گرمازدگی سگ‌ها و گربه‌ها در تابستان

تابستان آمده و هوا گرم شده پنکه در حال چرخیدن است اما انگار فقط هوای گرم را جابجا می‌کند! شما وقتی عرق می‌کنید، یک لیوان آب یخ برمی‌دارید و ممکن است حتی بنشینید روی کاشی‌های سرد کف خانه... اما به سگتان نگاه کنید یا به گربه‌تان، نه آب یخ دارند و نه می‌توانند لباس‌هایشان را دربیاورند، نه حتی می‌توانند بگویند هوا گرم است!

فقط تندتند نفس می‌کشد، یا جایی پنهان می‌شود یا با چشم‌هایی نیمه‌باز، بی‌حال روی زمین دراز می‌کشد و این نشانه‌های خطر هستند نه نشانه‌های خستگی عادی.

گرما یکی از کشنده‌ترین تهدیدات برای حیوانات خانگی است و در تابستان‌های گرم، وقتی کولر در دسترس نیست یا کار نمی‌کند، این خطر چند برابر می‌شود. در ادامه به شما خواهیم گفت در چنین شرایط دقیقاً چه باید بکنید.

چرا گرما برای سگ و گربه خطرناک‌تر از ماست؟

قبل از هر چیز، باید یک سوء تفاهم رایج را برطرف کنیم: حیوانات خانگی نمی‌توانند مثل انسان‌ها عرق کنند. وقتی دمای هوا بالا می‌رود، بدن ما انسان‌ها با مکانیسم‌هایی مثل تعریق (عرق کردن) خودش را خنک می‌کند. اما واقعیت اینجاست که سگ‌ها و گربه‌ها چنین سیستم خنک‌کننده‌ی مؤثری ندارند و همین موضوع باعث می‌شود گرما برای آن‌ها خیلی سریع‌تر و خطرناک‌تر شود.

سگ‌ها چطور خنک می‌شوند؟

دانشکده دامپزشکی دانشگاه کرنل توضیح می‌دهد که سگ‌ها فقط در کف پنجه‌هایشان غدد عرق دارند. روش اصلی خنک شدن آن‌ها هَن‌هَن کردن است، تبخیر رطوبت از زبان و نای. این روش در هوای گرم و مرطوب کارایی بسیار پایینی دارد. وقتی دمای بدن سگ از ۴۰ درجه سانتیگراد بالا برود، سیستم‌های حیاتی بدنش شروع به آلارم می‌کنند. دمای ۴۱.۵ درجه به بالا می‌تواند آسیب جدی به کبد، کلیه‌ها و مغز وارد کند و حتی کشنده باشد.

گربه‌ها چطور؟

دانشکده دامپزشکی دانشگاه ویرجینیا تک می‌گوید گربه‌ها هم مثل سگ‌ها غدد عرق کمی دارند و از آراستن (Grooming) برای خنک شدن استفاده می‌کنند. بزاق روی موهایشان تبخیر می‌شود و دمای بدن را پایین می‌آورد. اما در گرمای شدید این هم کافی نیست.

نکته مهم! پانت کردن (نفس‌های تند با دهان باز) در گربه نشانه اضطرار است، نه حالت عادی. اگر گربه‌تان این کار را می‌کند، باید فوری اقدام کنید.

کدام سگ‌ها و گربه‌ها بیشتر در خطر گرمازدگی هستند؟

همه سگ‌ها و گربه‌ها در گرما آسیب‌پذیرند، اما برخی از آن‌ها خیلی بیشتر. نژاد، سن، وزن و حتی رنگ مو ، همه این‌ها تعیین می‌کنند که پت شما چقدر زود در خطر قرار می‌گیرد.

