6 علت سرفه کردن سگ و روش درمان آن

سرفه کردن سگ دلایل زیادی دارد و همیشه نشانه بیماری جدی نیست. همان‌طور که خود ما بعد از راه رفتن در هوای پرگرد و خاک سرفه می‌کنیم، سگ هم ممکن است با یک محرک ساده چند بار سرفه کند و بعد خوب شود. اما سرفه‌ای که چند روز ادامه پیدا کند، با تب، بی‌اشتهایی یا تنگی نفس همراه باشد یا در سگ مسن دیده شود، باید جدی گرفته شود. در این مطلب از مجله پت خرید انواع سرفه سگ، رایج‌ترین علت‌های آن، نشانه‌هایی که یعنی باید به دامپزشک مراجعه کنید و مراقبت‌های خانگی را توضیح می‌دهیم.

انواع سرفه سگ و معنای آنها

توجه به صدای سرفه و زمان آن به دامپزشک کمک می‌کند علت را زودتر پیدا کند. قبل از مراجعه، اگر می‌توانید از سرفه سگ فیلم بگیرید. جدول زیر انواع رایج سرفه را نشان می‌دهد؛ اما تشخیص نهایی فقط با معاینه ممکن است:

نوع سرفه	چه شکلی است؟	علت‌های احتمالی
سرفه خشک و بلند، شبیه صدای غاز	صدای بوق‌مانند، به‌خصوص هنگام هیجان یا کشیده شدن قلاده	افتادگی نای، سرفه کنل
سرفه خلط‌دار یا خیس	صدای مرطوب، گاهی همراه با بیرون دادن ترشحات	ذات‌الریه، عفونت‌های ریوی
سرفه همراه با عُق زدن	سرفه‌ای که با حالت بالا آوردن تمام می‌شود	سرفه کنل، گیر کردن چیزی در گلو
سرفه شبانه یا هنگام استراحت	بیشتر وقت خواب یا دراز کشیدن	بیماری قلبی، به‌ویژه در سگ مسن
عطسه معکوس	کشیدن سریع و پرصدای هوا به داخل از راه بینی	آلرژی و تحریک بینی؛ در واقع سرفه نیست

علت‌های سرفه کردن سگ

در ادامه رایج‌ترین علت‌های سرفه در سگ را می‌خوانید. بعضی ساده و گذرا هستند و بعضی به درمان فوری نیاز دارند.

۱. سرفه کردن سگ به دلیل آلرژی

بعضی سگ‌ها آلرژی فصلی دارند که آنها را به سرفه می‌اندازد. گرده گیاهان، گرد و غبار و مواد شیمیایی خانه از محرک‌های رایج هستند. سگ‌های دچار آلرژی معمولاً تب ندارند و اشتهایشان هم کم نمی‌شود. ممکن است در طول روز گاهی سرفه کنند و بعد آرام شوند. گاهی هم آبریزش بینی، خارش یا آبریزش چشم دارند. درمان آلرژی را دامپزشک بر اساس علت آن تعیین می‌کند.

بعضی از سگ‌های آلرژیک «عطسه معکوس» هم می‌کنند. در عطسه معمولی هوا به بیرون پرتاب می‌شود، اما در عطسه معکوس هوا خیلی سریع و با صدای خرخر به داخل کشیده می‌شود. این حالت در ابتدا ترسناک است و ممکن است فکر کنید سگ در حال خفه شدن است، اما معمولاً چند ثانیه طول می‌کشد و خودش برطرف می‌شود. گاهی محیط خواب سگ هم می‌تواند محرک آلرژی باشد؛ در این باره بخوانید: آیا سگ‌ها به جای خواب خود آلرژی دارند؟

۲. سرفه کنل و آنفلوانزای سگی

عفونت‌های تنفسی مسری از علت‌های رایج سرفه هستند. معروف‌ترین آنها سرفه کنل یا سرفه لانه است. این بیماری با سرفه خشک و بلند، گاهی همراه با عُق زدن، شناخته می‌شود و بیشتر در سگ‌هایی دیده می‌شود که با سگ‌های دیگر در تماس‌اند؛ مثل پانسیون، کلاس‌های آموزشی، پارک سگ یا آرایشگاه. بسیاری از سگ‌ها با استراحت و مراقبت دامپزشکی بهبود پیدا می‌کنند، اما توله‌ها و سگ‌های مسن یا بیمار بیشتر در خطر عوارض هستند.

