هربال گربه یا تجمع مو در معده و روش پیشگیری و کنترل آن

هربال گربه (Hairball) یعنی گلوله یا توده مویی که در معده گربه جمع می‌شود. گربه هنگام لیسیدن و تمیز کردن بدنش مقداری مو می‌بلعد. بیشتر این موها با مدفوع دفع می‌شود، اما گاهی در معده جمع می‌شود و گربه آن را بالا می‌آورد. یک هربال گاه‌به‌گاه معمولاً طبیعی است، ولی هربال‌های مکرر یا علائم انسداد گوارشی نیاز به بررسی دامپزشک دارد. در این مقاله از مجله پت خرید می‌خوانید هربال چطور ایجاد می‌شود، چه علائمی دارد، چه زمانی خطرناک است و با برس زدن، غذای مناسب و خمیر مالت چطور می‌شود آن را کنترل کرد.

هربال گربه چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

گربه‌ها به تمیزی خود اهمیت زیادی می‌دهند و بخش زیادی از روز را صرف لیسیدن بدنشان می‌کنند. سطح زبان گربه زبر و پوشیده از برآمدگی‌های ریز رو به عقب است. این برآمدگی‌ها موهای مرده و شل را جمع می‌کنند و گربه چاره‌ای جز بلعیدن آن‌ها ندارد.

بیشتر این موها از دستگاه گوارش عبور می‌کنند و همراه مدفوع دفع می‌شوند. اما اگر حجم موی بلعیده‌شده زیاد باشد یا حرکت دستگاه گوارش کند باشد، موها در معده به هم می‌چسبند و توده‌ای تشکیل می‌دهند. گربه این توده را معمولاً با استفراغ بیرون می‌آورد.

کدام گربه‌ها بیشتر دچار هربال می‌شوند؟

حجم توده‌های مویی به طول و تراکم موی گربه بستگی دارد. به همین دلیل هربال در این گربه‌ها شایع‌تر است:

• گربه‌های مو بلند و پرپشت مثل پرشین، هیمالین و مین کون
• گربه‌هایی که در فصل ریزش مو هستند
• گربه‌هایی که بیش از حد خود را می‌لیسند، مثلاً به دلیل خارش پوستی، کک یا استرس
• برخی گربه‌های مسن‌تر که ممکن است دستگاه گوارششان به خوبی گذشته کار نکند

بچه گربه‌ها و گربه‌های جوان معمولاً کمتر از گربه‌های بالغ به نظافت خود می‌پردازند و به همین دلیل کمتر هربال دارند. گربه‌های مو کوتاه هم کمتر درگیر این مشکل می‌شوند؛ برای نمونه با نژاد گربه‌های مو کوتاه رکس آشنا شوید.

هربال چقدر طبیعی است؟

بسیاری از گربه‌ها گاه‌به‌گاه هربال بالا می‌آورند و این موضوع معمولاً خود به خود برطرف می‌شود. اما اگر گربه‌تان بیشتر از حد معمول هربال دارد، یا تعداد دفعات آن ناگهان زیاد شده، بهتر است او را پیش دامپزشک ببرید. هربال‌های مکرر ممکن است نشانه یک مشکل زمینه‌ای باشند، مثلاً بیماری دستگاه گوارش یا یک بیماری پوستی که باعث لیسیدن بیش از حد شده است.

هربالی که گربه بالا می‌آورد معمولاً کشیده و استوانه‌ای است، نه گرد. دلیلش این است که هنگام عبور از مری باریک شکل آن کشیده می‌شود و ظاهری شبیه سیگار پیدا می‌کند.

هر وقت دیدید گربه‌تان گردنش را جلو کشیده، دهانش را کاملاً باز کرده و اوغ می‌زند، احتمالاً دارد تلاش می‌کند بخشی از موهای بلعیده‌شده را بیرون بیاورد. این حالت معمولاً با صدای خس‌خس یا سرفه‌مانند همراه است.

