من سگم را تربيت مى كنم؛ در مورد تربیت سگ بدانید

تربیت سگ یعنی یاد دادن چند فرمان پایه مثل «بنشین»، «بمان»، «بیا» و راه رفتن با قلاده شل، با روش تشویقی، کوتاه و هر روز. با تعلیم و تربیت سگتان بزرگ‌ترین هدیه را به خودتان و او می‌دهید؛ چون سگ تربیت‌شده می‌تواند بهترین دوست و همدم شما باشد و با خیال راحت در خانه، پارک و سفر کنار خانواده بماند. در این مطلب می‌خوانید سگ خوب تربیت‌شده چه ویژگی‌هایی دارد، پنج دستور مهم کدام‌اند، تشویق درست چطور انجام می‌شود، از چه سنی شروع کنید و چه اشتباه‌هایی کار را خراب می‌کند.

تربیت سگ؛ از زور و تنبیه تا تشویق

روش‌های تربیت سگ در چند دهه گذشته تغییر زیادی کرده است. در گذشته بسیاری از مربی‌ها سگ را با زنجیر و قلاده به دنبال خود می‌کشیدند و رفتار اشتباه را با تنبیه و فشار «اصلاح» می‌کردند؛ بدون اینکه سگ اصلاً بداند درست و غلط چیست. استفاده از غذا در آموزش هم کاری ناپسند شمرده می‌شد.

امروز اما تقویت مثبت، یعنی پاداش دادن به رفتار درست با خوراکی، تحسین یا بازی، یکی از پایه‌های اصلی تربیت سگ است. سگ با این روش سریع‌تر یاد می‌گیرد، کمتر می‌ترسد و رابطه صمیمانه‌تری با صاحبش پیدا می‌کند. تنبیه بدنی و داد زدن معمولاً فقط ترس و اضطراب می‌سازد و گاهی رفتارهای تهاجمی را بدتر می‌کند.

تربیت سگ برای شما آرامش و برای سگتان امنیت به همراه دارد و رفتار خوب او تحسین اطرافیان را هم برمی‌انگیزد. سگ‌ها، بسته به نژاد و جثه، حدود ۸ تا ۱۶ سال کنار شما زندگی می‌کنند؛ قدر این سال‌ها را بدانید و آن‌ها را با سگی آرام و حرف‌گوش‌کن بگذرانید.

نشانه‌های یک سگ خوب تربیت‌شده

سگ خوب تربیت‌شده از بودن در کنار دیگران لذت می‌برد و همه جا پذیرفته است، چون رفتارش با آدم‌ها و سگ‌های دیگر خوب است. می‌داند چطور آرام بماند و وقتی صدایش می‌کنند به طرف صاحبش می‌آید. از پیاده‌روی لذت می‌برد، در پارک می‌تواند آزادانه بازی کند و در سفر و گردش همراه خانواده باشد.

او عضوی واقعی از خانواده است. بزرگ‌ترین فایده این موضوع، امنیت خود سگ، شما و دیگران است. سگی که حرف‌گوش‌کن است به‌ندرت دچار دردسر می‌شود و به‌جای اینکه همیشه بسته باشد، آزادی بیشتری دارد. وقتی به او می‌گویند «بمان» می‌ماند، روی مردم نمی‌پرد، وقتی صدایش می‌کنید می‌آید و دنبال گربه‌های خیابان نمی‌دود.

اولین و مهم‌ترین ویژگی سگ تربیت‌شده این است که آموزش دستشویی را یاد گرفته باشد و خانه را کثیف نکند. پس از آن، سگ خوب تربیت‌شده سگی است که:

• روی مردم نپرد؛
• سر میز غذا گدایی نکند؛
• برای مهمان‌ها مزاحمت ایجاد نکند؛
• وقتی صدایش می‌کنید بیاید؛
• قلاده‌اش را نکشد.

سگ چه فرمان‌هایی را باید بداند؟

نادیده گرفتن حتی یکی از این نکات با این توجیه که «سگ است، سخت نگیریم» می‌تواند کل آموزش را خراب کند. اگر هدفتان تربیت است، باید هر خواسته را دقیقاً همان‌طور که انتظار دارید، با حوصله و ذهنیت مثبت به سگ آموزش دهید. سگ خوب تربیت‌شده این کارها را بلد است:

• وقتی می‌گویید بنشیند، بنشیند؛
• به جای مشخصی برود و آنجا آرام بگیرد؛
• دراز بکشد و تا اجازه نداده‌اید همان‌جا بماند؛
• وقتی صدایش می‌کنید بیاید؛
• با قلاده شل کنار شما راه برود و قلاده را نکشد.

