آموزش حرف زدن به طوطی و پرنده ها

برای آموزش حرف زدن به طوطی و پرنده‌ها باید هر روز با آرامش و با صدای مهربان با پرنده حرف بزنید، چند کلمه کوتاه را بارها با یک لحن ثابت تکرار کنید و هر تلاش او برای تقلید را فوراً تشویق کنید. حرف زدن پرندگان در واقع تقلید صداهایی است که از «گروه» خود می‌شنوند و در خانه، شما همان گروه هستید. در این راهنمای پت خرید می‌خوانید کدام پرنده‌ها حرف می‌زنند، از چه کلماتی شروع کنید، بهترین زمان تمرین کی است و چه اشتباه‌هایی آموزش را عقب می‌اندازد.

پرندگان چطور حرف می‌زنند؟

پرندگان حنجره‌ای مثل انسان ندارند. صدای آن‌ها در اندامی به نام سیرینکس در پایین نای ساخته می‌شود و طوطی‌ها با زبان گوشتی و عضلات گلو این صدا را شکل می‌دهند. به همین دلیل بعضی از آن‌ها می‌توانند کلمات انسان را بسیار شبیه تقلید کنند.

طوطی‌ها در طبیعت در دسته زندگی می‌کنند و با تقلید صدای هم‌دسته‌ها ارتباط برقرار می‌کنند. در خانه، شما و اعضای خانواده جای این دسته را می‌گیرید. پس پرنده‌ای که به شما اعتماد دارد و زیاد صدایتان را می‌شنود، بیشتر احتمال دارد صدای شما را تقلید کند. حرف زدن پرنده بیشتر نوعی ارتباط اجتماعی است تا یک نمایش.

آیا همه طوطی‌ها حرف می‌زنند؟

نه. حتی در گونه‌هایی که به سخنگو بودن معروف‌اند، مثل کاسکو، همه پرنده‌ها حرف نمی‌زنند و هیچ‌کس نمی‌تواند تضمین کند یک پرنده خاص حتماً حرف بزند. توانایی هر پرنده به گونه، شخصیت، محیط و میزان وقتی که با او می‌گذارید بستگی دارد. بعضی پرنده‌ها فقط چند کلمه یاد می‌گیرند، بعضی ده‌ها کلمه و جمله، و بعضی ترجیح می‌دهند فقط سوت بزنند یا صداهای خانه را تقلید کنند.

یک پرنده وحشی یا ترسو هم ممکن است با صبر و رفتار آرام، کم‌کم به شما اعتماد کند و بعد از مدتی، حتی گاهی پس از یکی دو سال، شروع به حرف زدن کند. پرنده‌ای که به دلخواه نزد شما می‌آید، معمولاً آماده یادگیری است.

کدام پرنده‌ها بیشتر حرف می‌زنند؟

پس پرنده‌های کوچک را دست‌کم نگیرید. مرغ عشق و عروس هلندی هم ارزش آموزش را دارند، فقط باید انتظارتان را با توانایی گونه هماهنگ کنید.

حرف زدن با پرنده؛ اولین قدم آموزش

پیش از هر تمرینی، پرنده باید به شما اعتماد کند. پرنده‌ای که می‌ترسد، تمرکزی برای یادگیری ندارد. برای ساختن این اعتماد:

• هر روز چند بار، با صدای آرام و مهربان با پرنده حرف بزنید؛ حتی کارهایی را که انجام می‌دهید برایش تعریف کنید.
• هر وقت به اتاق می‌آیید سلام کنید و هنگام رفتن خداحافظی کنید. این تکرارهای طبیعی، اولین کلمات خیلی از پرنده‌هاست.
• حرکات ناگهانی و صدای بلند را کنار قفس کم کنید.
• قفس را جایی بگذارید که پرنده رفت‌وآمد خانواده را ببیند، نه در اتاقی دور و خلوت.

اگر پرنده شما هنوز از دست یا حضور شما می‌ترسد، اول سراغ این مشکل بروید. مطلب دلایل ترسیدن طوطی‌ها و راه از بین بردن ترس در این مرحله کمک‌تان می‌کند.