تفاوت هربال با سرفه و آسم

گاهی صاحبان گربه سرفه را با تلاش برای بالا آوردن هربال اشتباه می‌گیرند. اگر گربه‌تان مدام حالت سرفه یا اوغ زدن دارد اما هیچ هربالی بیرون نمی‌آید، ممکن است مشکل تنفسی مثل آسم گربه داشته باشد. در این حالت حتماً با دامپزشک مشورت کنید.

موهای داخل معده گربه چطور دفع می‌شوند؟

بدن گربه دو راه برای خلاص شدن از موهای بلعیده‌شده دارد:

1. دفع از راه مدفوع: بیشتر موها همراه مدفوع دفع می‌شوند. دیدن کمی مو در مدفوع گربه‌ای که خودش را می‌لیسد طبیعی است.
2. استفراغ: اگر موها در معده جمع شوند و راه روده را پیدا نکنند، گربه آن‌ها را به‌صورت هربال کشیده بالا می‌آورد.

اما گاهی توده مو با هیچ‌کدام از این دو راه خارج نمی‌شود. در این حالت توده بزرگ‌تر می‌شود و ممکن است بخشی از معده یا روده را مسدود کند. انسداد گوارشی وضعیتی جدی است و ممکن است جان گربه را تهدید کند. در موارد شدید ممکن است دامپزشک برای خارج کردن توده به جراحی نیاز داشته باشد.

علائم هربال و انسداد گوارشی در گربه

این علائم ممکن است نشان دهند گلو، معده یا روده گربه با توده مو مسدود شده است:

• اوغ زدن مکرر، حتی بعد از بیرون آمدن هربال، یا اوغ زدن بدون نتیجه
• استفراغ‌های پر از مو
• بالا آوردن غذا کمی بعد از خوردن
• مقدار زیاد مو در مدفوع
• کم‌اشتهایی و به دنبال آن کاهش وزن
• یبوست شدید یا اسهال
• بی‌حالی و گوشه‌گیری
• شکم سفت، متورم یا دردناک

چه زمانی فوری به دامپزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر کدام از این موارد را دیدید معطل نکنید:

• استفراغ همراه با خون یا استفراغ با بوی بد، شبیه بوی مدفوع
• اوغ زدن یا استفراغ پشت سر هم که در طول یک روز ادامه دارد
• غذا نخوردن بیشتر از یک روز
• دفع نکردن مدفوع یا زور زدن بی‌نتیجه
• بی‌حالی شدید، درد شکم یا تب

بی‌حالی و خواب بیش از اندازه هم می‌تواند نشانه بیماری باشد؛ درباره علت خواب زیاد گربه‌ها و نشانه‌های تب در گربه بیشتر بخوانید.

استفراغ گربه در زمان هربال؛ چه کار کنیم؟

اگر گربه یک بار هربال بالا آورد و بعد از آن سرحال است، غذا می‌خورد و مدفوعش عادی است، معمولاً جای نگرانی نیست. محل استفراغ را تمیز کنید و گربه را چند ساعت زیر نظر بگیرید.

غذای گربه را به مدت طولانی قطع نکنید. گرسنگی طولانی برای گربه خطرناک است و ممکن است به مشکلات کبدی منجر شود. اگر استفراغ تکرار شد یا گربه بیشتر از یک روز غذا نخورد، به جای درمان خانگی با دامپزشک تماس بگیرید. هیچ دارو یا جوشانده‌ای را هم بدون نظر دامپزشک به گربه ندهید.

استفراغ همیشه به خاطر هربال نیست و علت‌های دیگری هم دارد. برای آشنایی بیشتر، مطلب استفراغ در گربه‌ها نشانه چیست؟ را بخوانید. اگر استفراغ و کم‌اشتهایی طولانی شده و گربه رنگ‌پریده و بی‌حال است، ممکن است مشکلات دیگری هم در کار باشد؛ مطلب علل کم‌خونی در گربه‌ها را هم ببینید.

بهترین روش‌های پیشگیری از هربال در گربه

پیشگیری همیشه از درمان بهتر است. هدف اصلی این است که گربه موی کمتری ببلعد و موهایی که می‌بلعد راحت‌تر از دستگاه گوارش عبور کنند.

برس زدن منظم

مؤثرترین راه پیشگیری از هربال، برس زدن مرتب موهای گربه است. هر مویی که با برس جمع شود، دیگر به معده گربه نمی‌رسد.

