ویروس پاروا سگ ها و روش های درمان این بیماری

پاروا ویروس سگ یک بیماری ویروسی بسیار مسری و خطرناک است که بیشتر توله سگ‌های واکسن‌نزده را درگیر می‌کند و با استفراغ، اسهال شدید و اغلب خونی و کم‌آبی سریع همراه است. داروی ضدویروس مستقیمی برای پاروا وجود ندارد، اما درمان حمایتی به‌موقع در کلینیک دامپزشکی شانس زنده ماندن را بسیار بالا می‌برد. درمان خانگی به‌تنهایی جایگزین دامپزشک نیست و تأخیر در درمان می‌تواند کشنده باشد. در این مطلب می‌خوانید پاروا چگونه منتقل می‌شود، علائمش چیست، چطور تشخیص و درمان می‌شود و چگونه می‌توان با واکسن از سگ محافظت کرد.

پاروا ویروس چیست؟

عفونت پاروا ویروس یا پاروو (Parvo) که به آن بیماری اسهال و استفراغ پاروویی سگ هم می‌گویند، یکی از مهم‌ترین بیماری‌های ویروسی سگ‌هاست. این ویروس به سلول‌هایی حمله می‌کند که به سرعت تقسیم می‌شوند؛ مهم‌ترینشان سلول‌های پوشش روده و سلول‌های مغز استخوان هستند.

• آسیب به روده: پوشش داخلی روده آسیب می‌بیند، زخم می‌شود و اسهال شدید و گاهی خونی ایجاد می‌شود. از راه همین روده آسیب‌دیده، باکتری‌ها ممکن است وارد خون شوند و عفونت ثانویه ایجاد کنند.
• آسیب به سیستم ایمنی: تعداد گلبول‌های سفید خون کم می‌شود و بدن توان کمتری برای مقابله با عفونت دارد.
• آسیب به قلب: در توله‌های خیلی کم‌سن که از مادری بدون ایمنی متولد شده‌اند، ویروس ممکن است به عضله قلب آسیب بزند. این شکل امروزه به دلیل واکسیناسیون کمتر دیده می‌شود.

پاروا ویروس سگ به انسان منتقل نمی‌شود، اما انسان می‌تواند با کفش، لباس و دست آلوده ویروس را از جایی به جای دیگر ببرد.

پاروا چگونه منتقل می‌شود؟

پاروا ویروس بسیار سرسخت و مقاوم است. سگ آلوده مقدار زیادی ویروس را از راه مدفوع دفع می‌کند و سگ دیگر با بو کشیدن، لیس زدن یا خوردن چیزی که با مدفوع آلوده تماس داشته، مبتلا می‌شود. راه‌های اصلی انتقال:

• تماس مستقیم با سگ بیمار یا مدفوع او
• تماس با زمین، چمن، خاک و پارک‌هایی که سگ‌های زیادی در آن رفت‌وآمد دارند
• ظرف آب و غذا، قلاده، بستر و اسباب‌بازی آلوده
• کفش، لباس و دست انسان‌هایی که با محیط آلوده تماس داشته‌اند

این ویروس می‌تواند در محیط، به‌خصوص در جاهای سایه و خنک، ماه‌ها زنده بماند و در برابر بسیاری از شوینده‌ها و ضدعفونی‌کننده‌های معمولی مقاوم است. فرش و قالیچه و خاک باغچه را تقریباً نمی‌توان به‌طور کامل ضدعفونی کرد. نکته مهم دیگر اینکه سگ آلوده ممکن است پیش از ظاهر شدن علائم هم ویروس را دفع کند؛ پس سگی که ظاهراً سالم است هم می‌تواند ناقل باشد.

ظرف‌های آب مشترک و آب‌های راکد در پارک‌ها هم می‌توانند منبع آلودگی باشند. در این باره مطلب آب‌هایی که سگ‌ها نباید بنوشند را بخوانید.

کدام سگ‌ها بیشتر در خطر پاروا هستند؟

شدت بیماری به سن سگ، وضعیت واکسیناسیون، میزان ایمنی (پادتن) در بدن او و تا حدی به نژاد بستگی دارد.