پیشنهاد مطالعه: روش‌های کاهش وزن برای سگ‌هایی که اضافه وزن دارند؛ اگر برای تشویق از خوراکی زیاد استفاده می‌کنید، سهم آن را از جیره روزانه سگ کم کنید.

بنشین و همان‌جا بمان؛ پایه همه آموزش‌ها

«بنشین» و «بمان» پایه‌های اصلی تربیت سگ‌اند. اگر سگ شما جز این دو چیزی بلد نباشد، باز هم زندگی با او بسیار راحت‌تر است. البته سگ به آموزش‌های بیشتری هم نیاز دارد که بعضی بیشتر «مدیریتی» هستند تا تربیتی.

مثلاً بعضی سگ‌ها عاشق کندن خاک‌اند؛ سگ‌های پاکوتاهی مثل داکسهوند از کندن چاله در حیاط لذت می‌برند و انرژی زیادی دارند. این انرژی را باید با ورزش، بازی و نظارت مداوم مدیریت کرد. بعضی سگ‌ها هم سطل زباله را به هم می‌ریزند؛ ساده‌ترین راه این است که زباله را از دسترس دور کنید. بعضی سگ‌های باهوش حتی یاد می‌گیرند با کشیدن حوله‌ای که از دستگیره یخچال آویزان است در یخچال را باز کنند؛ راه‌حل، برداشتن حوله است، نه تنبیه سگ.

قانون ساده این است: هر جا می‌توانید، فرصت رفتار اشتباه را از سگ بگیرید و هم‌زمان رفتار درست را به او یاد بدهید و تشویق کنید.

آشنایی با پنج دستور مهم

همه سگ‌ها بهتر است پنج دستور مهم را بدانند: «بنشین»، «برو دراز بکش»، «آرام بمان»، «بیا» و «آهسته». این دستورها را هم دستورهای ایمنی برای سگتان بدانید و هم مایه آرامش خودتان.

دستور	کاربرد در زندگی روزمره
بنشین	به‌جای پریدن روی مردم، کنار در و هنگام گذاشتن ظرف غذا آرام بنشیند.
برو دراز بکش	هنگام غذای خانواده یا آمدن مهمان به جای خودش برود و بماند.
آرام بمان	تا وقتی اجازه نداده‌اید، ساکن و آرام بماند.
بیا	در پارک یا خیابان، به‌خصوص وقتی می‌خواهد دنبال گربه یا ماشین برود، فوراً برگردد.
آهسته	در پیاده‌روی قلاده را نکشد و کنار شما راه برود.

بنشین

دستور بنشین برای این است که سگ مؤدب و آرام بنشیند، به‌جای اینکه روی مردم بپرد. یعنی کنار در بنشیند و منتظر بماند، یا وقتی ظرف غذایش را پایین می‌آورید بنشیند و صبر کند، به‌جای اینکه ظرف را از دستتان بکشد. در هر موقعیتی که می‌خواهید سگ تحت کنترل باشد، «بنشین» به کارتان می‌آید.

پیشنهاد مطالعه: آموزش گام به گام دستور نشستن به سگ

برو دراز بکش

این دستور سگ را به جای مشخصی، مثل تشک یا جای خوابش، می‌فرستد تا آنجا بماند. مثلاً وقتی می‌خواهید در آرامش غذا بخورید و نمی‌خواهید سگ دور میز بچرخد و غذا بخواهد، یا وقتی مهمان دارید و نمی‌خواهید مهمانتان را خسته کند.

آرام بمان

این دستور برای زمانی است که می‌خواهید سگ بی‌حرکت و آرام بماند تا خودتان اجازه حرکت بدهید. مدت ماندن را از چند ثانیه شروع کنید و کم‌کم بیشتر کنید.

بیا

دستور «بیا» شاید مهم‌ترین دستور ایمنی باشد. با آن می‌توانید سگ را در پیاده‌روی صدا کنید یا وقتی می‌خواهد دنبال گربه یا حیوان دیگری برود، او را برگردانید. برای آموزش قدم‌به‌قدم این دستور، راهنمای آموزش دستور بیا به سگ را ببینید.

آهسته

این دستور را آموزش می‌دهید تا سگ در پیاده‌روی قلاده را نکشد و شما را دنبال خودش نکشاند. انتخاب قلاده مناسب هم در این آموزش مهم است؛ مطلب انواع قلاده سگ و کاربرد آن‌ها در این مورد کمکتان می‌کند.

