرمز همراه با بو اغلب نشانه عفونت است. اگر همراه با ترشح، گوش هنگام لمس دردناک باشد، ملتهب به نظر برسد یا سگ سرش را به یک طرف کج کند، مشکل جدی‌تر است و باید دامپزشک گوش را معاینه کند.

کنه گوش در سگ

کنه گوش انگل بسیار ریزی است که با چشم به سختی دیده می‌شود، اما می‌تواند خارش شدیدی ایجاد کند. این مشکل در توله‌سگ‌ها و سگ‌های کوچک بیشتر دیده می‌شود و به‌راحتی بین حیوانات خانگی، از جمله سگ و گربه‌هایی که با هم زندگی می‌کنند، منتقل می‌شود.

نشانه اصلی کنه گوش، ترشح پوسته‌ای و قهوه‌ای مایل به سیاه است که اغلب شبیه واکس کفش خشک‌شده یا تفاله قهوه است. خارش شدید و تکان دادن سر از علائم دیگر آن است. سگ ممکن است آن‌قدر گوشش را بخاراند که پوست پشت گوش زخم شود.

چند روش درمانی برای کنه گوش وجود دارد. برخی داروها فقط کنه‌های بالغ را از بین می‌برند و برخی دیگر روی تخم‌ها و مراحل نابالغ هم اثر دارند. انتخاب دارو و طول درمان با دامپزشک است. اگر چند حیوان در خانه دارید، معمولاً لازم است همه آن‌ها بررسی شوند تا آلودگی دوباره برنگردد. برای آشنایی با انگل‌های بیرونی دیگر، راهنمای مبارزه با کک و کنه در سگ را هم بخوانید.

پیشنهاد مطالعه: بیماری‌های گوارشی سگ که به غذا مربوط‌اند

عفونت گوش خارجی سگ

عفونت گوش خارجی یا اوتیت خارجی، التهاب مجرای بیرونی گوش است و رایج‌ترین نوع عفونت گوش در سگ‌ها به شمار می‌رود. ترشح مومی زرد یا قهوه‌ای مایل به قرمز می‌تواند نشانه آن باشد.

علت‌های عفونت گوش خارجی

• آلرژی‌های غذایی یا محیطی؛ از دلایل بسیار رایج عفونت‌های تکراری گوش
• کنه گوش
• پولیپ یا توده در مجرای گوش
• تولید بیش از حد موم گوش
• رطوبت باقی‌مانده در گوش بعد از حمام زیاد یا شنا
• ورود جسم خارجی مثل خار، دانه گیاه یا خاک
• زیاد بودن موی داخل مجرای گوش در برخی نژادها

علائم عفونت گوش خارجی

بوی بد یا بوی ترش و شیرین از گوش از نشانه‌های اصلی است. درد گوش، گرم و ملتهب بودن گوش، خاراندن گوش و تکان دادن سر هم معمولاً دیده می‌شود.

درمان عفونت گوش خارجی

این مشکل به معاینه دامپزشک نیاز دارد. دامپزشک معمولاً نمونه‌ای از ترشح را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند تا بفهمد عامل عفونت باکتری است، قارچ و مخمر است یا انگل. بر همین اساس ممکن است قطره آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ، داروی خوراکی و محلول شست‌وشوی گوش تجویز شود. مشکلات مزمن و تکراری گاهی به جراحی نیاز دارند. از ریختن قطره‌ها و داروهای خانگی بدون تشخیص خودداری کنید؛ اگر پرده گوش آسیب دیده باشد، برخی داروها می‌توانند به گوش میانی و داخلی آسیب بزنند.

عفونت گوش میانی و داخلی سگ

عفونت گوش خارجی اگر درمان نشود، ممکن است به گوش میانی و داخلی برسد. این عفونت‌ها بسیار دردناک‌اند و علاوه بر علائم عفونت گوش خارجی، نشانه‌های دیگری هم دارند:

• تمایل نداشتن به باز کردن دهان یا درد هنگام جویدن
• مشکل در حفظ تعادل و افتادن به یک طرف
• راه رفتن دایره‌ای
• کج نگه داشتن دائمی سر
• حالت تهوع یا استفراغ
• حرکات غیرعادی چشم

درمان عفونت گوش میانی یا داخلی ممکن است شامل آنتی‌بیوتیک، شست‌وشوی گوش در مطب دامپزشک و در موارد جدی جراحی باشد. این درمان‌ها معمولاً طولانی‌تر از درمان عفونت گوش خارجی‌اند. با دیدن مشکلات تعادلی، سگ را هرچه زودتر نزد دامپزشک ببرید.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: علت ناشنوایی سگ‌ها و روش کمک به سگ‌های ناشنوا

تشخیص خانگی مشکلات گوش سگ

بررسی منظم گوش در خانه کمک می‌کند مشکل را زود ببینید. لاله گوش سگ را به آرامی بلند کنید یا عقب بکشید و نگاهی به داخل آن بیندازید. گوش سالم این ویژگی‌ها را دارد:

• مجرای گوش تمیز و صورتی کم‌رنگ است.
• کمی موم روشن طبیعی است، اما ترشح زیاد طبیعی نیست.
• بوی بد یا تند ندارد.
• قرمزی، تورم، زخم یا دلمه دیده نمی‌شود.