آموزش حرف زدن به طوطی، قدم به قدم

1. یک کلمه کوتاه انتخاب کنید. کلمه‌ای یکی دو هجایی مثل «سلام» یا اسم خود پرنده.
2. با یک لحن ثابت تکرار کنید. کلمه را بارها، واضح و با صدای دلنشین بگویید. می‌توانید آن را گاهی آرام‌تر و گاهی کمی بلندتر بگویید، اما شکل خود کلمه عوض نشود.
3. وقتی حواسش به شماست شروع کنید. پرنده‌ای که سرش را به سمت شما چرخانده و گوش می‌دهد، آماده است.
4. فاصله مناسب را حفظ کنید. نه آن‌قدر نزدیک که پرنده مضطرب شود، نه آن‌قدر دور که تمرکزش را از دست بدهد.
5. هر تلاشی را تشویق کنید. حتی اگر تقلید پرنده مبهم و نصفه است، فوراً پاداش بدهید.
6. جلسه‌ها را کوتاه نگه دارید. چند جلسه کوتاه چند دقیقه‌ای در روز بهتر از یک جلسه طولانی و خسته‌کننده است.
7. بعد از یادگیری، کلمه بعدی را اضافه کنید. عجله نکنید؛ تا کلمه اول جا نیفتاده، سراغ کلمه دوم نروید.

تشویق درست؛ تقویت مثبت

پاداش می‌تواند تحسین کلامی، نوازش ملایم سر (اگر پرنده دوستش دارد) یا یک خوراکی کوچک باشد. اگر خوراکی می‌دهید، چیزی انتخاب کنید که پرنده دوست دارد و فقط هنگام تمرین می‌گیرد؛ مثلاً تکه بسیار کوچکی از مغز بادام بی‌نمک. تکه باید کوچک باشد تا پرنده زود سیر نشود و انگیزه‌اش را از دست ندهد.

وقتی پرنده هر بار پس از تلاش برای گفتن کلمه بلافاصله پاداش بگیرد، کلمه و پاداش را به هم ربط می‌دهد و بیشتر تلاش می‌کند. به این روش «تقویت مثبت» می‌گویند. بعضی پرنده‌ها حتی یاد می‌گیرند هر کلمه را در موقعیت مناسبش به کار ببرند؛ مثلاً هنگام آمدن شما «سلام» بگویند. با گذشت زمان، پرنده بدون شنیدن کلمه هم آن را تکرار می‌کند.

بهترین زمان روز برای آموزش

پرنده همیشه حوصله یادگیری ندارد و باید بشناسید کی سرحال است. برای بیشتر طوطی‌ها صبح و عصر بهترین زمان است. در طبیعت هم طوطی‌ها معمولاً صبح‌ها و عصرها پرسروصداترند و برای پیدا کردن غذا در گروه حرکت می‌کنند، در حالی که ظهر و شب آرام‌ترند.

وقتی پرنده خسته، گرسنه، ترسیده یا در حال پرریزی است، تمرین را عقب بیندازید. پرنده‌ای که پف کرده و چرت می‌زند، آماده یادگیری نیست.

پرنده‌های سخنگو چه کلماتی را زودتر یاد می‌گیرند؟

کلمات کوتاه، پرتکرار و همراه با هیجان معمولاً زودتر یاد گرفته می‌شوند. برای شروع می‌توانید از این‌ها استفاده کنید:

• سلام
• بیا
• بدو بیا
• بابا
• بیا بابا
• بوس بده
• عزیزم
• الو
• حالت خوبه
• اسم خود پرنده، مثلاً «کاسکو جان»

پس از یادگیری چند کلمه، می‌توانید آن‌ها را ترکیب کنید و جمله‌ای مثل «سلام عزیزم، بیا بوس بده» را تمرین کنید. پرنده‌ها کلماتی را هم که در خانه زیاد تکرار می‌شود، مثل اسم اعضای خانواده یا «الو» هنگام زنگ تلفن، خودبه‌خود یاد می‌گیرند. پس مراقب باشید چه کلماتی را جلوی پرنده زیاد تکرار می‌کنید؛ پرنده بین کلمه خوب و بد فرقی نمی‌گذارد.

آیا صدای ضبط‌شده برای آموزش مناسب است؟

بعضی‌ها صدای ضبط‌شده را بارها برای پرنده پخش می‌کنند. این کار ممکن است کمی به آشنا شدن پرنده با کلمه کمک کند، اما جای آموزش حضوری را نمی‌گیرد. پرنده بیشتر تمایل دارد صدای کسی را تقلید کند که با او رابطه دارد، به او نگاه می‌کند و پاداش می‌دهد. اگر از صدای ضبط‌شده استفاده می‌کنید، فقط آن را مکمل تمرین روزانه خودتان بدانید و پرنده را ساعت‌ها با آن تنها نگذارید.

رام بودن و حرف زدن؛ آیا به هم ربط دارند؟

پرنده‌ها مثل انسان‌ها شخصیت‌های متفاوتی دارند. بعضی کاسکوها بسیار رام و دست‌آموزند اما علاقه زیادی به حرف زدن ندارند. در مقابل، کاسکوهایی هستند که اجازه نمی‌دهند کسی به آن‌ها دست بزند اما چندین کلمه حرف می‌زنند. مرغ مینای سخنگو هم ممکن است کلمات زیادی بلد باشد ولی اگر انگشت به او نزدیک کنید، نوک دردناکی بزند.