سن و ایمنی مادری

توله سگ‌ها در روزهای اول زندگی از راه آغوز (شیر اول مادر) پادتن دریافت می‌کنند، به شرطی که مادر واکسینه یا ایمن باشد. این ایمنی مادری کم‌کم و طی چند هفته از بین می‌رود و زمان تمام شدنش در هر توله فرق دارد. در فاصله‌ای که پادتن مادری برای محافظت کافی نیست اما هنوز جلوی اثر کامل واکسن را می‌گیرد، توله آسیب‌پذیر است. به همین دلیل توله‌های حدود ۶ هفته تا ۶ ماه بیشترین خطر را دارند.

سگ بالغ واکسینه معمولاً محافظت خوبی دارد. اما سگ بالغی که هرگز واکسن نزده، در هر سنی می‌تواند به پاروای شدید مبتلا شود.

نژاد

بعضی نژادها مثل رتوایلر، دوبرمن، پیت بول تریر آمریکایی و ژرمن شپرد بیشتر در معرض شکل شدید بیماری هستند. دلیل دقیق آن کاملاً روشن نیست، اما برای صاحبان این نژادها رعایت کامل برنامه واکسن اهمیت بیشتری دارد.

پاروا ویروس یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی سگ‌هاست.

علائم ویروس پاروا در سگ

علائم معمولاً چند روز تا حدود دو هفته پس از تماس با ویروس ظاهر می‌شوند. نشانه‌های رایج:

• بی‌حالی شدید، افسردگی و کناره‌گیری
• بی‌اشتهایی کامل
• استفراغ مکرر
• اسهال شدید، اغلب بدبو و گاهی خونی
• کم‌آبی بدن؛ لثه‌های خشک و چسبناک، چشم‌های گود افتاده، پوستی که پس از نیشگون آرام دیر به حالت اول برمی‌گردد
• درد و حساسیت شکم
• تب، یا در توله‌های ضعیف، پایین آمدن دمای بدن و سردی گوش و پاها

در سگ‌های بالغ‌تر یا نیمه‌ایمن ممکن است بیماری خفیف‌تر باشد و فقط با اسهال کوتاه‌مدت همراه شود. اما در توله‌ها بیماری می‌تواند خیلی سریع پیش برود.

چه زمانی فوری به دامپزشک مراجعه کنید؟ اگر توله سگ واکسن‌نزده یا واکسن ناقص شما استفراغ می‌کند، اسهال دارد، غذا نمی‌خورد یا ناگهان بی‌حال شده، منتظر نمانید و همان روز او را به دامپزشک برسانید. کم‌آبی در توله‌ها در عرض چند ساعت خطرناک می‌شود.

همه اسهال‌های خونی پاروا نیستند. انگل‌های روده‌ای، بعضی باکتری‌ها، خوردن جسم خارجی و بیماری‌های ویروسی دیگر مثل بیماری دیستمپر هم می‌توانند علائم مشابه داشته باشند. به همین دلیل تشخیص باید با دامپزشک باشد.

روش تشخیص پاروا در سگ

دامپزشک بر اساس سن، سابقه واکسن، علائم و معاینه به پاروا مشکوک می‌شود و برای تأیید از این روش‌ها استفاده می‌کند:

• تست سریع مدفوع (کیت پاروا): ویروس را در مدفوع جست‌وجو می‌کند و در چند دقیقه جواب می‌دهد. گاهی، به‌خصوص در روزهای اول بیماری یا کمی بعد از واکسن، جواب ممکن است گمراه‌کننده باشد و دامپزشک آن را با علائم تفسیر می‌کند.
• آزمایش خون: کم شدن گلبول‌های سفید از یافته‌های شایع پاروا است و برای ارزیابی شدت بیماری هم به کار می‌رود.
• آزمایش‌های تکمیلی: در موارد مشکوک، آزمایش‌های دقیق‌تر آزمایشگاهی.

