مراقبت از گربه باردار ؛ مواظبت های لازم از گربه در بارداری تا زمان زایمان

مراقبت از گربه باردار بیشتر از هر چیز یعنی سه کار: معاینه به‌موقع نزد دامپزشک، تغذیه‌ی مناسب و فراهم کردن جایی آرام و امن برای زایمان. گربه‌ها معمولاً بارداری و زایمان را به‌طور غریزی و بدون کمک زیاد پشت سر می‌گذارند، اما آمادگی شما خیالتان را از سلامت مادر و بچه‌ها راحت می‌کند. در این راهنما از پت خرید می‌گوییم چطور بفهمید گربه باردار است، در هر مرحله چه کاری انجام دهید، جای زایمان را چطور آماده کنید و چه نشانه‌هایی یعنی باید فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.

نشانه‌های بارداری گربه

در چند هفته‌ی اول بارداری معمولاً تغییر خاصی در رفتار گربه نمی‌بینید. کم‌کم این نشانه‌ها ظاهر می‌شوند:

• صورتی و برجسته شدن نوک پستان‌ها: معمولاً از حدود هفته‌ی سوم دیده می‌شود.
• افزایش وزن و بزرگ شدن شکم: در نیمه‌ی دوم بارداری واضح‌تر می‌شود.
• تغییر اشتها: اشتها معمولاً به‌تدریج بیشتر می‌شود.
• خواب بیشتر و آرام‌تر شدن: بسیاری از گربه‌ها در هفته‌های بعدی بیشتر می‌خوابند.
• رفتار لانه‌سازی: نزدیک زایمان گربه دنبال جایی گرم، تاریک و دنج می‌گردد.

این نشانه‌ها فقط احتمال بارداری را نشان می‌دهند. تأیید قطعی را دامپزشک با معاینه یا سونوگرافی انجام می‌دهد.

وقتی گربه باردار است چه باید کرد؟

انتظار برای به دنیا آمدن بچه‌گربه‌ها هیجان‌انگیز است. برای اینکه بارداری گربه سالم و آسان پیش برود، چند کار اساسی وجود دارد که در ادامه یکی‌یکی توضیح می‌دهیم.

از دامپزشک نکات مراقبت از گربه باردار را بپرسید

نشانه‌هایی را که دیده‌اید به دامپزشک بگویید تا بارداری را تأیید کند. در این ملاقات سلامت کلی گربه بررسی می‌شود و دامپزشک زمان تقریبی زایمان را تخمین می‌زند. اگر مشکل دیگری مثل کک یا کنه‌ی گوش وجود داشته باشد، درمان آن هم باید با نظر دامپزشک انجام شود.

مهم‌ترین نکته این است که در دوران بارداری هیچ دارویی، حتی ضد کک و قرص ضد انگل، را بدون اجازه‌ی دامپزشک به گربه ندهید. بسیاری از داروها و بعضی واکسن‌ها در بارداری برای مادر یا جنین‌ها خطرناک‌اند. دامپزشک به شما می‌گوید کدام درمان‌ها مجاز است و کدام باید تا بعد از زایمان صبر کند.

رژیم غذایی گربه را اصلاح کنید

بدون مشورت با دامپزشک تغییر بزرگی در غذای گربه ندهید. غذای خیلی زیاد یا خیلی کم هر دو بارداری را سخت‌تر می‌کنند. از دامپزشک بخواهید برنامه‌ی تغذیه‌ی مناسب گربه‌ی شما را تنظیم کند.

• معمولاً توصیه می‌شود در نیمه‌ی دوم بارداری، به‌تدریج غذای بچه‌گربه که کالری و پروتئین بیشتری دارد با غذای گربه مخلوط شود یا جای آن را بگیرد. این کار به تأمین انرژی جنین‌ها و تولید شیر کافی کمک می‌کند.
• با بزرگ شدن شکم، جای معده کمتر می‌شود؛ پس غذا را در وعده‌های کوچک‌تر و بیشتر بدهید.
• آب تازه همیشه در دسترس باشد.
• غذای خانگی، شیر گاو و مکمل‌ها را بدون نظر دامپزشک اضافه نکنید.

ظرف خاک با لبه‌ی کوتاه و همیشه تمیز

بزرگ شدن شکم ممکن است رفت‌وآمد گربه به ظرف خاک را سخت کند. اگر ظرف خاک گربه شما لبه‌ی بلند یا ورودی باریک دارد، آن را با ظرفی با لبه‌ی کوتاه‌تر و ورودی پهن‌تر عوض کنید. ظرف را روزی دو بار تمیز کنید، هفته‌ای یک بار بشویید و خاک را در فاصله‌های مناسب تعویض کنید. مطلب نکاتی در مورد انتخاب و آماده‌سازی خاک گربه هم در این زمینه کمکتان می‌کند.