از چه سنی و چطور تربیت سگ را شروع کنیم؟

آموزش را می‌توان از همان روزی شروع کرد که توله به خانه می‌آید؛ معمولاً حدود هشت هفتگی. توله‌ها در ماه‌های اول زندگی بیشترین آمادگی را برای آشنایی با آدم‌ها، صداها و محیط‌های تازه دارند. سگ‌های بالغ هم کاملاً قابل آموزش‌اند؛ فقط شاید به صبر بیشتری نیاز داشته باشند.

1. جلسه‌های کوتاه: روزی چند جلسه پنج تا ده دقیقه‌ای بهتر از یک جلسه طولانی است.
2. یک دستور در هر زمان: تا سگ دستوری را خوب یاد نگرفته، دستور تازه اضافه نکنید.
3. کلمه ثابت: همه اعضای خانواده برای هر دستور از یک کلمه و یک اشاره استفاده کنند.
4. پاداش بلافاصله: پاداش را در همان چند ثانیه بعد از رفتار درست بدهید تا سگ ارتباط آن‌ها را بفهمد.
5. محیط آرام: اول در خانه تمرین کنید، بعد کم‌کم در حیاط، کوچه و پارک.
6. پایان خوش: هر جلسه را با یک کار موفق و بازی تمام کنید.

اسباب‌بازی، خوراکی تشویقی و قلاده مناسب را می‌توانید از بخش لوازم و غذای سگ تهیه کنید.

یک سگ تربیت‌نشده چه وضعی دارد؟

سگ تربیت‌نشده امتیازهای زیادی ندارد. وقتی مهمان می‌آید باید او را جایی ببندند یا در اتاقی نگه دارند، چون نافرمان است. هنگام غذای خانواده باید دور از میز باشد، چون دائم گدایی می‌کند. هیچ‌وقت نمی‌تواند بدون قلاده باشد، چون فرار می‌کند و ساعت‌ها برنمی‌گردد. کسی هم دوست ندارد او را به پیاده‌روی ببرد، چون مدام قلاده را می‌کشد؛ و در گردش‌های خانوادگی جایی ندارد، چون مایه دردسر است.

سگ‌ها موجوداتی اجتماعی‌اند و یکی از سخت‌ترین چیزها برای آن‌ها دور ماندن از خانواده است. جدا کردن طولانی سگ از انسان‌ها، او را تنها و مضطرب می‌کند و اغلب رفتارهای مشکل‌دار بیشتری می‌سازد. با آموزش سگ می‌توانید اوقات خوب و پرباری کنارش بگذرانید و او را به همان حیوان دوست‌داشتنی‌ای تبدیل کنید که لیاقتش را دارد.

بیشتر بدانید: آموزش گام به گام توپ بازی با سگ

چه کسی مربی است؟

تربیت مثل خیابانی دوطرفه است: شما سگ را آموزش می‌دهید و هم‌زمان سگ هم شما را آموزش می‌دهد. مشکل اینجاست که سگ در این کار استعداد ذاتی دارد. از همان توله‌گی بلد است چطور امتیاز بگیرد و با دلبری به خواسته‌اش برسد؛ اما شما باید مهارت‌های تربیت را یاد بگیرید.

یکی از این مهارت‌ها، شناختن تشویق‌های ناخواسته است. مثال رایجش گدایی سر میز است: اگر سگ سر میز غذا خواست و شما یواشکی لقمه‌ای به او دادید، در واقع او به شما یاد داده که سر میز غذایش بدهید. از خودتان بپرسید «این کار برایم قابل قبول است؟» و اگر جواب منفی است، آن را متوقف کنید. یک بار وا دادن کافی است تا سگ دفعه بعد با اصرار بیشتری گدایی کند.

پیشنهاد مطالعه: چند اشتباه رایج در تربیت سگ

تشویق کردن سگ

بیشتر سگ‌ها پس از مدتی دستوری را که هیچ نتیجه‌ای برایشان ندارد انجام نمی‌دهند. پس هر بار که سگ به دستورتان درست جواب داد، تشویقش کنید. پاداش فقط خوراکی نیست؛ تحسین با صدای شاد، نوازش و چند لحظه بازی هم برای بسیاری از سگ‌ها انگیزه قوی‌ای است. ایده‌های بیشتر را در مطلب پاداش‌های غیرخوراکی برای آموزش سگ ببینید.

اگر سگ کم‌کم به یکی از دستورها بی‌توجه شد، یعنی این‌طور برایش جا افتاده که گوش ندادن هم نتیجه‌ای ندارد. وقت آن است که آن دستور را دوباره، در محیطی آرام‌تر و با پاداش بهتر، تمرین کنید.

