آشنایی با طوطی خاکستری آفریقایی و هر آنچه در مورد آن باید بدانید

طوطی خاکستری آفریقایی که در ایران بیشتر با نام‌های کاسکو، طوطی طوسی یا طوطی خاکستری شناخته می‌شود، یکی از باهوش‌ترین و زیباترین پرندگانی است که در خانه نگهداری می‌شود. این طوطی بدنی خاکستری، دمی قرمز یا تیره و توانایی شگفت‌انگیزی در تقلید صدا و صحبت کردن دارد. اما هوش بالا یعنی نیاز بالا: کاسکو به توجه، سرگرمی، تغذیه‌ی درست و تعهدی چنددهه‌ای نیاز دارد. در این مقاله از مجله‌ی پت خرید با انواع طوطی خاکستری، ظاهر، طول عمر، هوش و صحبت کردن، رفتارها و مشکلات رایج، تغذیه، نگهداری و زیستگاه طبیعی آن آشنا می‌شوید.

طوطی خاکستری آفریقایی در یک نگاه

ویژگی	توضیح
نام‌های رایج	طوطی خاکستری، طوطی طوسی، کاسکو، کاسکو خاکستری
زیستگاه طبیعی	جنگل‌های غرب و مرکز آفریقا
اندازه	طوطی متوسط تا بزرگ؛ کنگو حدود ۳۳ سانتی‌متر و تیمنه کمی کوچک‌تر
طول عمر	بسیار طولانی؛ ممکن است به ۵۰ سال یا بیشتر برسد
توانایی صحبت	از بهترین سخنگوها و مقلدها در میان طوطی‌ها
نیاز به توجه	بسیار زیاد؛ مناسب کسی که وقت روزانه‌ی کافی دارد

انواع طوطی خاکستری

دو نوع طوطی خاکستری آفریقایی به عنوان پرنده‌ی خانگی نگهداری و فروخته می‌شوند. در منابع قدیمی‌تر این دو زیرگونه‌ی یک گونه معرفی می‌شدند، اما امروزه بیشتر به عنوان دو گونه‌ی جدا شناخته می‌شوند:

• طوطی خاکستری کنگو (Psittacus erithacus erithacus): کاسکوی دم‌قرمز
• طوطی خاکستری تیمنه (Psittacus erithacus timneh): کاسکوی دم‌تیره

تفاوت ظاهری کنگو و تیمنه

ویژگی	کاسکو کنگو	کاسکو تیمنه
اندازه	کمی بزرگ‌تر	کمی کوچک‌تر
رنگ دم	قرمز روشن	تیره، به رنگ شاه‌بلوطی
رنگ بدن	خاکستری روشن‌تر، گاهی نقره‌ای	خاکستری تیره‌تر، به‌خصوص روی کمر
منقار	کاملاً تیره و خاکستری	نوک بالایی استخوانی‌رنگ با لبه‌های تیره و نوک پایینی خاکستری

البته این تفاوت‌ها در همه‌ی پرنده‌ها یکسان نیست. نر و ماده‌ی کاسکو هم ظاهر تقریباً یکسانی دارند و تشخیص جنسیت آن‌ها معمولاً فقط با آزمایش DNA ممکن است.

کدام نوع طوطی خاکستری بهتر است؟

درباره‌ی تفاوت خلق‌وخوی کنگو و تیمنه بحث زیادی وجود دارد. عده‌ای معتقدند تیمنه‌ها آرام‌ترند و کمتر به پرکنی و رفتارهای عصبی دچار می‌شوند و عده‌ای دیگر می‌گویند تفاوتی ندارند. در هر حال تفاوت فردی میان پرنده‌ها بسیار زیاد است و حتی اگر تفاوت کلی کوچکی وجود داشته باشد، نمی‌شود آن را به همه‌ی پرنده‌ها تعمیم داد. به همین دلیل اصطلاح طوطی خاکستری آفریقایی برای هر دو نوع به کار می‌رود؛ هر دو در ویژگی‌های شخصیتی و شیوه‌ی نگهداری شبیه هم هستند. انتخاب بهتر، پرنده‌ای سالم و دست‌آموز از یک منبع مطمئن است، نه یک نوع خاص.

