علت خون در ادرار گربه و راه های درمان ادرار خونی گربه

دیدن خون در ادرار گربه، که در دامپزشکی به آن هماچوری می‌گویند، همیشه نشانهٔ یک مشکل است و نباید آن را نادیده گرفت. شایع‌ترین علت‌ها التهاب مثانه بدون علت مشخص، عفونت ادراری و سنگ یا کریستال در مجاری ادرار هستند، اما بیماری کلیه، ضربه، اختلال انعقاد خون و تومور هم می‌توانند ادرار را خونی کنند. اگر گربهٔ شما نر است و برای ادرار کردن زور می‌زند ولی ادراری بیرون نمی‌آید، وضعیت اورژانسی است و باید همان روز به دامپزشک برسد.

در این مقاله از مجله پت خرید می‌خوانید ادرار خونی در گربه چه شکلی دارد، چه علت‌هایی دارد، چرا در گربهٔ نر خطرناک‌تر است، دامپزشک چطور علت را پیدا می‌کند، درمان‌ها چیست و در خانه چه کارهایی از دستتان برمی‌آید.

ادرار خونی در گربه چه شکلی دارد؟

خون در ادرار همیشه به‌صورت قرمز روشن دیده نمی‌شود. گاهی مقدار آن آن‌قدر کم است که فقط در آزمایش ادرار پیدا می‌شود. نشانه‌هایی که صاحب گربه معمولاً می‌بیند این‌هاست:

• ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تیره
• لکه‌های صورتی یا قرمز روی خاک گربه، پتو یا کف زمین
• رفت‌وآمد زیاد به ظرف خاک و ادرار کردن به مقدار کم و دفعات زیاد
• زور زدن یا ناله کردن هنگام ادرار
• ادرار کردن بیرون از ظرف خاک، مثلاً روی فرش یا تخت
• لیسیدن زیاد ناحیهٔ تناسلی

اگر از خاک سفید یا روشن استفاده می‌کنید، تغییر رنگ ادرار را راحت‌تر می‌بینید. اگر خاک گربه را خودتان آماده می‌کنید، در مطلب ساخت خاک گربه در خانه نکته‌های مربوط به آن را بخوانید. یادتان باشد که بعضی رنگ‌های غذا یا دارو هم ممکن است رنگ ادرار را عوض کنند. پس تشخیص قطعی خون فقط با آزمایش ممکن است.

علت‌های وجود خون در ادرار گربه

خون ممکن است از هر جایی در مسیر ادرار وارد آن شود: کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه یا مجرای ادرار. گاهی هم مشکل از خود خون است، نه از دستگاه ادراری. علت‌ها را می‌شود در چند گروه دسته‌بندی کرد.

مشکلات مثانه و مجرای ادرار (دستگاه ادراری تحتانی)

بیشتر موارد ادرار خونی در گربه از همین بخش است.

• سیستیت ایدیوپاتیک گربه: التهاب مثانه بدون علت مشخص. در گربه‌های جوان و میانسال شایع است و استرس، کم‌تحرکی، اضافه‌وزن و کم آب خوردن می‌توانند آن را تشدید کنند.
• سنگ و کریستال ادراری: سنگ یا کریستال مثانه دیوارهٔ آن را زخمی می‌کند و ممکن است مجرای ادرار را ببندد.
• عفونت ادراری باکتریایی: در گربه‌های جوان کمتر دیده می‌شود و در گربه‌های مسن، گربه‌های دیابتی و گربه‌هایی که بیماری کلیه دارند شایع‌تر است. در گربه‌های ماده هم بیشتر از نرها دیده می‌شود. عفونت‌های قارچی و ویروسی هم ممکن است ولی کمترند.
• ناهنجاری‌های ساختاری مثانه: برخی گربه‌ها از تولد مشکلی در شکل مثانه یا مجرا دارند.
• تومور مثانه یا مجرا (نئوپلازی): در گربه‌ها نسبتاً کم‌یاب است و بیشتر در سنین بالا دیده می‌شود.
• ضربه: مثل افتادن از ارتفاع یا تصادف.

