علل بیش فعالی در سگ ها و راه درمان سگ های هایپر

بیش‌فعالی سگ یا «هایپر» بودن او در بیشتر موارد از انرژی تخلیه‌نشده، کمبود سرگرمی ذهنی، آموزش ناکافی یا عادت به جلب توجه می‌آید و با ورزش منظم، آموزش درست و برنامهٔ روزانهٔ ثابت کنترل می‌شود. فقط در موارد نادری، بیش‌فعالی واقعی یک مشکل پزشکی است که دامپزشک باید آن را تشخیص دهد و درمان کند. در این مقاله از پت خرید می‌بینیم چه چیزهایی سگ را هایپر می‌کند، تفاوت پرانرژی بودن و بیش‌فعالی چیست، چطور سگ هایپر را آرام کنید و چه زمانی باید سراغ دامپزشک بروید.

هایپراکتیویتی در سگ‌ها چیست و چرا آن را جدی بگیریم؟

هایپراکتیویتی یا بیش‌فعالی در سگ‌های جوان شایع‌تر است، اما در سگ‌های بالغ هم دیده می‌شود. سگ هایپر آرام و قرار ندارد، مدام می‌دود، می‌پرد، پارس می‌کند و به سختی به فرمان گوش می‌دهد. اگر این حالت مدیریت نشود، ممکن است به وسایل خانه آسیب بزند، روی آدم‌ها بپرد، در پیاده‌روی بند را بکشد یا حتی خودش را زخمی کند.

بیشتر سگ‌هایی که صاحبانشان آن‌ها را بیش‌فعال می‌دانند در واقع فقط پرانرژی‌اند و نیازهایشان برآورده نشده است. این تفاوت مهم است، چون راه حل هر کدام فرق دارد:

بیش‌فعالی در توله‌سگ‌ها و سگ‌های بالغ

بیش‌فعالی در توله‌سگ‌ها

هایپر بودن در توله‌سگ‌ها بسیار رایج و تا حد زیادی طبیعی است. توله‌ها از سگ‌های بالغ فعال‌ترند، چون هنوز آموزش ندیده‌اند و بسیار کنجکاو و مشتاق کشف محیط اطرافشان هستند. تمرکز توله کوتاه است، پس جلسه‌های آموزش باید کوتاه باشند: چند دقیقه در هر نوبت و چند نوبت در روز بهتر از یک جلسهٔ طولانی جواب می‌دهد.

آموزش را از همان دوران تولگی شروع کنید و منتظر بزرگ شدن سگ نمانید. توله با بالغ شدن معمولاً آرام‌تر می‌شود، اما عادت‌هایی که در تولگی شکل گرفته‌اند همراهش می‌مانند. یادتان باشد توله‌ها خواب زیادی لازم دارند و توله‌ای که خسته است ولی نخوابیده، گاهی بی‌قرارتر و گازگیرتر می‌شود. دوران دندان درآوردن هم می‌تواند توله را بی‌قرار کند؛ دربارهٔ آن در مطلب زمان افتادن دندان‌های شیری توله‌سگ بخوانید.

بیش‌فعالی در سگ‌های بالغ

گاهی سگ‌های بالغ هم هایپر می‌شوند و این حالت در بعضی نژادها بیشتر دیده می‌شود. نژادهای کاری و گله‌بان مثل بوردر کالی، ژرمن شپرد و جک راسل تریر برای ساعت‌ها کار و فعالیت پرورش یافته‌اند و اگر انرژی‌شان تخلیه نشود، در خانه بی‌قرار می‌شوند.

هایپر بودن سگ بالغ تا حد زیادی به میزان فعالیت روزانه‌اش بستگی دارد. اگر سگ را برای گردش بیرون ببرید و فعالیت کافی داشته باشد، بی‌قراری او در خانه کمتر می‌شود. اما سگی که کم از خانه بیرون می‌رود، انرژی اضافه‌اش تخلیه نمی‌شود و ممکن است رفتارهای مخرب بیشتری مثل جویدن وسایل، کندن زمین یا پارس مداوم نشان دهد.