دلیل تفاوت رنگ کاسکوها

جدا از تفاوت میان تیمنه‌ی دم‌سیاه و کنگوی دم‌قرمز، حتی کاسکوهای یک نوع هم بسته به منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنند ممکن است رنگ‌های متفاوتی داشته باشند. در بعضی مناطق آفریقا رنگ بدن آن‌ها تیره‌تر و در بعضی مناطق روشن‌تر است و برخی کنگوها پرهایی روشن‌تر از خاکستری، نزدیک به نقره‌ای دارند. دلیل احتمالی این تفاوت، تنوع مناطق و آب‌وهوایی است که کاسکوها در قلب آفریقا در آن زندگی می‌کنند. رنگ پر در کاسکوی خانگی به‌تنهایی نشان‌دهنده‌ی سلامت یا کیفیت پرنده نیست.

طول عمر طوطی خاکستری

طوطی خاکستری آفریقایی در صورت نگهداری درست عمر بسیار طولانی دارد و ممکن است ۵۰ سال یا بیشتر زندگی کند. این یعنی کاسکو احتمالاً بخش بزرگی از زندگی شما را همراهتان است و حتی ممکن است بعد از شما به سرپرست دیگری نیاز داشته باشد. پیش از خرید، به این تعهد طولانی فکر کنید. نظافت منظم قفس و خود پرنده بخشی از همین مراقبت طولانی است؛ در این باره بخوانید: نظافت پرنده‌های خانگی

هوش و صحبت کردن طوطی خاکستری

هوش بالای طوطی کاسکو

طوطی خاکستری آفریقایی از هوش بسیار بالایی برخوردار است. معروف‌ترین طوطی خاکستری، «الکس» است؛ پرنده‌ای که سال‌ها توسط دکتر آیرین پپربرگ (Irene Pepperberg) مطالعه شد. الکس نشان داد که این پرنده‌ها فقط کلمات را تکرار نمی‌کنند، بلکه می‌توانند اطلاعات را پردازش کنند، کلمات را به‌جا به کار ببرند و مفاهیمی مثل رنگ، شکل و «یکسان یا متفاوت» را درک کنند.

صحبت کردن طوطی خاکستری

خاکستری‌ها مقلدهای بسیار خوبی هستند و بیشترشان، هرچند نه همه، به‌خوبی صحبت می‌کنند و ممکن است دایره‌ی لغات بزرگی پیدا کنند. آن‌هایی که کلمات را تکرار نمی‌کنند، معمولاً در تقلید صداهای خانه مثل زنگ تلفن یا صدای در مهارت زیادی دارند و گاهی صاحبانشان را به اشتباه می‌اندازند.

مطالعات روی الکس نشان داد خاکستری‌ها توانایی ویژه‌ای در ربط دادن صداها و کلمات به مفهوم درست دارند. همین هوش، کاسکو را به یکی از محبوب‌ترین پرندگان خانگی تبدیل کرده است. برای تشویق کاسکو به حرف زدن:

• کلمات کوتاه را در موقعیت مناسب تکرار کنید؛ مثلاً «سلام» هنگام ورود به اتاق.
• جلسه‌های آموزش را کوتاه و روزانه نگه دارید.
• هر تلاش پرنده را با تحسین یا یک خوراکی کوچک تشویق کنید.
• صبور باشید؛ زمان شروع صحبت در پرنده‌های مختلف بسیار متفاوت است.

رفتار و مشکلات بالقوه‌ی کاسکو

وقت زیادی را به کاسکوی خود اختصاص دهید و برایش ارتباط اجتماعی و سرگرمی ذهنی فراهم کنید. گفته می‌شود احساسات خاکستری‌ها شبیه یک کودک ۲ ساله و هوششان نزدیک به یک کودک ۵ ساله است؛ یعنی به توجه و صبر زیاد و راهنمایی مداوم به سمت رفتارهای قابل قبول نیاز دارند. برای فهمیدن حال و حوصله‌ی پرنده، آشنایی با زبان بدن کاسکو خیلی کمک می‌کند.

اعتماد و رابطه با افراد خانه

طوطی‌های خاکستری با شرایط و افراد جدید کاملاً محتاط برخورد می‌کنند، هرچند به صاحبانشان اعتماد دارند. آن‌ها به «پرنده‌ی تک‌صاحب» شهرت دارند، اما دلیلش بیشتر این است که اغلب فقط یک نفر از خانواده زمان کافی را با کاسکو می‌گذراند. کاسکو به‌راحتی می‌تواند با بیش از یک نفر رابطه برقرار کند، به شرطی که هر فرد زمان کافی برای جلب اعتماد او بگذارد. سعی کنید پرنده با افراد مختلف معاشرت کند، اما به او فرصت دهید با افراد جدید آرام‌آرام راحت شود.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: دلایل ترسیدن برخی از طوطی‌ها و نحوه‌ی از بین بردن آن