آنفلوانزای سگی هم ویروسی است که از راه قطرات سرفه و عطسه سگ بیمار پخش می‌شود. دو نوع شناخته‌شده آن H3N8 و H3N2 هستند. هر سگی که در معرض این قطرات قرار بگیرد ممکن است بیمار شود. بیشتر سگ‌های سالم بیماری خفیفی را پشت سر می‌گذارند، اما بعضی دچار تب، بی‌حالی و ذات‌الریه می‌شوند.

برای بعضی از این عفونت‌ها واکسن وجود دارد. اگر سگ شما زیاد با سگ‌های دیگر در تماس است، درباره واکسن‌های تنفسی با دامپزشک مشورت کنید. سگ بیمار را تا زمان بهبود از سگ‌های دیگر دور نگه دارید. نشانه‌های عفونت تنفسی خفیف را با سرماخوردگی اشتباه نگیرید؛ برای تفاوت آنها مطلب نشانه‌های سرماخوردگی سگ را بخوانید. در فصل سرما هم مراقبت بیشتری لازم است: نکات نگهداری سگ در هوای سرد.

۳. سرفه سگ به دلیل کرم قلب

کرم قلب یک علت عفونی سرفه است که می‌تواند هر سگی را درگیر کند. سگ از راه نیش پشه آلوده به این انگل مبتلا می‌شود. بیماری از یک حیوان به حیوان دیگر منتقل می‌شود، اما فقط از راه نیش پشه. لاروهای کرم قلب که میکروفیلاریا نام دارند در جریان خون زندگی می‌کنند و کرم‌های بالغ در قلب و رگ‌های ریه جای می‌گیرند. کرم قلب اگر درمان نشود، می‌تواند کشنده باشد.

نشانه‌های رایج کرم قلب این‌ها هستند:

• سرفه مداوم و خفیف
• خستگی زود و کم شدن تحمل ورزش و فعالیت
• کاهش وزن و لاغری
• در موارد پیشرفته، تنگی نفس

کرم قلب با آزمایش خون تشخیص داده می‌شود و از آن می‌توان پیشگیری کرد. داروهای پیشگیری از کرم قلب وجود دارد. چون این بیماری به پشه نیاز دارد، تا حدی منطقه‌ای و فصلی است. دامپزشک بر اساس منطقه زندگی شما، برنامه پیشگیری مناسب را پیشنهاد می‌کند.

۴. سرفه کردن سگ به دلیل افتادگی نای

در افتادگی نای، غضروف‌های حلقه‌ای نای ضعیف می‌شوند و نای سفتی لازم برای رساندن هوا به ریه‌ها را از دست می‌دهد. این بیماری بیشتر در نژادهای کوچک و مینیاتوری دیده می‌شود، ممکن است از ابتدای زندگی وجود داشته باشد و با بالا رفتن سن کم‌کم بدتر شود.

سگ دچار افتادگی نای معمولاً این نشانه‌ها را دارد:

• سرفه خشک و بلند شبیه صدای غاز
• سرفه هنگام هیجان، کشیده شدن قلاده یا بعد از نوشیدن آب
• در موارد شدید، تنگی نفس و کبود شدن زبان و لثه‌ها

درمان‌های دارویی و در موارد شدید جراحی برای این بیماری وجود دارد. در خانه هم کنترل وزن سگ، دوری از دود و گرد و غبار و استفاده از هارنس (قلاده سینه‌ای) به جای قلاده گردنی کمک می‌کند تا به نای فشار کمتری وارد شود. هارنس و لوازم پیاده‌روی را می‌توانید در بخش لوازم سگ پت خرید پیدا کنید. اگر صدای سگ هم تغییر کرده، مطلب گرفتگی صدا در سگ‌ها را ببینید.

۵. سرفه‌های ناشی از ذات‌الریه

عفونت‌های باکتریایی، ویروسی و قارچی می‌توانند در هر سنی باعث ذات‌الریه و سرفه‌های شدید شوند. گاهی هم ذات‌الریه به دنبال یک عفونت تنفسی دیگر یا ورود غذا و مایع به ریه ایجاد می‌شود. نشانه‌های رایج آن این‌ها هستند:

• سرفه خیس و خلط‌دار، گاهی همراه با ترشحات غلیظ و تغییررنگ‌یافته
• تب
• بی‌حالی و بی‌میلی به حرکت
• کم شدن اشتها
• تند شدن نفس یا سختی در نفس کشیدن

دامپزشک برای تشخیص ذات‌الریه معمولاً عکس رادیولوژی (اشعه ایکس) و آزمایش خون درخواست می‌کند. درمان شامل دارو، مثل یک دوره آنتی‌بیوتیک به تشخیص دامپزشک، و در موارد شدید بستری، اکسیژن‌درمانی و سرم است.