سگ‌هایی که در گرما باید بیشتر مراقبشان بود

نژادهای پوزه‌کوتاه (Brachycephalic)، اگر سگتان پوزه‌ای تخت و فشرده دارد، باید بدانید که او در بالاترین سطح خطر قرار دارد. این نژادها مجرای تنفسی باریک‌تری دارند و به همین دلیل هَن‌هَن کردن که تنها روش اصلی خنک شدن سگ‌هاست، در آن‌ها کارایی بسیار کمتری دارد. نژادهای پرخطر در این گروه عبارتند از: پاگ، بولداگ انگلیسی، بولداگ فرانسوی، بوکسر، شیتزو، پکینیز و هر نژادی که ترکیبی از این‌ها باشد.

در سگ‌ها با بالا رفتن سن، سیستم تنظیم دمای بدن ضعیف‌تر می‌شود. سگ پیر نه به اندازه کافی هَن‌هَن می‌کند، نه به اندازه کافی آب می‌نوشد و اغلب علائم گرمازدگی را دیرتر نشان می‌دهد. یعنی وقتی متوجه می‌شوید، وضعیت ممکن است از قبل جدی شده باشد.

سگ‌های چاق حتی در فعالیت‌های سبک هم گرمای بیشتری تولید می‌کنند و سخت‌تر آن را دفع می‌کنند. چربی مثل یک لایه عایق عمل می‌کند و گرما را داخل بدن نگه می‌دارد!

موهای بدن هاسکی، سامویید، چاو‌چاو، پامرانیان و نژادهای مشابه، برای آب ‌وهوای سرد مناسب هستند. در تابستان‌های گرم، این پوشش تبدیل به یک چالش جدی می‌شود...

در توله‌سگ‌های زیر یک سال سیستم تنظیم دمای بدنشان هنوز کامل نشده. آن‌ها اغلب آنقدر سرگرم بازی هستند که متوجه داغ شدن بدنشان نمی‌شوند و این خطرناک است.

کدام نژاد گربه‌‌ها بیشتر در خطر گرمازدگی هستند؟

درست مثل سگ‌ها، گربه‌های پوزه‌ تخت هم در بالاترین سطح خطر هستند. دانشکده دامپزشکی ویرجینیا تک تأکید می‌کند که این گربه‌ها به دلیل ساختار تنفسی خاصشان، در گرما خیلی سریع‌تر از سایر نژادها دچار مشکل می‌شوند، چون مجرای هوایی‌شان باریک‌تر است و نمی‌توانند به اندازه کافی هوا جابجا کنند. نژادهای پرخطر در این گروه: پرشین، هیمالایی، اسکاتیش‌فولد، بریتیش‌شورت‌هر و هر ترکیبی از این نژادها.

گربه‌های پیر، مخصوصاً آن‌هایی که بیماری زمینه‌ای دارند، مثل نارسایی کلیوی، مشکلات قلبی یا دیابت، در برابر گرما بسیار شکننده‌تر هستند. این گربه‌ها اغلب کمتر آب می‌نوشند، کمتر تکان می‌خورند و علائم گرمازدگی را خیلی دیرتر نشان می‌دهند. یعنی تا وقتی بفهمید چیزی اشتباه است، ممکن است وضعیت از قبل جدی شده باشد!

دقیقاً مثل سگ‌ها، چربی اضافه در گربه هم مثل یک لایه عایق عمل می‌کند و گرما را داخل بدن حبس می‌کند. گربه‌های چاق علاوه بر این، معمولاً کمتر فعال هستند و کمتر آب می‌نوشند و همین ترکیب در هوای گرم می‌تواند خطرناک شود.

پرشین، رگدال، مین‌کون و نژادهای مشابه، موی ضخیم و انبوهی دارند که در تابستان مثل یک پتوی گرم روی بدنشان است. برس زدن روزانه در فصل گرما برای این گربه‌ها یک ضرورت است چون موهای ریخته‌شده که روی پوست می‌مانند، تهویه طبیعی بدن را مختل می‌کنند.

این نکته‌ای است که خیلی از سرپرستان گربه نمی‌دانند!