گاز گرفتن

خاکستری‌ها به گاز گرفتن شهرت دارند، اما این رفتار تا حد زیادی به محیط و نحوه‌ی برخورد با آن‌ها بستگی دارد. کاسکو هم مثل طوطی‌های دیگر وقتی احساس خطر کند گاز می‌گیرد. اعتماد کاسکو باید با صبر و احترام به دست بیاید؛ نزدیک شدن به‌زور به پرنده‌ای که به شما اعتماد ندارد، نتیجه‌ای جز گاز گرفتن ندارد.

این پرنده‌ها حال افراد اطرافشان را هم حس می‌کنند؛ پس آرام نزدیک شوید و آرام رفتار کنید تا پرنده آشفته و هیجان‌زده نشود. طوطی خسته، کسل یا تحت استرس بیشتر مستعد رفتارهای مشکل‌دار از جمله گاز گرفتن است. برآورده کردن نیازهای عاطفی، ذهنی و جسمی پرنده بهترین راه پیشگیری است.

پرکنی طوطی‌های خاکستری

خاکستری‌ها به پرکنی هم شهرت دارند. طوطی‌ها گاهی به دلایل جسمی، استرس، تغییرات محیطی، کسالت یا برآورده نشدن نیازهای عاطفی پرهای خود را می‌کنند و در موارد شدید حتی به پوست و بدن خود آسیب می‌زنند. هر پرنده‌ای که پرکنی می‌کند، اول باید توسط دامپزشک پرندگان معاینه شود تا علت‌های جسمی بررسی شوند و اگر چیزی پیدا نشد، دلایل رفتاری بررسی شود. تمایل بیشتر کاسکوها به این مشکل احتمالاً به هوش زیاد و نیاز بالای آن‌ها به توجه برمی‌گردد.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: عواملی که می‌توانند منجر به پرکنی در پرندگان شوند

تغذیه‌ی طوطی خاکستری

رژیم غذایی متنوع یکی از پایه‌های سلامت کاسکوست. رژیمی که فقط از دانه، به‌خصوص تخمه‌ی آفتابگردان، تشکیل شده باشد چرب و ناقص است. یک برنامه‌ی متعادل معمولاً این‌ها را شامل می‌شود:

• غذای پلت مخصوص طوطی به عنوان بخش اصلی رژیم
• سبزیجات تازه مثل هویج، کلم بروکلی و سبزی‌های برگی
• میوه به مقدار کمتر، مثل سیب بدون هسته و انواع توت
• دانه و مغزها به مقدار کم و بیشتر به عنوان تشویقی
• آب تمیز و تازه که هر روز عوض شود

کاسکوها به کمبود کلسیم و برخی ویتامین‌ها حساس شناخته می‌شوند؛ علائم آن را در مقاله‌ی کمبود ویتامین در کاسکو بخوانید. آووکادو، شکلات، قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار، الکل و غذاهای شور برای طوطی سمی یا مضر هستند و هرگز نباید به او داده شوند.

شاید برایتان جالب باشد: رژیم غذایی مناسب برای کاسکو

نکات نگهداری کاسکو در خانه

• قفس بزرگ و محکم: کاسکو باید بتواند بال‌هایش را کامل باز کند و بین چند پاتوق جابه‌جا شود.
• اسباب‌بازی و سرگرمی: اسباب‌بازی‌های جویدنی و معمایی را مرتب عوض کنید تا پرنده کسل نشود.
• وقت بیرون از قفس: هر روز زمانی را زیر نظر شما در فضای امن بیرون از قفس بگذراند.
• هوای سالم: سیستم تنفسی پرندگان بسیار حساس است؛ دود سیگار، اسپری‌ها، خوشبوکننده‌ها و دود ظروف نچسب داغ‌شده می‌توانند برایشان خطرناک باشند.
• حیوانات دیگر خانه: سگ و گربه حتی اگر آرام باشند، برای پرنده خطرناک‌اند. پیش از کنار هم گذاشتنشان، مقاله‌ی نگهداری طوطی در کنار حیوانات خانگی دیگر را بخوانید.