اگر متوجه ترشح، قرمزی، تورم یا بو شدید، وقت آن است که با دامپزشک صحبت کنید. مشکلات گوش در صورت درمان نشدن می‌توانند به درد شدید، هماتوم گوش (تجمع خون زیر پوست لاله گوش که اغلب به دلیل تکان دادن شدید سر ایجاد می‌شود)، مشکلات تعادل و حتی ناشنوایی منجر شوند.

ترشحات گوش می‌توانند دلایل مختلف و رنگ، بو و غلظت متفاوتی داشته باشند. پس سعی نکنید علت را حدس بزنید. دامپزشک با معاینه مجرای گوش و بررسی ترشح، علت را پیدا می‌کند و درمان درست را تجویز می‌کند.

نکات ریختن قطره در گوش سگ

اگر دامپزشک برای گوش سگ قطره تجویز کرد، ممکن است لازم باشد آن را چند هفته پشت سر هم استفاده کنید. درمان را حتی اگر علائم زودتر بهتر شد، تا آخر ادامه دهید؛ قطع زودهنگام می‌تواند باعث برگشت عفونت شود. این مراحل کار را راحت‌تر می‌کند:

1. سگ را در جای آرامی بنشانید و سرش را به آرامی ثابت نگه دارید. اگر سگ بزرگ است، از یک نفر دیگر کمک بگیرید.
2. لاله گوش را بلند کنید و موم و ترشح قابل دسترس در قسمت بیرونی را با پنبه و محلول تمیزکننده گوش پاک کنید.
3. از گوش‌پاک‌کن (سواب پنبه‌ای) استفاده نکنید؛ ممکن است ترشح را به عمق مجرا هل دهد یا به مجرای گوش آسیب بزند.
4. نوک قطره‌چکان را در دهانه مجرای گوش قرار دهید و به تعدادی که دامپزشک گفته، قطره بریزید.
5. پایه گوش را چند ثانیه به آرامی ماساژ دهید تا دارو در مجرا پخش شود.
6. بعد از کار با تشویق و خوراکی، تجربه را برای سگ خوشایند کنید.

مراقبت از گوش سگ در زمان حمام و شنا

آبی که در مجرای گوش می‌ماند، یکی از دلایل رایج عفونت است. هنگام حمام، یک تکه پنبه خشک را به آرامی در دهانه گوش بگذارید تا آب کمتری وارد شود؛ پنبه را عمیق داخل مجرا فرو نکنید و حتماً بعد از حمام آن را بردارید. از ریختن مستقیم آب و شامپو روی سر و داخل گوش پرهیز کنید.

بعد از حمام یا شنا، قسمت بیرونی گوش را با حوله نرم خشک کنید. اگر سگ شما زیاد شنا می‌کند یا مرتب به عفونت گوش مبتلا می‌شود، از دامپزشک درباره محلول‌هایی بپرسید که مجرای گوش را خشک می‌کنند و جلوی رشد باکتری و مخمر را می‌گیرند. همیشه بعد از حمام نگاهی به گوش‌ها بیندازید و مطمئن شوید ترشح موم‌مانند و چسبناک یا بوی بد در گوش نیست. برای مراقبت کامل‌تر هنگام شست‌وشو، راهنمای مراقبت از پوست و موی سگ هم به کارتان می‌آید.

استفاده از محلول‌ها و لوازم مراقبت از گوش و چشم کمک می‌کند بهداشت گوش را راحت‌تر رعایت کنید. پیش از استفاده از هر محصول، مطمئن شوید برای سگ مناسب است و اگر گوش ملتهب یا دردناک است، اول با دامپزشک مشورت کنید.

پیشگیری از بیماری‌های گوش در سگ‌ها

سگ‌هایی که گوش‌های آویزان دارند، بیشتر در معرض مشکلات گوش‌اند. اما هر سگی ممکن است به کنه گوش، عفونت یا ورود جسم خارجی مثل خار به گوش دچار شود. هر بار که گوش ملتهب می‌شود، غدد داخل گوش بزرگ‌تر و فعال‌تر می‌شوند و مجرای گوش باریک‌تر می‌شود. به همین دلیل عفونت‌های تکراری احتمال مشکل در آینده را بیشتر می‌کنند و پیشگیری اهمیت زیادی دارد.