علل هایپراکتیویتی در سگ

بیش‌فعالی در توله‌ها تا حدی عادی است، اما در سگ‌های بالغ معمولاً یکی از این دلایل پشت آن است:

• کمبود فعالیت بدنی یا ذهنی: سگ‌هایی که در قفس یا اتاق کوچک نگهداری می‌شوند و بیشتر وقتشان را تنها می‌گذرانند، به محض ورود به یک فضای بزرگ شروع به دویدن و پریدن بی‌وقفه می‌کنند.
• واکنش‌های شدید: بعضی سگ‌ها به هر صدا یا حرکتی که می‌شنوند یا می‌بینند واکنش شدید نشان می‌دهند.
• جلب توجه: اگر سگ بفهمد با دویدن، پریدن و پارس کردن توجه شما را جلب می‌کند، همین کارها را تکرار می‌کند. حتی دعوا کردن هم برای او نوعی توجه است.
• اضطراب و استرس: سگ مضطرب ممکن است بی‌قراری را به شکل حرکت مداوم نشان دهد. تنها ماندن طولانی هم می‌تواند این حالت را بدتر کند.
• نژاد و ژنتیک: سطح انرژی پایهٔ هر نژاد و هر سگ متفاوت است.
• برنامهٔ نامنظم: زمان‌های متغیر غذا، پیاده‌روی و خواب سگ را بی‌قرار می‌کند.

اگر بی‌قراری سگ با تنها ماندن شروع می‌شود، مطلب اضطراب جدایی در سگ و روش‌های درمان آن را بخوانید. برای شناخت انواع دیگر اضطراب هم راه‌های از بین بردن اضطراب سگ کمک می‌کند.

بیماری ADHD یا بیش‌فعالی واقعی در سگ

در موارد نادری سگ تقریباً همیشه در حال حرکت، دویدن، پریدن و پارس کردن است و با هیچ روش معمولی کنترل نمی‌شود. این حالت که گاهی آن را شبیه ADHD انسان می‌دانند، در سگ‌ها نادر است و ممکن است زمینهٔ ارثی داشته باشد. تشخیص آن فقط با معاینهٔ دامپزشک یا متخصص رفتار حیوانات ممکن است.

بیش‌فعالی کنترل‌نشده هم برای شما و هم برای خود سگ آسیب‌زاست. قبل از هر تشخیصی، باید عاملی را که سگ را هایپر می‌کند پیدا کنید. بهترین راه بررسی دقیق محل زندگی، رفتار و میزان فعالیت روزانهٔ سگ است. در بیشتر موارد با اصلاح همین‌ها مشکل حل می‌شود. اگر نشد، دامپزشک ممکن است در کنار برنامهٔ رفتاری، درمان دارویی را بررسی کند. هرگز خودسرانه به سگ داروی آرام‌بخش ندهید.

چگونه بیش‌فعالی سگ را درمان کنیم؟

درمان هایپر بودن سگ به علت آن بستگی دارد. اگر سگ فعالیت جسمی و ذهنی کافی ندارد، برنامهٔ روزانه‌اش را تغییر دهید و وقت بیشتری با او بگذرانید. اگر واکنش‌هایش شدید است، با آموزش و تمرین آرام او را کنترل کنید. اگر برای جلب توجه هایپر می‌شود، باید یاد بگیرد آرامش است که توجه می‌آورد.

قدم‌های عملی برای آرام کردن سگ هایپر

1. ورزش روزانه: پیاده‌روی، دویدن و بازی متناسب با سن، نژاد و سلامت سگ. توله‌ها و سگ‌های مسن به فعالیت ملایم‌تری نیاز دارند.
2. سرگرمی ذهنی: اسباب‌بازی‌های پازلی، پنهان کردن خوراکی برای پیدا کردن و پیاده‌روی‌هایی که سگ فرصت بو کشیدن داشته باشد، ذهن سگ را خسته و آرام می‌کنند.
3. آموزش فرمان‌های پایه: فرمان‌هایی مثل «بشین»، «بخواب» و «بمون» به سگ یاد می‌دهند خودش را کنترل کند.
4. پاداش دادن به آرامش: وقتی سگ آرام نشسته یا دراز کشیده، به او توجه کنید یا جایزه بدهید.
5. نادیده گرفتن رفتار هایپر: وقتی برای جلب توجه می‌پرد یا پارس می‌کند، به او نگاه نکنید و حرف نزنید تا آرام شود.
6. برنامهٔ ثابت: زمان غذا، پیاده‌روی، بازی و خواب را هر روز تقریباً یکسان نگه دارید.
7. جای استراحت آرام: یک گوشهٔ دنج و بی‌سروصدا برای سگ در نظر بگیرید تا بتواند استراحت کند.