چه زمانی کاسکو را نزد دامپزشک ببریم؟

پرندگان بیماری را تا مدتی پنهان می‌کنند؛ پس اگر این نشانه‌ها را دیدید، معطل نکنید و پرنده را نزد دامپزشک پرندگان ببرید:

• پف کردن پرها و نشستن طولانی در کف قفس
• کم شدن اشتها یا کاهش وزن
• تغییر رنگ، شکل یا تعداد فضولات
• تنفس سخت، تکان خوردن دم با هر نفس یا ترشح از سوراخ‌های بینی
• پرکنی، زخم پوست یا تغییر غیرعادی پرها و منقار

زیستگاه طبیعی کاسکو

کاسکو در بخش‌های وسیعی از غرب و مرکز آفریقا زندگی می‌کند؛ در کمربندی که از جزایر خلیج گینه و کشورهای غرب آفریقا تا غرب کنیا و شمال‌غربی تانزانیا کشیده شده است. تیمنه بیشتر در بخش غربی این محدوده و کنگو در بخش مرکزی و شرقی آن دیده می‌شود.

زیستگاه اصلی این پرنده جنگل‌های بارانی گرم و مرطوب است؛ اما در حاشیه‌ی جنگل‌ها، جنگل‌های کنار رودخانه و مناطق باز درخت‌دار هم دیده می‌شود. آب‌وهوای این مناطق بسته به ارتفاع و فاصله از ساحل متفاوت است: نواحی ساحلی و پست گرم و مرطوب‌اند و فلات‌های مرتفع، مثل بخش‌هایی از کنیا و تانزانیا، هوای معتدل‌تری دارند. کاسکوها در طبیعت اجتماعی‌اند و شب‌ها گروهی روی درختان بلند استراحت می‌کنند؛ همین نیاز به جمع، توضیح می‌دهد چرا در خانه هم به همراهی زیاد نیاز دارند.

جمعیت طوطی خاکستری در طبیعت به دلیل شکار برای تجارت و از بین رفتن جنگل‌ها به‌شدت کاهش یافته و این پرنده اکنون در فهرست گونه‌های در خطر انقراض قرار دارد و تجارت نمونه‌های وحشی آن در سطح بین‌المللی ممنوع است. اگر قصد خرید دارید، فقط پرنده‌ی پرورش‌یافته در اسارت را از یک منبع قانونی و مطمئن تهیه کنید.

به طور خلاصه، طوطی خاکستری آفریقایی پرنده‌ای باشکوه و شگفت‌انگیز است، اما انتخاب مناسبی برای همه نیست. پیش از آوردن کاسکو به خانه، مطمئن شوید که می‌توانید در تمام عمر طولانی‌اش نیازهای او را برآورده کنید.

پرسش‌های پرتکرار

طوطی خاکستری، طوطی طوسی و کاسکو یکی هستند؟

بله. طوطی خاکستری آفریقایی در ایران با نام‌های کاسکو، طوطی طوسی، طوطی خاکستری و گاهی کاسکو آفریقایی شناخته می‌شود. همه‌ی این نام‌ها به همین پرنده، یعنی دو نوع کنگو و تیمنه، اشاره دارند.

طوطی خاکستری آفریقایی چند سال عمر می‌کند؟

کاسکو در صورت تغذیه و نگهداری درست ممکن است ۵۰ سال یا حتی بیشتر زندگی کند. به همین دلیل نگهداری از آن تعهدی طولانی است و باید از ابتدا برای آن برنامه داشت.

فرق کاسکو کنگو و تیمنه چیست؟

کنگو کمی بزرگ‌تر است، دم قرمز روشن و بدن خاکستری روشن‌تر دارد. تیمنه کوچک‌تر و تیره‌تر است، دمی شاه‌بلوطی دارد و نوک بالایی منقارش استخوانی‌رنگ است. نیازهای نگهداری هر دو تقریباً یکسان است.

آیا همه‌ی طوطی‌های خاکستری حرف می‌زنند؟

نه. بیشتر کاسکوها سخنگوهای خوبی هستند، اما بعضی هرگز کلمات را تکرار نمی‌کنند و به‌جای آن صداهایی مثل زنگ تلفن یا صدای در را تقلید می‌کنند. تکرار کوتاه و روزانه‌ی کلمات و تشویق، احتمال صحبت کردن را بیشتر می‌کند.

چرا طوطی خاکستری پرهایش را می‌کند؟

پرکنی ممکن است دلیل جسمی مثل بیماری یا کمبودهای غذایی داشته باشد، یا از استرس، کسالت و کمبود توجه باشد. اول باید پرنده توسط دامپزشک پرندگان معاینه شود و بعد علت‌های رفتاری و محیطی بررسی و اصلاح شوند.