واگذاری حیوانات خانگی؛ چگونه برای سگ یا گربه خود بهترین سرپرست را پیدا کنیم؟

واگذاری حیوانات خانگی وقتی درست انجام شود، کار اشتباهی نیست؛ گاهی بهترین تصمیم برای آینده‌ی سگ یا گربه‌ای است که دیگر نمی‌توانید از او نگهداری کنید. مهاجرت، بیماری یا آلرژی یکی از اعضای خانواده، مشکلات مالی یا تغییر شرایط کاری ممکن است نگهداری از حیوان را، با همه‌ی علاقه‌ای که به او دارید، ناممکن کند. از آن طرف، افراد زیادی هم هستند که به جای خرید، می‌خواهند سرپرستی حیوانات خانگی را بر عهده بگیرند و به یک سگ یا گربه فرصت دوباره بدهند. در این راهنما می‌خوانید واگذاری مسئولانه چه ویژگی‌هایی دارد، چطور آگهی درست بنویسید، سرپرست مناسب را چطور انتخاب کنید، از چه اشتباه‌هایی دوری کنید و اگر سرپرستی حیوانی را پذیرفته‌اید، روزهای اول را چطور پشت سر بگذارید.

آیا واگذاری حیوانات کار اشتباهی است؟

یکی از رایج‌ترین برداشت‌ها این است که هر کس حیوانش را واگذار می‌کند، آدم بی‌مسئولیتی است. اما واقعیت همیشه این نیست. دلایل رایج واگذاری معمولاً این‌هاست:

• مهاجرت و نبود امکان بردن حیوان
• بیماری یا آلرژی شدید یکی از اعضای خانواده
• مشکلات مالی و ناتوانی در تأمین هزینه‌ی غذا، درمان و مراقبت
• تغییر شرایط کاری که باعث می‌شود حیوان ساعت‌های بسیار طولانی تنها بماند؛ موضوعی که به‌خصوص برای بسیاری از سگ‌ها آسیب‌زننده است
• تغییر شرایط خانوادگی، مثل آمدن نوزاد یا جابه‌جایی به خانه‌ای که اجازه‌ی نگهداری حیوان نمی‌دهد

در چنین شرایطی، نگه داشتن حیوان فقط به خاطر احساس گناه همیشه بهترین تصمیم نیست. گاهی واگذاری به کسی که زمان، امکانات و علاقه‌ی بیشتری دارد، عاقلانه‌ترین کار است. مسئله این است که واگذاری چطور انجام شود. پیش از تصمیم نهایی هم بپرسید آیا راه دیگری هست؛ مثلاً اگر مشکل رفتاری است، مشورت با مربی یا دامپزشک گاهی آن را حل می‌کند.

آنچه هرگز واگذاری نیست، رها کردن حیوان در خیابان، پارک یا بیابان است. حیوان خانگی معمولاً توان پیدا کردن غذا و پناه را ندارد و در معرض تصادف، بیماری و آزار قرار می‌گیرد.

بزرگ‌ترین اشتباه هنگام واگذاری حیوان خانگی

بیشتر افراد وقتی تصمیم به واگذاری می‌گیرند، اولین کارشان انتشار یک آگهی کوتاه در شبکه‌های اجتماعی است؛ مثلاً «گربه برای واگذاری» یا «یک سگ پودل رایگان واگذار می‌شود». این نوع آگهی‌ها دو مشکل بزرگ دارند:

1. اطلاعات کافی درباره‌ی حیوان نمی‌دهند و متقاضی نمی‌داند حیوان با سبک زندگی او جور است یا نه.
2. افراد نامناسب را هم جذب می‌کنند؛ از کسانی که بدون فکر و هیجانی تصمیم می‌گیرند تا کسانی که قصد فروش یا سوءاستفاده دارند. کلمه‌ی «رایگان» این خطر را بیشتر می‌کند.

قبل از واگذاری، شخصیت حیوانتان را معرفی کنید

بیشتر آگهی‌ها درباره‌ی رنگ، نژاد یا سن حیوان حرف می‌زنند، اما چیزی که موفقیت واگذاری را تعیین می‌کند، شخصیت حیوان است. دو گربه‌ی هم‌سن و هم‌نژاد را تصور کنید: یکی عاشق بازی با بچه‌هاست و دیگری از صدای بلند می‌ترسد. اگر هر دو به یک خانواده‌ی پرجمعیت بروند، احتمالاً یکی زندگی خوبی خواهد داشت و دیگری همیشه مضطرب خواهد بود. برای همین در آگهی، علاوه بر اطلاعات پزشکی، به این سؤال‌ها هم جواب بدهید:

• آیا از مهمان یا غریبه می‌ترسد؟
• با کودکان چطور رفتار می‌کند؟
• با سگ یا گربه‌ی دیگر سازگار است؟
• با تنها ماندن مشکل دارد (اضطراب جدایی)؟
• شب‌ها فعال‌تر است؟
• به چه فرمان‌هایی پاسخ می‌دهد؟
• به ظرف خاک یا دستشویی بیرون عادت دارد؟

این اطلاعات گاهی از نژاد حیوان هم مهم‌ترند.