کیت‌های خانگی، حتی اگر در دسترس باشند، جای معاینه را نمی‌گیرند. جواب منفی کیت به این معنی نیست که سگ بیمار نیازی به درمان ندارد.

درمان پاروا ویروس در سگ

داروی مستقیمی که ویروس را از بین ببرد وجود ندارد. هدف درمان این است که سگ را تا زمانی که سیستم ایمنی‌اش ویروس را مهار کند، زنده و پایدار نگه دارد. این درمان حمایتی معمولاً در کلینیک و اغلب با بستری انجام می‌شود و شامل این موارد است:

• جبران آب و املاح از دست رفته با سرم، معمولاً داخل رگ
• داروهای ضداستفراغ برای کنترل استفراغ
• آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری یا درمان عفونت باکتریایی ثانویه
• کنترل درد و گرم نگه داشتن توله‌ای که دمای بدنش پایین آمده
• کنترل قند خون و املاح با آزمایش‌های مکرر
• شروع تدریجی تغذیه با غذای سبک و زودهضم، به محض اینکه دامپزشک اجازه دهد

نوع دارو، مقدار و نحوه تجویز فقط باید توسط دامپزشک و بر اساس وزن و وضعیت سگ تعیین شود. هرگز داروهای انسانی یا داروهایی را که دیگران توصیه کرده‌اند خودسرانه به سگ ندهید.

هر چه درمان زودتر شروع شود، شانس بهبودی بیشتر است. بسیاری از سگ‌هایی که به‌موقع درمان کامل می‌گیرند زنده می‌مانند، در حالی که بدون درمان، به‌خصوص در توله‌ها، بیماری اغلب کشنده است. وقتی توله دوباره کمی غذا می‌خورد، استفراغش قطع شده، حواسش به اطراف جمع می‌شود و دم تکان می‌دهد، معمولاً نشانه بهبود است.

درمان خانگی ویروس پاروا؛ چه کاری درست است و چه کاری نه؟

بسیاری از صاحبان سگ در اینترنت و انجمن‌ها دنبال درمان خانگی پاروا می‌گردند. واقعیت این است که هیچ درمان خانگی ثابت‌شده‌ای برای پاروا وجود ندارد. دمنوش، سرکه، سیر، شیر یا داروهای انسانی نه‌تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه ممکن است حال سگ را بدتر کنند یا زمان طلایی درمان را از بین ببرند.

در بعضی موارد که بستری ممکن نیست، دامپزشک ممکن است درمان سرپایی را پیشنهاد کند. در این حالت هم برنامه درمان، داروها و سرم زیر پوستی را دامپزشک تعیین می‌کند و سگ باید مرتب معاینه شود. کارهایی که در خانه و زیر نظر دامپزشک می‌توانید انجام دهید:

1. داروها را دقیقاً طبق دستور و در ساعت مقرر بدهید.
2. سگ را در جای گرم، آرام و تمیز نگه دارید.
3. تعداد دفعات استفراغ و اسهال، میزان آب خوردن و غذا خوردن را یادداشت کنید.
4. غذا را فقط وقتی و همان‌طور که دامپزشک گفته شروع کنید.
5. اگر استفراغ ادامه پیدا کرد، سگ کاملاً بی‌حال شد، لثه‌هایش رنگ‌پریده شد یا نتوانست بایستد، فوراً به کلینیک برگردید.

ضدعفونی خانه و مراقبت از سگ‌های دیگر

سگ بیمار را از سگ‌های دیگر، به‌خصوص توله‌ها و سگ‌های واکسن‌نزده، جدا کنید. بعد از تماس با او دست‌هایتان را بشویید و کفش و لباستان را جدا کنید.