تغذیه هم بخشی از برنامهٔ منظم است. مقدار و تعداد وعده‌ها را متناسب با سن سگ تنظیم کنید؛ وعده‌های غذایی سگ در سنین مختلف در این زمینه راهنمای خوبی است. خواب کافی هم برای آرامش سگ ضروری است؛ برای اینکه بدانید سگ‌ها چقدر خواب لازم دارند، نکات جالب درباره سگ و میزان خواب آن را بخوانید.

اشتباه‌هایی که سگ را هایپرتر می‌کند

• تنبیه بدنی یا داد زدن؛ این کار استرس سگ را بیشتر می‌کند.
• بازی‌های خیلی هیجانی درست قبل از زمان استراحت یا خواب.
• جواب دادن به پریدن و پارس با نوازش یا حرف زدن.
• تنها گذاشتن طولانی سگ بدون سرگرمی.
• تغییر مداوم قوانین خانه؛ همهٔ اعضای خانواده باید یکسان رفتار کنند.

انتخاب سگ مناسب

هنگام خرید یا پذیرش سگ، نژاد و سگی را انتخاب کنید که سطح انرژی‌اش با سبک زندگی شما جور باشد. سگ‌ها شخصیت‌های متفاوتی دارند؛ بعضی لحظه‌ای از بازی و حرکت دست برنمی‌دارند و بعضی بیشتر روز را می‌خوابند. اگر وقت کمی برای پیاده‌روی دارید، یک نژاد کاری پرانرژی احتمالاً انتخاب مناسبی نیست.

چه زمانی سگ هایپر را پیش دامپزشک ببریم؟

در این حالت‌ها با دامپزشک مشورت کنید:

• بی‌قراری ناگهان شروع شده یا خیلی بدتر شده است.
• سگ حتی بعد از ورزش کافی و در محیط آرام هم نمی‌تواند استراحت کند.
• بی‌قراری با خاراندن زیاد، لیسیدن مداوم، لنگیدن یا نشانه‌های درد همراه است.
• سگ پرخاشگر شده یا به خودش آسیب می‌زند.
• تغییر رفتار با بی‌اشتهایی، کاهش وزن یا تغییر خواب همراه است.

گاهی تغییر رفتار سگ نشانهٔ مشکل دیگری است؛ مثلاً سگ افسرده به جای بی‌قراری، بی‌حال و گوشه‌گیر می‌شود. برای شناخت این حالت، علائم افسردگی سگ و روش‌های درمان آن را بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

چرا سگ من این‌قدر هایپر است؟

شایع‌ترین علت‌ها کمبود ورزش و سرگرمی ذهنی، آموزش ناکافی، جلب توجه و اضطراب است. سن و نژاد هم نقش مهمی دارد و توله‌ها و نژادهای کاری معمولاً پرانرژی‌ترند. بیش‌فعالی واقعی پزشکی نادر است.

سگ هایپر از چه سنی آرام می‌شود؟

بیشتر سگ‌ها با پشت سر گذاشتن تولگی و نوجوانی کم‌کم آرام‌تر می‌شوند، اما زمان دقیق آن به نژاد و شخصیت هر سگ بستگی دارد. آموزش زودهنگام و برنامهٔ منظم این روند را بسیار راحت‌تر می‌کند. بدون آموزش، بعضی رفتارها در بزرگسالی هم باقی می‌مانند.

آیا بیش‌فعالی سگ با دارو درمان می‌شود؟

در بیشتر سگ‌ها دارو لازم نیست و ورزش، آموزش و برنامهٔ ثابت کافی است. فقط در موارد نادری که دامپزشک بیش‌فعالی واقعی یا اضطراب شدید تشخیص دهد، ممکن است دارو در کنار برنامهٔ رفتاری تجویز شود. هرگز خودسرانه به سگ دارو ندهید.

سگ هایپر روزانه چقدر ورزش لازم دارد؟

مقدار ورزش به سن، نژاد، جثه و سلامت سگ بستگی دارد. نژادهای کاری معمولاً فعالیت بیشتری نسبت به نژادهای کوچک یا آرام لازم دارند. بهترین معیار این است که سگ بعد از فعالیت روزانه بتواند در خانه آرام استراحت کند؛ برای برنامهٔ دقیق‌تر با دامپزشک مشورت کنید.