مشکلات کلیه و حالب (دستگاه ادراری فوقانی)

• بیماری‌های ساختاری یا ارثی کلیه، مثل بیماری کیستیک کلیه
• سنگ کلیه و حالب
• التهاب کلیه (نفریت) و عفونت کلیه
• التهاب رگ‌های خونی (واسکولیت)
• تومور کلیه
• ضربه به ناحیهٔ کمر و شکم
• موارد ایدیوپاتیک، یعنی بدون علت قابل شناسایی

اختلالات خون و انعقاد

اگر پلاکت (ترومبوسیت) خون کم باشد یا خون به‌درستی لخته نشود، ممکن است خونریزی در ادرار هم دیده شود. یکی از علت‌های مهم این وضعیت، خوردن سم موش است. در این حالت معمولاً نشانه‌های دیگری هم دیده می‌شود، مثل کبودی روی پوست، خونریزی از لثه یا بینی و بی‌حالی شدید. این وضعیت اورژانسی است.

مشکلات دستگاه تناسلی

گاهی خون از دستگاه تناسلی می‌آید و با ادرار مخلوط می‌شود. در گربه‌های مادهٔ عقیم‌نشده، عفونت رحم (پیومترا) ممکن است ترشح خونی یا چرکی ایجاد کند. عفونت‌ها، التهاب، تومور و ضربه در این ناحیه هم از علت‌های دیگرند.

دارو و بیماری‌های عمومی بدن

بعضی داروها، از جمله برخی داروهای شیمی‌درمانی، ممکن است باعث هماچوری شوند. بیماری‌هایی که کل بدن را درگیر می‌کنند هم زمینه را برای مشکلات ادراری فراهم می‌کنند. مثلاً دیابت خطر عفونت ادراری را بالا می‌برد.

خون در ادرار گربه نر: چرا خطرناک‌تر است؟

مجرای ادرار گربهٔ نر باریک و بلند است. به همین دلیل کریستال، سنگ کوچک یا توده‌ای از مخاط و سلول‌های التهابی (پلاگ ادراری) ممکن است آن را کامل ببندد. به این وضعیت انسداد مجرای ادرار می‌گویند. گربه‌ای که نمی‌تواند ادرار کند، در مدت کوتاهی دچار تجمع مواد سمی و به‌هم‌ریختگی املاح خون می‌شود و بدون درمان ممکن است جانش را از دست بدهد.

این نشانه‌ها در گربهٔ نر یعنی باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید:

• زور زدن مکرر در ظرف خاک بدون خروج ادرار یا فقط با چند قطره
• ناله کردن یا گریه هنگام ادرار
• لیسیدن مداوم ناحیهٔ تناسلی
• استفراغ، بی‌حالی، بی‌اشتهایی یا پنهان شدن
• شکم دردناک یا سفت

زور زدن گاهی با یبوست اشتباه گرفته می‌شود. اگر مطمئن نیستید گربه برای ادرار زور می‌زند یا برای مدفوع، باز هم منتظر نمانید. استفراغ هم در این حالت نشانهٔ بدتر شدن وضعیت است. دربارهٔ علت‌های دیگر آن می‌توانید مطلب استفراغ در گربه‌ها را بخوانید.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: دندان‌های شیری در گربه چه زمانی می‌افتند.

چه زمانی باید گربه را نزد دامپزشک ببرید؟

هر بار که خون در ادرار گربه دیدید، باید او را دامپزشک ببیند. اما فوریت آن فرق می‌کند:

اگر گربه تب هم دارد، گوش‌ها و بدنش داغ است و بی‌حال شده، ممکن است عفونت جدی در کار باشد. نشانه‌های آن را در مطلب نشانه‌های تب در گربه ببینید.

تشخیص علت ادرار خونی در گربه

برای پیدا کردن علت، دامپزشک به شرح حال کامل گربه نیاز دارد: از کی علائم شروع شده، چند بار ادرار می‌کند، چه غذایی می‌خورد، چه داروها یا مکمل‌هایی می‌گیرد و آیا اخیراً ضربه، استرس یا تغییری در خانه بوده است. این اطلاعات به دامپزشک سرنخ می‌دهد که مشکل از کدام بخش بدن است.