رفتارهای گربه را زیر نظر بگیرید

در هفته‌های میانی و پایانی، گربه بیشتر می‌خوابد و ممکن است وعده‌های غذا را از دست بدهد. می‌توانید در زمان مناسب او را آرام بیدار کنید و ظرف غذا و آب را نشانش دهید تا یادش بیاید غذا بخورد و آب بدنش را تأمین کند. برای آشنایی با الگوی خواب گربه‌ها، مطلب راهنمای خواباندن گربه و منع از شب‌گردی را ببینید.

نزدیک زایمان ممکن است ببینید گربه پستان‌هایش را زیاد می‌لیسد. این کار طبیعی است. وقتی شیر به پستان‌ها می‌آید، ممکن است کمی ناراحتی ایجاد کند و لیسیدن برای گربه آرامش‌بخش است و فشار پستان‌ها را کم می‌کند.

آرامش و امنیت خانه را حفظ کنید

• گربه باردار را تا حد امکان در خانه نگه دارید و اجازه ندهید بیرون برود.
• از بلند کردن او از زیر شکم و فشار دادن شکمش خودداری کنید.
• بازی‌های خشن و پریدن از ارتفاع زیاد را محدود کنید.
• سروصدا، جابه‌جایی‌های غیرضروری و تماس با حیوانات ناآشنا را کم کنید.
• حمام کردن گربه در این دوران لازم نیست، مگر با نظر دامپزشک.

مدت بارداری گربه و مراحل آن

بارداری گربه معمولاً حدود ۹ هفته طول می‌کشد و بیشتر گربه‌ها بین روز ۶۳ تا ۶۷ زایمان می‌کنند؛ البته چند روز زودتر یا دیرتر هم ممکن است. این جدول خلاصه‌ی مراقبت‌ها در هر مرحله است:

چگونه به زایمان گربه کمک کنیم؟

آماده کردن جای زایمان

چند هفته پیش از زایمان، جای زایمان را آماده کنید تا گربه به آن عادت کند:

1. یک جعبه‌ی مقوایی با لبه‌های کوتاه انتخاب کنید که گربه راحت وارد و خارج شود.
2. کف آن را با حوله یا پارچه‌ی تمیز و قابل شستشو بپوشانید.
3. جعبه را در اتاقی آرام، گرم و بی‌سروصدا و دور از رفت‌وآمد بگذارید.
4. آب، غذا و ظرف خاک را نزدیک جعبه، اما نه داخل آن، قرار دهید.

اگر گربه جای دیگری را انتخاب کرد، به زور او را جابه‌جا نکنید. بسیاری از وسایل موردنیاز این دوران را می‌توانید از بخش لوازم و غذای گربه تهیه کنید.

نشانه‌های شروع زایمان

• بی‌قراری، رفت‌وآمد زیاد به جعبه و پنجه کشیدن روی پارچه‌ها
• کم شدن یا قطع اشتها
• لیسیدن ناحیه‌ی تناسلی
• نفس‌نفس زدن و صدا درآوردن
• شروع انقباض‌ها و زور زدن

هنگام زایمان چه کنیم؟

گربه‌ها معمولاً در زایمان به کمک خاصی نیاز ندارند و کارهای لازم را به‌طور غریزی انجام می‌دهند: کیسه‌ی دور بچه را پاره می‌کنند، بند ناف را می‌جوند و بچه را می‌لیسند تا نفس بکشد. کار شما این است که آرام و در فاصله حضور داشته باشید و فقط مراقب باشید. اگر گربه از جعبه بیرون رفت، می‌توانید به آرامی او را به داخل جعبه هدایت کنید.

تعداد بچه‌ها معمولاً بین ۴ تا ۶ است، اما کمتر یا بیشتر هم ممکن است. فاصله‌ی تولد بچه‌ها با هم فرق دارد و زایمان کامل ممکن است چند ساعت طول بکشد. گاهی گربه بین بچه‌ها استراحت می‌کند و دوباره زایمان را ادامه می‌دهد.

چه زمانی فوراً با دامپزشک تماس بگیریم؟

این نشانه‌ها ممکن است به معنای زایمان سخت باشند و نباید منتظر ماند:

• گربه حدود نیم ساعت تا یک ساعت زور شدید می‌زند ولی بچه‌ای به دنیا نمی‌آید.
• بچه‌ای در مجرای زایمان گیر کرده و بیرون نمی‌آید.
• بین بچه‌ها چند ساعت فاصله افتاده و هنوز معلوم است بچه‌ی دیگری باقی مانده.
• پیش از تولد اولین بچه، ترشح سبز تیره، خونریزی زیاد یا ترشح بدبو دیده می‌شود.
• مادر بسیار بی‌حال است، می‌لرزد، تب دارد یا از حال می‌رود.
• تاریخ زایمان مدتی گذشته و هیچ نشانه‌ای از شروع آن نیست.