کارهایی که برای سلامت گوش سگ انجام دهید

• گوش‌های سگ را دست‌کم هر دو هفته یک بار از نظر آلودگی، بوی بد و جسم خارجی بررسی کنید. برای سگ‌های گوش‌افتاده و سگ‌هایی که سابقه عفونت دارند، بررسی هفتگی بهتر است.
• آلودگی قابل مشاهده را با پنبه یا گاز آغشته به محلول تمیزکننده گوش مخصوص سگ پاک کنید.
• می‌توانید یک پارچه نرم و مرطوب را دور انگشت بپیچید و قسمت بیرونی گوش را به آرامی تمیز کنید.
• پنبه، گوش‌پاک‌کن یا هر وسیله‌ای را داخل مجرای گوش فرو نکنید.
• گوش سالم را بیش از حد تمیز نکنید؛ شست‌وشوی زیاد هم می‌تواند پوست مجرا را تحریک کند. دفعات تمیز کردن را با توجه به نژاد و وضعیت سگ از دامپزشک بپرسید.
• بعد از حمام و شنا گوش‌ها را خشک کنید.
• بعد از گردش در علفزار و بوته‌ها، گوش را از نظر خار و دانه گیاه بررسی کنید.
• اگر سگ عفونت‌های تکراری دارد، درباره احتمال آلرژی با دامپزشک صحبت کنید.

بررسی گوش را می‌توانید بخشی از برنامه منظم نظافت سگ کنید؛ همان وقتی که موها را برس می‌کشید یا دندان‌های سگ را تمیز می‌کنید. برای تهیه غذا و لوازم بهداشتی، به بخش محصولات سگ سر بزنید.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: انواع عفونت در سگ‌ها و روش‌های پیشگیری از آن‌ها

نقش دامپزشک در مراقبت از گوش

در ویزیت‌های دوره‌ای از دامپزشک بخواهید گوش‌های سگ را معاینه کند. در برخی نژادها که موی زیادی داخل مجرای گوش دارند، دامپزشک یا آرایشگر حرفه‌ای ممکن است موهای اضافه را بردارد؛ این کار برای همه سگ‌ها لازم نیست و تصمیم آن با دامپزشک است. معاینه منظم کمک می‌کند مشکلات گوش زودتر پیدا شوند.

چه زمانی باید سگ را نزد دامپزشک ببرید؟

در این موارد برای معاینه گوش سگ با دامپزشک هماهنگ کنید:

• هر نوع ترشح غیرعادی، قرمزی، تورم یا بوی بد از گوش
• درد هنگام لمس گوش
• تکان دادن مداوم سر یا خاراندن شدید گوش
• متورم شدن لاله گوش مثل یک بالشتک نرم (احتمال هماتوم)
• کج نگه داشتن سر، مشکل تعادل، راه رفتن دایره‌ای یا استفراغ؛ این موارد فوری‌اند
• کم شدن ناگهانی شنوایی
• برگشت عفونت پس از پایان درمان

پرسش‌های پرتکرار

چرا سگ‌های گوش‌افتاده بیشتر عفونت گوش می‌گیرند؟

گوش افتاده جلوی جریان هوا در مجرای گوش را می‌گیرد و داخل گوش گرم و مرطوب می‌ماند. این محیط برای رشد باکتری و مخمر مناسب است. به همین دلیل نژادهایی مثل باست هاند و کوکر اسپانیل به بررسی و تمیز کردن منظم‌تر گوش نیاز دارند.

از کجا بفهمم سگم کنه گوش دارد؟

ترشح پوسته‌ای قهوه‌ای تیره تا سیاه که شبیه واکس کفش خشک یا تفاله قهوه است، همراه با خارش شدید و تکان دادن سر، نشانه رایج کنه گوش است. تشخیص قطعی با بررسی ترشح زیر میکروسکوپ در مطب دامپزشک انجام می‌شود.

هر چند وقت یک بار باید گوش سگ را تمیز کرد؟

گوش سگ را دست‌کم هر دو هفته یک بار بررسی کنید و هر وقت آلودگی دیدید، قسمت بیرونی آن را تمیز کنید. سگ‌های گوش‌افتاده، سگ‌هایی که زیاد شنا می‌کنند و سگ‌هایی که سابقه عفونت دارند، معمولاً به بررسی هفتگی نیاز دارند. تمیز کردن بیش از حد گوش سالم هم می‌تواند تحریک ایجاد کند.

آیا می‌توانم عفونت گوش سگ را در خانه درمان کنم؟

بهتر است این کار را نکنید. عفونت گوش ممکن است باکتریایی، قارچی یا انگلی باشد و هر کدام درمان متفاوتی دارد. اگر پرده گوش آسیب دیده باشد، برخی قطره‌ها می‌توانند به گوش داخلی آسیب بزنند. پس پیش از هر درمانی سگ را نزد دامپزشک ببرید.

آیا عفونت گوش سگ می‌تواند باعث ناشنوایی شود؟

بله، عفونتی که درمان نشود ممکن است به گوش میانی و داخلی برسد و به مشکلات تعادل و کاهش شنوایی منجر شود. درمان به‌موقع عفونت گوش خارجی بهترین راه برای جلوگیری از این عوارض است.