موقعیت دیگری را در نظر بگیرید: قرار مهمی دارید، اما سگتان بدون اجازه بیرون رفته و در کوچه‌ها پرسه می‌زند. شما بارها صدایش می‌کنید و بالاخره سرخوش و آرام به طرفتان می‌آید. اگر در این لحظه اخم کنید و سرزنشش کنید، سگ معنای آن را به فرار ربط نمی‌دهد؛ او فقط یاد می‌گیرد که «آمدن پیش صاحبم یعنی دعوا». از خودتان بپرسید: «آیا این همان استقبالی است که می‌خواهم سگم هنگام برگشتن تجربه کند؟» اگر جواب «نه» است، او را با گرمی بپذیرید تا دفعه بعد سریع‌تر بیاید.

وقتی سگ شما را آموزش می‌دهد

دو مثال ساده از اینکه سگ چطور شما را تربیت می‌کند:

• وقتی تلویزیون تماشا می‌کنید، سگ توپش را جلوی شما می‌اندازد و شما توپ را برایش پرت می‌کنید.
• وقتی روی مبل نشسته‌اید، سگ با پنجه به بازویتان می‌زند و شما در جواب نوازشش می‌کنید.

آیا این کارها اشکالی دارد؟ نه، به هیچ وجه. اما وقتی دلتان نمی‌خواهد توپ پرت کنید یا نوازشش کنید، باید بتوانید به او بگویید «برو سر جایت دراز بکش» و او هم گوش کند. کنترل در دست شما باشد، نه در دست سگ.

اشتباه‌های رایج در تربیت سگ

• تنبیه بدنی و داد زدن: سگ را می‌ترساند و اعتمادش را از بین می‌برد.
• بی‌ثباتی: اگر یک روز اجازه دارد روی مبل برود و روز دیگر نه، سگ گیج می‌شود.
• تکرار پشت‌سرهم دستور: گفتن «بنشین، بنشین، بنشین» به سگ یاد می‌دهد بار اول را نادیده بگیرد.
• جلسه‌های طولانی و خسته‌کننده: تمرکز سگ، به‌خصوص توله، کوتاه است.
• کمبود ورزش: سگی که انرژی‌اش تخلیه نشده، سخت‌تر تمرکز می‌کند و بیشتر خرابکاری می‌کند.

چه زمانی از مربی یا دامپزشک کمک بگیریم؟

اگر سگ ناگهان پرخاشگر شد، بی‌دلیل گاز گرفت، رفتارش یک‌باره تغییر کرد یا دستشویی کردنش در خانه دوباره شروع شد، ممکن است درد یا بیماری پشت آن باشد. در این موارد اول سگ را پیش دامپزشک ببرید. برای پرخاشگری جدی، ترس‌های شدید یا اضطراب جدایی هم بهتر است از یک مربی باتجربه که با روش‌های تشویقی کار می‌کند کمک بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

تربیت سگ را از چند ماهگی شروع کنیم؟

آموزش‌های ساده مثل اسم سگ، «بنشین» و آموزش دستشویی را می‌توان از همان روزهای اول ورود توله به خانه، معمولاً حدود هشت هفتگی، شروع کرد. جلسه‌ها باید خیلی کوتاه و همراه با بازی باشند. سگ‌های بالغ هم در هر سنی قابل آموزش‌اند.

مهم‌ترین دستورهای تربیت سگ کدام‌اند؟

پنج دستور پایه «بنشین»، «برو دراز بکش»، «آرام بمان»، «بیا» و «آهسته» (راه رفتن با قلاده شل) هستند. این دستورها هم امنیت سگ را بیشتر می‌کنند و هم زندگی روزمره با او را راحت‌تر.

آیا استفاده از خوراکی در تربیت سگ درست است؟

بله. خوراکی تشویقی یکی از مؤثرترین ابزارهای آموزش است، به شرط اینکه تکه‌ها کوچک باشند و سهمشان از غذای روزانه کم شود. کم‌کم می‌توانید خوراکی را با تحسین، نوازش و بازی جایگزین کنید.

آیا تنبیه کردن سگ در تربیت کمک می‌کند؟

تنبیه بدنی و داد زدن معمولاً سگ را مضطرب می‌کند و رابطه شما را خراب می‌کند. بهتر است فرصت رفتار اشتباه را بگیرید، رفتار درست را آموزش دهید و آن را تشویق کنید. اگر رفتار مشکل‌دار ادامه داشت، از مربی یا دامپزشک کمک بگیرید.

آموزش هر دستور چقدر طول می‌کشد؟

این به سن، نژاد، تمرکز سگ و ثبات شما بستگی دارد. بعضی دستورها مثل «بنشین» ممکن است در چند روز یاد گرفته شوند، اما ماندگار شدنشان در محیط‌های شلوغ هفته‌ها تمرین منظم می‌خواهد.