پس حرف زدن معیار خوب یا بد بودن پرنده نیست. اگر پرنده شما حرف نمی‌زند، او را همان‌طور که هست دوست داشته باشید. رفتارهای دیگر پرنده هم قابل‌آموزش‌اند؛ اگر طوطی‌تان با مهمان‌ها بدرفتاری می‌کند، جلوگیری از حمله طوطی کاکادو به مهمانان را بخوانید. برای عروس هلندی‌های تندخو هم مطلب علل بداخلاقی عروس هلندی و راه حل آن مفید است.

اشتباه‌های رایج در آموزش حرف زدن

• توقع نتیجه فوری: بعضی‌ها چون پول داده‌اند انتظار دارند پرنده فوراً حرف بزند. آموزش ماه‌ها صبر لازم دارد.
• تنبیه یا داد زدن: فریاد زدن پرنده را می‌ترساند و اعتمادش را از بین می‌برد. حتی ممکن است پرنده خود فریاد را تقلید کند.
• پاداش دادن به جیغ: اگر هر بار پرنده جیغ کشید سراغش بروید، یاد می‌گیرد جیغ بکشد. درباره این مشکل مطلب دلیل جیغ زدن طوطی و راه‌های جلوگیری را ببینید.
• آموزش چند کلمه هم‌زمان: پرنده گیج می‌شود و هیچ‌کدام را خوب یاد نمی‌گیرد.
• جلسه‌های طولانی: پرنده خسته و بی‌حوصله می‌شود.
• بی‌توجهی به امنیت خانه: وقتی پرنده بیرون از قفس است، پنجره و در را ببندید. پرنده‌های زیادی از پنجره باز گم شده‌اند؛ اگر چنین اتفاقی افتاد، راه‌های بازگرداندن پرنده فراری را بخوانید.

اگر پرنده ناگهان ساکت شد

پرنده‌ای که همیشه حرف می‌زد یا سروصدا داشت و ناگهان ساکت شده، ممکن است فقط استرس داشته باشد؛ مثلاً به خاطر جابه‌جایی قفس یا آمدن یک حیوان جدید. اما سکوت ناگهانی گاهی نشانه بیماری هم هست. اگر همراه با سکوت، پرنده پف کرده، کم‌اشتها، بی‌حال است، روی کف قفس می‌نشیند یا در فضولاتش تغییر می‌بینید، او را نزد دامپزشک پرندگان ببرید. برای شناختن نشانه‌ها مطلب علائم بیماری پرندگان و تشخیص مریضی پرنده‌های زینتی را بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

چطور با پرنده حرف بزنیم که زودتر یاد بگیرد؟

هر روز با صدای آرام و مهربان با پرنده حرف بزنید، یک کلمه کوتاه را با لحن ثابت بارها تکرار کنید و هر تلاش او برای تقلید را فوراً با تشویق یا یک خوراکی کوچک پاداش دهید. جلسه‌های کوتاه چندباره در روز، به‌خصوص صبح و عصر، بهترین نتیجه را دارد.

چرا بعضی پرندگان حرف می‌زنند؟

پرندگانی مثل طوطی و مینا در طبیعت با تقلید صدای هم‌دسته‌هایشان ارتباط برقرار می‌کنند. در خانه، انسان‌ها جای دسته را می‌گیرند و پرنده صدای آن‌ها را تقلید می‌کند. صدای پرنده در اندامی به نام سیرینکس ساخته می‌شود، نه حنجره.

آیا همه طوطی‌ها حرف می‌زنند؟

نه. حتی در گونه‌های سخنگو مثل کاسکو، همه پرنده‌ها حرف نمی‌زنند و هیچ تضمینی وجود ندارد. شخصیت پرنده، محیط و وقتی که برایش می‌گذارید نقش مهمی دارد.

آیا مرغ عشق و عروس هلندی هم حرف می‌زنند؟

بله، ممکن است. مرغ عشق با وجود جثه کوچک می‌تواند کلمات زیادی یاد بگیرد و عروس هلندی معمولاً چند کلمه یاد می‌گیرد و در سوت زدن و تقلید ملودی بهتر است.

آموزش حرف زدن به طوطی چقدر طول می‌کشد؟

زمان مشخصی ندارد. بعضی پرنده‌ها بعد از چند هفته اولین کلمه را می‌گویند و بعضی پس از ماه‌ها یا حتی یکی دو سال. صبر و تمرین منظم مهم‌تر از هر ترفندی است.