موهای تیره گرمای بیشتری از نور خورشید جذب می‌کنند. گربه‌های سیاه یا تیره‌ رنگی که کنار پنجره آفتابگیر می‌خوابند یا در فضای باز هستند، سریع‌تر از گربه‌های روشن‌ داغ می‌شوند. اگر گربه‌تان تیره ‌رنگ است، در روزهای گرم مطمئن شوید که پنجره‌های آفتابگیر را پرده بکشید.

گربه‌هایی که به بیرون دسترسی دارند، در معرض خطر بیشتری هستند چون ممکن است در جایی گیر کنند که سایه یا آب ندارند و نتوانند برگردند. اگر گربه‌تان بیرون می‌رود، در ساعات اوج گرما (۱۰ صبح تا ۵ بعدازظهر) درِ خانه را باز بگذارید تا بتواند برگردد.

اما یک هشدار :

حتی گربه‌هایی که در هیچ‌کدام از این گروه‌ها نیستند هم می‌توانند دچار گرمازدگی شوند، به خصوص اگر آب کافی نداشته باشند، در اتاق بسته و بدون تهویه باشند، یا زیر نور مستقیم آفتاب بخوابند. در تابستان گرم، هیچ گربه‌ای را «بی‌خطر» فرض نکنید.

نشانه‌های گرمازدگی در سگ و گربه را بشناسید

یک حقیقت تلخ، بیشتر موارد گرمازدگی در حیوانات خانگی نه به خاطر بی‌توجهی صاحبشان، بلکه به خاطر ندانستن اتفاق می‌افتد. صاحب پت فکر می‌کند «داره استراحت می‌کنه.» یا «هوا که اونقدرا هم گرم نیست.» یا «الان بهتر میشه».اما گرمازدگی منتظر نمی‌ماند! از لحظه‌ای که علائم جدی شروع می‌شوند تا آسیب به اندام‌های حیاتی، گاهی فقط چند دقیقه فاصله است. پس هر چه زودتر تشخیص دهید، شانس نجات بیشتر است.

نشانه‌های گرمازدگی در سگ

مرحله اول، هشدار زود هنگام:

• هَن‌هَن شدید و مداوم بدون توقف، حتی در حالت استراحت
• آب دهان بیش از حد
• لثه‌های قرمز روشن یا خشک(لثه سالم باید صورتی و مرطوب باشد)
• بی‌قراری، راه رفتن بی‌هدف، نشستن و بلند شدن مکرر
• دنبال سایه یا جای خنک گشتن(اگر سگ مدام جای خودش را عوض می‌کند، این یک نشانه است)
• چشمان قرمز یا خمار
• کاهش واکنش به صدا و حرکت

در این مرحله فوری اقدام کنید. سگ را به جای خنک ببرید، آب بدهید، خنکش کنید با اینکارها می‌توانید از پیشرفت به مرحله بعد جلوگیری کنید.

مرحله دوم، اورژانس:

اگر این علائم را دیدید، هر ثانیه برای اقدام سریع می‌تواند شانس بقا را از ۵۰ درصد به ۸۰ درصد افزایش دهد.

• لثه‌های سفید، آبی یا خاکستری (یعنی اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها مختل شده)
• تنفس نامنظم یا دشوار (نفس‌های بریده‌بریده یا صدادار)
• استفراغ یا اسهال (گاهی با خون)
• عدم تعادل در راه رفتن
• تشنج
• از پا افتادن یا بی‌هوشی

دانشکده دامپزشکی دانشگاه کرنل هشدار می‌دهد که وقتی دمای بدن سگ به بالای ۴۱.۵ درجه سانتیگراد می‌رسد، آسیب به کبد، کلیه و مغز شروع می‌شود و این آسیب‌ها ممکن است برگشت‌ناپذیر باشند.

نشانه‌های گرمازدگی در گربه

گربه‌ها در پنهان کردن ناراحتی استاد هستند. به همین دلیل، علائم گرمازدگی در گربه اغلب ظریف‌تر و دیرتر قابل تشخیص است.