بعد از زایمان هم اگر مادر تب داشت، به بچه‌ها شیر نداد یا پستان‌هایش داغ، سفت و دردناک شد، با دامپزشک مشورت کنید. نشانه‌های تب را در مطلب تب در گربه‌ها توضیح داده‌ایم.

مراقبت بعد از زایمان

بعد از تولد بچه‌گربه‌ها، سعی نکنید خودتان کار مادر را انجام دهید. به گربه مادر فضا بدهید تا از بچه‌هایش مراقبت کند و در هفته‌های اول، آن‌ها را تا حد امکان تنها بگذارید. بچه‌گربه‌های تازه متولدشده بسیار ظریف و آسیب‌پذیرند؛ پس کمتر آن‌ها را بلند کنید و اجازه دهید فقط مادر بچه‌هایش را جابه‌جا کند. بعداً وقت زیادی برای بازی با آن‌ها خواهید داشت.

غذای مادر در دوره‌ی شیردهی همچنان باید پرانرژی باشد. نکات کامل این دوره را در مطلب مراقبت از گربه مادر در دوره‌ی شیردهی بخوانید. چشم بچه‌ها را هم زیر نظر داشته باشید؛ تورم یا ترشح چرکی پشت پلک‌ها ممکن است نشانه‌ی عفونت چشم در بچه‌گربه‌های تازه متولدشده باشد.

بچه‌گربه‌ها باید دست‌کم تا حدود ۸ هفتگی کنار مادرشان بمانند و بهتر است زودتر از آن از او جدا نشوند؛ در این مدت هم تغذیه و هم رفتار درست را از مادر یاد می‌گیرند. زیاد خوابیدن بچه‌گربه هم در هفته‌های اول کاملاً طبیعی است.

برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی این دوران، مطلب دانستنی‌هایی درباره‌ی دوران بارداری و زایمان گربه‌ها را بخوانید. بخشی از نکات این راهنما بر پایه‌ی توصیه‌های عمومی مراقبت از گربه در منابعی مانند Purina است و برای هر سؤال درباره‌ی رژیم غذایی یا رفتار گربه‌ی باردارتان، دامپزشک بهترین مرجع است.

پرسش‌های پرتکرار

بارداری گربه چند روز طول می‌کشد؟

بارداری گربه معمولاً حدود ۹ هفته است و بیشتر گربه‌ها بین روز ۶۳ تا ۶۷ زایمان می‌کنند. چند روز جابه‌جایی طبیعی است. اگر تاریخ تخمینی مدتی گذشت و نشانه‌ای از زایمان نبود، با دامپزشک تماس بگیرید.

گربه باردار چه غذایی بخورد؟

غذای کامل و باکیفیت گربه، و معمولاً از نیمه‌ی دوم بارداری غذای بچه‌گربه که انرژی و پروتئین بیشتری دارد. غذا را در وعده‌های کوچک‌تر و بیشتر بدهید. هر تغییر بزرگ در غذا یا اضافه کردن مکمل را با دامپزشک هماهنگ کنید.

آیا می‌توان به گربه باردار دارو یا قطره‌ی ضد کک زد؟

بدون اجازه‌ی دامپزشک خیر. بسیاری از داروها، ضد انگل‌ها و بعضی واکسن‌ها در بارداری خطرناک‌اند. دامپزشک تشخیص می‌دهد کدام درمان امن است و کدام باید تا بعد از زایمان عقب بیفتد.

آیا گربه هنگام زایمان به کمک نیاز دارد؟

معمولاً نه؛ گربه‌ها به‌طور غریزی زایمان می‌کنند و بهتر است فقط آرام و در فاصله مراقب باشید. اگر گربه مدتی زور شدید بزند و بچه‌ای به دنیا نیاید، بچه گیر کند یا خونریزی و ترشح غیرعادی دیدید، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.

بچه‌گربه‌ها را کی می‌توان از مادر جدا کرد؟

بچه‌گربه‌ها باید دست‌کم تا حدود ۸ هفتگی کنار مادر بمانند. در این مدت هم شیر مادر را می‌خورند و هم رفتارهای درست را از او یاد می‌گیرند. جدا کردن زودهنگام ممکن است به سلامت و رفتار آن‌ها آسیب بزند.