• گربه‌های مو بلند را بهتر است روزانه برس بزنید.
• گربه‌های مو کوتاه معمولاً با چند بار برس زدن در هفته کارشان راه می‌افتد.
• در فصل ریزش مو، به‌خصوص در فصل‌های گرم، دفعات برس زدن را بیشتر کنید.
• از برس مناسب نوع موی گربه و شانه دندانه‌دار برای باز کردن گره‌ها استفاده کنید.
• برس زدن را کوتاه و همراه با نوازش و تشویقی شروع کنید تا گربه به آن عادت کند.

کوتاه کردن منظم موی گربه‌های مو بلند هم ریزش و موهای مرده را کمتر می‌کند. حمام کردن گربه معمولاً لازم نیست و بیشتر گربه‌ها آن را دوست ندارند، اما اگر لازم شد نکات حمام کردن حیوان خانگی را رعایت کنید.

کاهش لیسیدن بیش از حد

اگر گربه بیش از حد خودش را می‌لیسد، موی بیشتری می‌بلعد. خارش پوستی، کک، آلرژی و حتی استرس و بی‌حوصلگی ممکن است علت این رفتار باشند. ضدانگل منظم، بازی روزانه و محیط آرام به کاهش لیسیدن کمک می‌کند. اگر گربه جایی از بدنش را آن‌قدر می‌لیسد که مو ریخته، او را به دامپزشک نشان دهید. گاهی هم درد مفاصل در گربه‌های مسن باعث می‌شود نتوانند به‌خوبی خود را تمیز کنند و موهایشان گره بخورد؛ درباره آرتروز گربه بیشتر بخوانید.

آب کافی و وزن مناسب

آب کافی به حرکت طبیعی دستگاه گوارش کمک می‌کند. ظرف آب تمیز و تازه همیشه در دسترس باشد. استفاده از غذای مرطوب در کنار غذای خشک هم دریافت آب گربه را بیشتر می‌کند. کنترل وزن و تحرک کافی هم برای سلامت گوارش مفید است.

غذای آنتی هربال و خمیر مالت

غذاهای آنتی هربال

غذاهای آنتی هربال یا ضد هربال برای کمک به گربه‌های مستعد این مشکل ساخته شده‌اند. این غذاها معمولاً فیبر بیشتری دارند. فیبر به حرکت موها در دستگاه گوارش کمک می‌کند تا به جای جمع شدن در معده، همراه مدفوع دفع شوند. برخی از این غذاها همچنین برای سلامت پوست و مو و کاهش ریزش طراحی شده‌اند.

اگر گربه‌تان مو بلند است یا زیاد هربال دارد، می‌توانید غذای آنتی هربال را جایگزین غذای فعلی کنید. تغییر غذا را همیشه تدریجی و در طول چند روز انجام دهید تا گربه دچار ناراحتی گوارشی نشود. انواع غذای ضد هربال و خمیر مالت را در بخش لوازم و غذای گربه پیدا می‌کنید. اگر گربه‌تان به غذای جدید لب نمی‌زند، نکات تغذیه گربه‌های بدغذا را بخوانید.

خمیر مالت و ژل‌های ضد هربال

محصولات ضد هربال مثل خمیر مالت معمولاً ترکیبی از مواد روان‌کننده و فیبر هستند و طعم‌دار شده‌اند تا گربه راحت‌تر آن‌ها را بخورد. این محصولات به لغزنده شدن و عبور راحت‌تر موها از دستگاه گوارش کمک می‌کنند.

• بیشتر گربه‌ها خمیر مالت را به دلیل طعمش مستقیم از روی انگشت می‌خورند.
• اگر نخورد، می‌توانید مقدار کمی از آن را روی پنجه یا گوشه لب گربه بمالید تا آن را بلیسد.
• مقدار و دفعات مصرف را دقیقاً طبق دستور روی بسته یا نظر دامپزشک رعایت کنید. مصرف زیاد این محصولات ممکن است باعث شل شدن مدفوع شود.
• این محصولات جایگزین برس زدن نیستند و بهترین نتیجه را در کنار آن می‌دهند.