مرحله اول، هشدار زودهنگام:

• دهان باز، نفس‌های سریع، این در گربه غیرعادی است. سگ‌ها هَن‌هَن می‌کنند، گربه‌ها نه. اگر گربه‌تان این کار را می‌کند، منتظر نمانید
• بی‌حالی و کاهش واکنش(گربه‌ای که معمولاً به صدای باز شدن کنسرو می‌آید، حالا تکان نمی‌خورد!)
• پنهان شدن در جاهای غیرمعمول ( زیر وان، پشت یخچال، داخل کمد)
• گرم بودن گوش‌ها و پنجه‌ها در زمان لمس
• لیس زدن بیش از حد خوشان (تلاش بدن برای خنک شدن از طریق تبخیر بزاق)

مرحله دوم، شرایط اورژانسی:

دانشکده دامپزشکی ویرجینیا تک می‌گوید وقتی دمای بدن گربه از ۴۱ درجه بالا می‌رود، وارد مرحله بحرانی می‌شود: لثه‌های سفید، آبی یا خاکستری، تنفس صدادار یا دشوار، استفراغ، تشنج و بی هوشی

اگر سگ یا گربه‌تان گرمازده شد، چکار کنید؟

اگر مشکوک هستید گرمازدگی اتفاق افتاده، این مراحل را فوری انجام دهید:

• حیوان را فوری به سایه یا خنک‌ترین جای خانه ببرید. حتی چند دقیقه در گرما می‌تواند آسیب بیشتری وارد کند.
• او را خنک کنید اما نه با یخ!( هرگز از آب یخ یا یخ مستقیم استفاده نکنید.)
• آب ولرم یا خنک (نه سرد) روی بدن بپاشید
• روی شکم، کشاله ران، زیر بغل و گردن تمرکز کنید (نه پشت)
• یک حوله مرطوب روی بدن بگذارید
• پنکه را روشن کنید یا بادبزن بزنید
• اگر حیوان هوشیار است و می‌تواند بنوشد، آب خنک (نه یخ) بدهید. اما اجبار نکنید.
• حتی اگر حیوان به ظاهر بهتر شد، باید دامپزشک ببیند. آسیب داخلی ممکن است فوری مشخص نشود.

چطور از گرمازدگی پیشگیری کنیم؟ راهکارهای خنک نگه داشتن سگ و گربه

حالا که می‌دانید چه علائمی خطرناک هستند، وقت آن است که یک قدم به عقب برگردیم، به جایی که اصلاً نرسیم به آن علائم. پیشگیری از گرمازدگی نه نیاز به تجهیزات گران‌قیمت دارد، نه کولر صنعتی. فقط همیشه چند عادت ساده را در نظر داشته باشید. این‌ها ساده‌ترین و مؤثرترین کاری است که می‌توانید بکنید:

• در گرمای تابستان، سگ‌ها و گربه‌ها ممکن است تا دو برابر حالت معمول به آب نیاز داشته باشند. چند ظرف آب تمیز در نقاط مختلف خانه بگذارید.
• چند تکه یخ داخل ظرف آب بیندازید تا بیشتر خنک بماند
• برای سگ‌ها یک لگن کوچک آب خنک بگذارید که بتوانند پنجه‌هایشان را داخلش بگذارند، چون از کف پنجه عرق می‌کنند و این واقعاً کمک می‌کند
• برای گربه‌ها کمی آب مرغ کم‌ نمک یا آب ماهی تن به ظرف آب اضافه کنید تا جذاب‌تر شود و بیشتر بنوشند
• در روزهای گرم، درِ حمام، آشپزخانه و هر اتاقی که کف سنگی دارد را باز بگذارید. بگذارید پت خودش انتخاب کند کجا بخوابد، معمولاً بهتر از ما می‌داند کجا خنک‌تر است.
• پرده‌های ضخیم یا تاریک‌کننده را در طول روز بکشید. همین یک کار می‌تواند دمای اتاق را تا ۵ تا ۸ درجه کاهش دهد.
• یک حوله را با آب خنک خیس کنید، کمی فشار دهید تا آب اضافه‌اش برود و روی زمین پهن کنید. پت روی آن می‌خوابد و بدنش خنک می‌ماند. برای سگ‌ها می‌توانید حوله مرطوب را روی پشت، گردن و شکمشان هم بگذارید.
• چند بطری پلاستیکی را پر از آب کنید، فریز کنید و داخل یک پارچه نازک بپیچید. بگذارید کنار جای خواب پت. تا چند ساعت خنک نگه می‌دارد.
• پنکه به تنهایی برای سگ و گربه به اندازه انسان مؤثر نیست — چون آن‌ها از پوست عرق نمی‌کنند. اما اگر یک ظرف یخ جلوی پنکه بگذارید، هوای خنک‌شده به طرف جای پت می‌رود. یک کولر دست‌ساز ساده و کارآمد!
• تشویقی‌های یخ‌زده هم بدن را از داخل خنک می‌کنند، هم آب‌رسانی می‌کنند، هم ذهن پت را درگیر می‌کنند.(برای سگ: مرغ آب‌پز ریز شده را در آب بریزید و فریز کنید، آب مرغ کم‌نمک را در قالب یخ بریزید،هویج یا سیب تکه‌شده را فریز کنید. برای گربه: آب ماهی تن (در آب، بدون نمک) را فریز کنید، آب مرغ کم‌ نمک در قالب یخ، غذای کنسرو گربه را فریز کنید.)

کلام آخر

گرما برای حیوانات خانگی یک تهدید جدی است، اما یک تهدید قابل مدیریت. شما نیاز به کولر، برق یا تجهیزات گران‌ قیمت ندارید. فقط نیاز دارید که بدانید چه کار کنید تا از ساعاتی که گرمای هوا بیش از حد توانشان است، رد شوید. از یک ظرف آب فریز شده تا چند تکه مرغ آب‌پز فریز شده و کنسرو و غذای مرطوب، می‌تواند شرایط را برایش قابل تحمل کند. اگر دنبال یک پت شاپ آنلاین کامل هستید تا نیازهای پت خود را در گرمای تابستان تامین کنید، پت شاپ پت خرید می‌تواند یکی از گزینه‌هایی باشد که هم تنوع محصولات خوبی دارد و هم به شما کمک می‌کند راحت‌تر انتخاب کنید.

منابع:

• Cornell University College of Veterinary Medicine — Heatstroke: A Medical Emergency
• Virginia Tech Veterinary Teaching Hospital — Heatstroke in Pets
• AKC (American Kennel Club) — Heatstroke in Dogs: Signs, Treatment & Prevention
• RSPCA Pet Insurance — Heatstroke Guide for Cats and Dogs
• PetMD — Heatstroke in Dogs (Treatment & Cooling Protocols)
• 1st Pet Vet — The Complete Guide to Heatstroke in Dogs and Cats
• Royal Veterinary College (RVC) — Heatstroke in Dogs and Cats
• Live Oak Animal Hospital — Heat Stroke in Pets: Keep Them Safe and Cool
• Portage Park Animal Hospital — How to Keep Pets Cool in Summer Without AC
• Pet Releaf — How to Keep Your Pets Cool in Extreme Heat Without AC
• PetsWeekly — Keeping Pets Safe Without Power in Summer
• KHOU News — How to Keep Your Pets Safe, Cool Amid Power Outages
• PetGuide — How Do I Keep My Pet Comfortable During a Power Outage
• Turmerry — How to Keep Dogs & Cats Cool in Summer Without AC
• K&H Pet Products — How to Cool a Dog Down
• Preventive Vet — How to Know If Your Pet is Suffering from Heatstroke