آزمایش‌های رایج

• آزمایش کامل ادرار: برای بررسی گلبول قرمز، کریستال، باکتری، پروتئین و غلظت ادرار.
• کشت ادرار: برای اطمینان از عفونت باکتریایی و انتخاب آنتی‌بیوتیک مناسب.
• آزمایش خون کامل: شامل شمارش سلول‌های خون و بیوشیمی خون برای بررسی کلیه‌ها، پلاکت‌ها و بیماری‌های عمومی.
• نوار معرف ادرار: برای نشان دادن خون، هموگلوبین و پروتئین در ادرار.

اگر به غذای گربه ویتامین یا مکمل اضافه می‌کنید، حتماً به دامپزشک بگویید. مقدار زیاد ویتامین C (اسید آسکوربیک) ممکن است نتیجهٔ نوار معرف را به‌اشتباه منفی نشان دهد.

تصویربرداری و بررسی‌های تکمیلی

سونوگرافی و رادیوگرافی به دیدن سنگ، توده یا تغییرات کلیه و مثانه کمک می‌کنند. اگر توده‌ای دیده شود، ممکن است برای تشخیص قطعی نمونه‌برداری لازم باشد. در برخی موارد، دامپزشک با سیستوسکوپی (دیدن داخل مثانه و مجرا با دوربین) یا واژینوسکوپی در گربه‌های ماده بخش تحتانی دستگاه ادراری و تناسلی را بررسی می‌کند. برای مطالعهٔ بیشتر به زبان انگلیسی می‌توانید مطلب petmd دربارهٔ هماچوری گربه را ببینید.

پیشنهاد مطالعه: دانستنی‌های جالب درباره گربه

درمان ادرار خونی در گربه

درمان هماچوری به علت اصلی بستگی دارد. خون در ادرار خودش بیماری نیست، بلکه نشانهٔ یک بیماری است. اگر بیماری عمومی مثل دیابت در کار باشد، باید آن هم درمان شود تا مشکل ادراری برنگردد. روش‌های رایج درمان این‌هاست:

• رفع انسداد در گربهٔ نر: معمولاً با بیهوشی، گذاشتن سوند و بستری کردن گربه انجام می‌شود.
• آنتی‌بیوتیک: فقط وقتی عفونت باکتریایی ثابت شده باشد. دوره را کامل کنید، حتی اگر علائم زودتر بهتر شوند.
• مسکن و داروهای ضدالتهاب یا ضداسپاسم: برای کم کردن درد و التهاب مثانه.
• سرم و مایعات: برای درمان کم‌آبی و کمک به شستشوی مجاری ادراری.
• غذای درمانی ادراری: برای حل کردن برخی انواع کریستال و سنگ یا پیشگیری از تشکیل دوباره آن‌ها، و همچنین در التهاب مثانه و بیماری کلیه.
• جراحی: در مواردی مثل سنگ‌هایی که حل نمی‌شوند، برخی تومورها یا آسیب‌های ناشی از ضربه.
• تزریق خون: اگر خونریزی شدید باعث کم‌خونی جدی شده باشد.
• درمان اختلال انعقاد: متناسب با علت آن، مثلاً درمان اختصاصی مسمومیت با سم موش که فقط دامپزشک باید انجام دهد.
• کاهش استرس: در سیستیت ایدیوپاتیک، کاهش استرس و تغییرات محیطی بخش مهمی از درمان است.

هشدار: هرگز داروهای انسانی مثل استامینوفن یا ایبوپروفن به گربه ندهید. این داروها برای گربه سمی‌اند. آنتی‌بیوتیک را هم بدون آزمایش و نسخهٔ دامپزشک شروع نکنید.