۶. سرفه ناشی از بیماری قلبی

در سگ مسن، سرفه می‌تواند نشانه بیماری قلبی باشد. وقتی قلب بزرگ می‌شود یا خوب کار نمی‌کند، ممکن است به راه‌های هوایی فشار بیاورد یا مایع در ریه‌ها جمع شود. این نوع سرفه معمولاً شب‌ها یا هنگام استراحت بیشتر است و با خستگی زودرس، تند شدن نفس در حالت استراحت و بی‌قراری شبانه همراه می‌شود. بیماری قلبی را باید دامپزشک تشخیص دهد و درمان آن معمولاً دارویی و طولانی‌مدت است.

۷. سرفه‌های ناشی از سرطان

سرطان هم می‌تواند باعث سرفه شود، هرچند سرطانی که از خود ریه شروع شود در سگ‌ها نادر است. قرار گرفتن در معرض آلودگی‌های محیطی ممکن است خطر بیماری‌های تنفسی را بیشتر کند. یکی از این آلودگی‌ها دود سیگار و خطرات آن برای سگ‌ها است. اگر سیگار می‌کشید، دست‌کم در خانه و کنار حیوان خانگی‌تان این کار را نکنید.

متأسفانه ریه‌ها محل رایجی برای گسترش سرطان از اندام‌های دیگر، یعنی متاستاز، هستند. برای مثال در سگی که سرطان استخوان یا پستان دارد، ممکن است بیماری به ریه‌ها هم برسد. عکس رادیولوژی روش معمول بررسی ریه‌ها در این موارد است و درمان به نوع سرطان بستگی دارد.

۸. محرک‌ها و گیر کردن جسم خارجی

گرد و غبار، دود، اسپری‌ها و بوهای تند می‌توانند راه‌های هوایی را تحریک کنند و باعث سرفه گذرا شوند. گاهی هم تکه‌ای اسباب‌بازی، استخوان یا گیاه در گلو یا راه هوایی گیر می‌کند. اگر سرفه ناگهانی و شدید شروع شد، سگ پشت سر هم عُق می‌زند، به دهانش پنجه می‌کشد یا به سختی نفس می‌کشد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.

سرفه در سگ مسن؛ چه چیزی فرق می‌کند؟

اگر سگ مسن شما به طور مداوم، در ساعت‌های مشخصی از روز یا بعد از فعالیت سرفه می‌کند، باید علت آن بررسی شود. در سگ پیر، سرفه بیشتر از سگ جوان ممکن است نشانه یک مشکل اساسی مثل بیماری قلب، افتادگی نای یا بیماری ریه باشد. سگ‌های مسن معمولاً در برابر عفونت‌ها هم آسیب‌پذیرترند و دیرتر بهبود پیدا می‌کنند. معاینه‌های منظم دامپزشکی، حتی وقتی سگ ظاهراً سالم است، کمک می‌کند این مشکلات زودتر پیدا شوند.

چه زمانی باید سگ را نزد دامپزشک ببریم؟

یک یا دو سرفه گذرا معمولاً جای نگرانی ندارد. اما در این موارد به دامپزشک مراجعه کنید:

• سرفه بیشتر از چند روز ادامه دارد یا بدتر می‌شود.
• سگ تب دارد، بی‌حال است یا غذا نمی‌خورد.
• سرفه خلط‌دار، با ترشحات زرد، سبز یا خونی است.
• سگ مسن است یا بیماری قلبی دارد و سرفه‌اش تازه شروع شده است.
• توله‌سگ سرفه می‌کند.

این نشانه‌ها اورژانسی هستند و نباید منتظر ماند:

• تنگی نفس، نفس کشیدن با دهان باز در حالت استراحت یا تلاش زیاد برای نفس کشیدن
• کبود یا خاکستری شدن زبان و لثه‌ها
• غش کردن یا افتادن
• سرفه ناگهانی و شدید که ممکن است نشانه گیر کردن جسم خارجی باشد

تشخیص درست، کلید درمان سرفه سگ

همان‌طور که دیدید سرفه کردن سگ دلایل زیادی دارد و بسیاری از آنها با پیدا کردن علت دقیق قابل درمان یا کنترل هستند. دامپزشک برای تشخیص معمولاً این کارها را انجام می‌دهد:

1. پرسیدن درباره زمان شروع، نوع و دفعات سرفه
2. معاینه و گوش دادن به صدای قلب و ریه
3. عکس رادیولوژی قفسه سینه
4. آزمایش خون، از جمله آزمایش کرم قلب
5. در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی مثل سونوگرافی قلب

تا وقتی با دامپزشک مشورت نکرده‌اید، هیچ دارویی، به‌ویژه داروهای انسانی مثل شربت سرفه، به سگ ندهید. بعضی داروهای انسانی برای سگ سمی هستند و گاهی سرفه کردن برای پاک شدن راه هوایی مفید است و مهار کردن آن به سگ آسیب می‌زند.