علف گربه

بسیاری از گربه‌ها جویدن علف را دوست دارند. علف گربه را که از جوانه‌های غلاتی مثل جو دوسر یا گندم در گلدان پرورش داده می‌شود، می‌توانید در خانه برای گربه بگذارید. این علف مقداری فیبر به گربه می‌رساند و جویدنش برای گربه سرگرم‌کننده است. فقط مطمئن شوید گیاهان سمی آپارتمانی در دسترس گربه نیستند.

درباره درمان‌های خانگی محتاط باشید

در توصیه‌های خانگی گاهی گفته می‌شود به غذای گربه روغن، کره یا مواد ملین اضافه کنید. اضافه کردن خودسرانه چربی یا ملین ممکن است باعث اسهال، ناراحتی گوارشی یا اضافه وزن شود و درمان مشکل اصلی را هم عقب بیندازد. هر افزودنی غیر از غذا و محصولات مخصوص گربه را اول با دامپزشک هماهنگ کنید. اگر گربه با وجود پیشگیری باز هم مرتب هربال دارد، باید علت آن را دامپزشک بررسی کند.

هربال در گربه‌های مسن

گربه‌های مسن به مراقبت بیشتری نیاز دارند. در برخی از آن‌ها دستگاه گوارش مثل دوران جوانی کار نمی‌کند و ممکن است عبور موها کندتر شود. از طرف دیگر، گربه مسنی که درد مفصل یا مشکلات دیگر دارد ممکن است نتواند به‌خوبی خود را تمیز کند و موهایش گره بخورد. برس زدن ملایم و منظم و معاینه‌های دوره‌ای دامپزشکی برای این گربه‌ها اهمیت بیشتری دارد.

در گربه‌های مسن به تغییرات رفتاری هم دقت کنید. مثلاً اگر گربه‌تان دیگر به صدا زدن واکنش نشان نمی‌دهد، ممکن است شنوایی‌اش کم شده باشد؛ مطلب دلایل ناشنوایی گربه‌ها را ببینید. گربه‌ای که درد دارد هم ممکن است هنگام برس زدن یا دست زدن به بدنش واکنش تند نشان دهد؛ درباره علت گاز گرفتن گربه بیشتر بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

هربال گربه خطرناک است؟

یک هربال گاه‌به‌گاه که گربه بالا می‌آورد و بعد سرحال است معمولاً خطرناک نیست. اما اگر توده مو در معده یا روده گیر کند، ممکن است انسداد گوارشی ایجاد شود که وضعیتی جدی است. اوغ زدن بی‌نتیجه، غذا نخوردن، یبوست و بی‌حالی نشانه‌هایی هستند که باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.

گربه چند وقت یک بار هربال بالا می‌آورد؟

بسیاری از گربه‌ها گاه‌به‌گاه هربال بالا می‌آورند و گربه‌های مو بلند بیشتر. اگر دفعات آن زیاد است یا ناگهان بیشتر شده، بهتر است دامپزشک گربه را معاینه کند. هربال‌های مکرر ممکن است نشانه مشکل گوارشی یا پوستی باشند.

خمیر مالت را چطور به گربه بدهیم؟

بیشتر گربه‌ها خمیر مالت را از روی انگشت می‌خورند. اگر نخوردند، می‌توانید مقدار کمی را روی پنجه یا گوشه لب گربه بمالید تا آن را بلیسد. مقدار مصرف را طبق دستور بسته یا نظر دامپزشک رعایت کنید.

آیا غذای آنتی هربال برای همه گربه‌ها لازم است؟

نه، برای گربه‌ای که به‌ندرت هربال دارد معمولاً لازم نیست. این غذاها بیشتر برای گربه‌های مو بلند یا گربه‌هایی که زیاد هربال دارند مفیدند. تغییر غذا را همیشه تدریجی انجام دهید.

بهترین راه پیشگیری از هربال چیست؟

برس زدن منظم موثرترین راه است، چون موهای مرده را قبل از اینکه گربه آن‌ها را ببلعد جمع می‌کند. آب کافی، غذای مناسب و کنترل لیسیدن بیش از حد هم کمک می‌کنند.