پیشنهاد مطالعه: چرا گربه من را نادیده می‌گیرد؟

مراقبت در خانه و پیشگیری از تکرار

از آنجا که خون در ادرار ممکن است نشانهٔ یک بیماری زمینه‌ای جدی باشد، گربه تا مدتی باید تحت نظر دامپزشک بماند. در خانه هم این کارها به بهبود و پیشگیری از تکرار کمک می‌کند:

1. آب بیشتر برسانید: چند ظرف آب تازه در نقاط مختلف خانه بگذارید. برخی گربه‌ها از آب‌خوری چشمه‌ای بیشتر آب می‌خورند. غذای مرطوب هم آب دریافتی را بالا می‌برد.
2. رژیم دامپزشک را دقیق اجرا کنید: اگر غذای درمانی تجویز شده، چیز دیگری کنارش ندهید مگر با نظر دامپزشک.
3. ظرف خاک را تمیز نگه دارید: خاک را هر روز تمیز کنید. اگر چند گربه دارید، تعداد ظرف‌ها باید کافی باشد. ظرف را در جای آرام بگذارید.
4. استرس را کم کنید: تغییرات ناگهانی در خانه را محدود کنید و برای گربه جای امن، بازی و بلندی برای بالا رفتن فراهم کنید.
5. وزن گربه را کنترل کنید: اضافه‌وزن و کم‌تحرکی خطر مشکلات ادراری را بالا می‌برد.
6. ادرار را زیر نظر بگیرید: دفعات و مقدار ادرار و رنگ لکه‌ها را بعد از درمان هم دنبال کنید.

یک درخت گربه یا محل بالا رفتن، هم تحرک گربه را بیشتر می‌کند و هم به او حس امنیت می‌دهد. پیشنهاد مطالعه: آموزش ساخت درخت گربه

برای تهیهٔ غذای مرطوب، ظرف آب و ظرف خاک مناسب می‌توانید به بخش محصولات گربه در پت خرید سر بزنید. اگر دامپزشک غذای درمانی تجویز کرده، نوع آن را طبق نسخه انتخاب کنید.

معاینهٔ منظم هم مهم است. گربهٔ بالغ سالم را دست‌کم سالی یک بار و گربهٔ مسن را حدوداً هر ۶ ماه برای معاینه و آزمایش‌های دوره‌ای نزد دامپزشک ببرید. در این معاینه‌ها بیماری‌هایی مثل مشکلات کلیه زودتر پیدا می‌شوند.

پرسش‌های پرتکرار

خون در ادرار گربه نشانهٔ چیست؟

خون در ادرار گربه معمولاً نشانهٔ التهاب مثانه، سنگ یا کریستال ادراری یا عفونت ادراری است. علت‌های کمتر شایع شامل بیماری کلیه، ضربه، اختلال انعقاد خون و تومور است. علت دقیق فقط با معاینه و آزمایش ادرار مشخص می‌شود.

خون در ادرار گربه نر اورژانسی است؟

اگر گربهٔ نر زور می‌زند و ادرار نمی‌کند یا فقط چند قطره ادرار خونی دفع می‌کند، احتمال انسداد مجرای ادرار وجود دارد و این وضعیت اورژانسی است. انسداد درمان‌نشده ممکن است در مدت کوتاهی جان گربه را بگیرد. حتی شب یا روز تعطیل هم منتظر نمانید.

ادرار خونی گربه خودبه‌خود خوب می‌شود؟

گاهی علائم سیستیت ایدیوپاتیک چند روز بعد کم می‌شود، اما نمی‌توان بدون معاینه فهمید علت همین است. سنگ، عفونت و انسداد بدون درمان بدتر می‌شوند. پس صبر کردن و درمان خانگی بدون تشخیص کار درستی نیست.

آیا می‌توانم به گربه‌ای که ادرار خونی دارد آنتی‌بیوتیک بدهم؟

نه، بدون نظر دامپزشک این کار را نکنید. بسیاری از موارد ادرار خونی در گربه عفونی نیستند و آنتی‌بیوتیک به آن‌ها کمکی نمی‌کند. دامپزشک با آزمایش و در صورت لزوم کشت ادرار تصمیم می‌گیرد که آنتی‌بیوتیک لازم است یا نه.

چطور از ادرار خونی گربه پیشگیری کنیم؟

بیشتر کردن آب دریافتی گربه، استفاده از غذای مرطوب، تمیز نگه داشتن ظرف خاک، کم کردن استرس و کنترل وزن مهم‌ترین کارها هستند. اگر گربه قبلاً سنگ یا کریستال داشته، غذای درمانی را طبق دستور دامپزشک ادامه دهید. معاینهٔ منظم هم به تشخیص زودهنگام کمک می‌کند.