مراقبت از سگی که سرفه می‌کند

در کنار درمانی که دامپزشک تعیین می‌کند، این کارها به راحتی سگ کمک می‌کند:

• به جای قلاده گردنی از هارنس استفاده کنید تا هنگام کشیدن بند، به گلو و نای فشار نیاید.
• ورزش را متناسب کنید. نوع، مقدار و زمان مناسب فعالیت را پیدا کنید؛ مثلاً ممکن است سگ از یک پیاده‌روی آرام و طولانی‌تر بیشتر از یک دویدن کوتاه و شدید سود ببرد. شاید لازم باشد فعالیت‌های سنگین تا مدتی کنار گذاشته شوند.
• هوای خانه را مناسب نگه دارید. در روزهای گرم و شرجی، سگ را در جای خنک و خشک یا اتاق دارای تهویه نگه دارید.
• از دود و بوهای تند دوری کنید. سیگار، عود، اسپری و مواد شوینده با بوی تند را کنار سگ استفاده نکنید.
• وزن سگ را کنترل کنید. اضافه وزن نفس کشیدن را سخت‌تر می‌کند و مشکلاتی مثل افتادگی نای را بدتر می‌کند.
• آب تازه و استراحت کافی در اختیار سگ بگذارید و سگ مبتلا به عفونت را از سگ‌های دیگر جدا کنید.
• بهداشت دهان را فراموش نکنید. سلامت دهان و دندان بر سلامت کلی سگ اثر دارد؛ نکات آن را در مطلب تمیز کردن دندان‌های سگ و گربه بخوانید.

خوشبختانه بیشتر علت‌های سرفه قابل درمان یا کنترل هستند. ممکن است سگ شما هرگز کاملاً بهبود پیدا نکند، اما با کمک دامپزشک می‌توانید نشانه‌ها را کنترل کنید و کیفیت زندگی او را بهتر کنید. اگر به منابع انگلیسی‌زبان دسترسی دارید، مقاله‌های دامپزشکی وب‌سایت PetMD هم برای مطالعه بیشتر مفیدند.

پرسش‌های پرتکرار

چرا سگم مثل اینکه چیزی در گلویش گیر کرده سرفه می‌کند؟

این نوع سرفه که با عُق زدن همراه است، در سرفه کنل و افتادگی نای رایج است. گاهی هم واقعاً جسم خارجی در گلو گیر کرده است. اگر سرفه ناگهانی و شدید است یا سگ به سختی نفس می‌کشد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.

سرفه سگ مسن نشانه چیست؟

در سگ مسن، سرفه مداوم ممکن است نشانه بیماری قلبی، افتادگی نای، بیماری ریه یا عفونت باشد. سرفه‌ای که شب‌ها یا هنگام استراحت بیشتر است، بیشتر به بیماری قلبی مربوط است. سگ مسنی که سرفه تازه‌ای پیدا کرده، باید معاینه شود.

آیا سرفه سگ به سگ‌های دیگر سرایت می‌کند؟

سرفه ناشی از عفونت‌هایی مثل سرفه کنل و آنفلوانزای سگی مسری است و از راه قطرات سرفه و عطسه منتقل می‌شود. اما سرفه ناشی از آلرژی، افتادگی نای یا بیماری قلبی مسری نیست. تا روشن شدن علت، سگ سرفه‌کننده را از سگ‌های دیگر دور نگه دارید.

می‌توانم به سگم شربت سرفه انسانی بدهم؟

نه، بدون نظر دامپزشک هیچ داروی انسانی به سگ ندهید. بعضی از این داروها برای سگ سمی هستند و مهار سرفه در بعضی بیماری‌ها می‌تواند آسیب بزند. دامپزشک بعد از پیدا کردن علت، داروی مناسب را تجویز می‌کند.

عطسه معکوس در سگ خطرناک است؟

عطسه معکوس معمولاً بی‌خطر است و چند ثانیه بعد خودش برطرف می‌شود. این حالت اغلب به دلیل تحریک بینی یا آلرژی است. اگر خیلی تکرار شد، طولانی بود یا با ترشح خونی از بینی همراه شد، سگ را به دامپزشک ببرید.