• بسیاری از ضدعفونی‌کننده‌های معمولی روی پاروا اثر ندارند. سفیدکننده خانگی (وایتکس) رقیق‌شده یا ضدعفونی‌کننده‌های دامپزشکی که روی پاروا مؤثرند را طبق دستور روی بسته به کار ببرید.
• پیش از ضدعفونی، کثیفی و مدفوع را کاملاً پاک کنید، چون ماده آلی اثر ضدعفونی‌کننده را کم می‌کند.
• ظرف‌ها، قلاده و اسباب‌بازی‌های قابل شست‌وشو را ضدعفونی کنید و وسایلی را که نمی‌شود ضدعفونی کرد، دور بیندازید.
• هرگز سفیدکننده را با شوینده‌های دیگر مخلوط نکنید و هنگام کار، سگ را از محل دور نگه دارید.
• پیش از آوردن توله جدید به خانه‌ای که در آن پاروا بوده، با دامپزشک درباره زمان مناسب و واکسیناسیون مشورت کنید.

واکسیناسیون؛ بهترین راه پیشگیری از پاروا

واکسن پاروا مؤثرترین راه محافظت از سگ است و معمولاً جزو واکسن‌های اصلی توله سگ‌هاست. چون پادتن مادری ممکن است جلوی اثر واکسن را بگیرد، واکسن در چند نوبت تزریق می‌شود:

• معمولاً از حدود ۶ تا ۸ هفتگی شروع می‌شود.
• هر ۲ تا ۴ هفته یک بار تکرار می‌شود تا توله به حدود ۱۶ هفتگی یا بیشتر برسد.
• بعد از آن یادآور و تزریق‌های دوره‌ای طبق برنامه‌ای که دامپزشک تعیین می‌کند انجام می‌شود.

تا زمانی که دوره واکسن توله کامل نشده، او را به پارک‌ها و جاهای پررفت‌وآمد سگ‌ها نبرید و با سگ‌های ناشناس تماس ندهید. اجتماعی کردن توله را می‌توانید در محیط‌های امن و با سگ‌های سالم و واکسینه انجام دهید. هیچ واکسنی محافظت صددرصد ندارد، اما سگ واکسینه بسیار کمتر مبتلا می‌شود و اگر هم مبتلا شود، معمولاً بیماری خفیف‌تری دارد.

برای مراقبت کلی از سلامت سگ، مطالب نشانه‌های سرماخوردگی سگ، خطرات دود سیگار برای سگ‌ها و فواید آب درمانی برای سگ‌ها را هم در مجله پت خرید بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا پاروا در سگ درمان خانگی دارد؟

خیر، هیچ درمان خانگی ثابت‌شده‌ای برای پاروا وجود ندارد. درمان اصلی، درمان حمایتی با سرم، داروهای ضداستفراغ و آنتی‌بیوتیک زیر نظر دامپزشک است. حتی اگر درمان سرپایی انجام شود، برنامه آن را باید دامپزشک تعیین کند.

سگ مبتلا به پاروا چقدر شانس زنده ماندن دارد؟

شانس زنده ماندن به سن سگ، شدت بیماری و زمان شروع درمان بستگی دارد. سگ‌هایی که زود و کامل درمان می‌شوند شانس خیلی بیشتری دارند، اما بدون درمان، پاروا به‌خصوص در توله‌ها اغلب کشنده است.

آیا پاروا ویروس سگ به انسان منتقل می‌شود؟

خیر، پاروا ویروس سگ انسان را بیمار نمی‌کند. اما انسان می‌تواند ویروس را با کفش، لباس و دست آلوده به سگ‌های دیگر برساند، پس رعایت بهداشت مهم است.

آیا سگ واکسینه هم ممکن است پاروا بگیرد؟

بله، ولی کم پیش می‌آید. اگر دوره واکسن توله کامل نشده باشد یا پادتن مادری جلوی اثر واکسن را گرفته باشد، ممکن است بیمار شود. سگی که دوره کامل واکسن را گذرانده معمولاً محافظت خوبی دارد.

ویروس پاروا چقدر در محیط زنده می‌ماند؟

این ویروس بسیار مقاوم است و ممکن است ماه‌ها در محیط، به‌خصوص در جای سایه و خنک، زنده بماند. برای ضدعفونی باید از سفیدکننده رقیق‌شده یا ضدعفونی‌کننده‌های دامپزشکی مؤثر بر پاروا استفاده کرد.