یک آگهی واگذاری خوب چه چیزهایی دارد؟

بخش آگهی	چه بنویسید
مشخصات پایه	گونه، نژاد یا دورگه بودن، سن تقریبی، جنسیت، وزن و شهر
وضعیت سلامت	واکسن‌ها، ضدانگل، عقیم بودن یا نبودن، بیماری‌ها و داروهای مصرفی
رفتار و شخصیت	رفتار با کودک، غریبه و حیوانات دیگر؛ میزان انرژی؛ ترس‌ها؛ تحمل تنهایی
عادت‌های روزمره	نوع و برند غذا، تعداد وعده‌ها، ظرف خاک یا زمان پیاده‌روی، جای خواب
عکس و ویدیو	چند عکس واضح و یک ویدیوی کوتاه از رفتار روزمره
شرایط واگذاری	انتظاری که از سرپرست جدید دارید؛ مثلاً زندگی داخل خانه، ادامه‌ی واکسن‌ها یا در جریان گذاشتن شما

صادق بودن در آگهی، شانس واگذاری موفق را بالا می‌برد؛ حیوانی که با اطلاعات ناقص واگذار شود، احتمال برگشتن یا دوباره واگذار شدنش بیشتر است.

هماهنگی سبک زندگی؛ کلید یک واگذاری موفق

متخصصان رفتار حیوانات به موضوعی اشاره می‌کنند که می‌شود آن را «هماهنگی سبک زندگی» نامید. یعنی موفقیت واگذاری بیشتر از آنکه به نژاد بستگی داشته باشد، به جور بودن سبک زندگی سرپرست جدید با شخصیت حیوان وابسته است. چند نمونه:

• کسی که عاشق کوهنوردی و پیاده‌روی است، احتمالاً برای یک سگ پرانرژی سرپرست خوبی است؛ اما همان سگ برای کسی که بیشتر روز پشت میز یا بیرون از خانه است، چالش بزرگی می‌شود.
• بعضی گربه‌ها عاشق جمع و شلوغی‌اند و بعضی فقط یک خانه‌ی آرام و کم‌رفت‌وآمد می‌خواهند.
• سگی که ساعت‌های طولانی تنها می‌ماند، ممکن است بی‌قرار و مخرب شود؛ اگر کنجکاوید سگ‌ها گذر زمان را چطور حس می‌کنند، مطلب درک زمان در سگ‌ها را بخوانید.

به همین دلیل، دنبال اولین متقاضی نباشید؛ دنبال مناسب‌ترین متقاضی باشید.

چطور سرپرست مناسب را انتخاب کنیم؟

سؤال‌هایی که از متقاضی بپرسید

• قبلاً حیوان خانگی داشته‌اید؟ چه شد؟
• در چه نوع خانه‌ای زندگی می‌کنید و صاحب‌خانه اجازه‌ی نگهداری حیوان می‌دهد؟
• چند ساعت در روز کسی در خانه هست؟
• چه کسانی در خانه زندگی می‌کنند؟ کودک، فرد مسن یا حیوان دیگری هست؟
• اگر روزی نتوانستید نگهداری کنید، چه می‌کنید؟
• آمادگی هزینه‌ی غذا، واکسن و درمان را دارید؟

گام‌های یک واگذاری امن

1. چند متقاضی را بررسی کنید و فقط بر اساس احساس اولیه تصمیم نگیرید.
2. دیدار حضوری بگذارید تا متقاضی و حیوان همدیگر را ببینند و واکنش‌ها را ببینید.
3. اگر ممکن است، محل زندگی را ببینید یا دست‌کم عکس و ویدیو از فضای خانه بخواهید.
4. یک توافق ساده‌ی کتبی بنویسید: مشخصات حیوان، تعهد به نگهداری مناسب، و اینکه اگر سرپرست نتوانست ادامه دهد، حیوان را به شما برگرداند یا شما را در جریان بگذارد.
5. پرونده‌ی پزشکی را تحویل دهید: کارت واکسن، سابقه‌ی عقیم‌سازی، آزمایش‌ها و نسخه‌ها.
6. در هفته‌های اول در ارتباط بمانید و به سؤال‌های سرپرست جدید جواب دهید.

مدیریت استرس واگذاری برای حیوان

جابه‌جایی برای هر حیوانی استرس دارد. سگ‌ها به «گروه» و خانواده‌شان وابسته‌اند و گربه‌ها به «قلمرو» و محیط آشنا. سگی که واگذار می‌شود، کل خانواده و روال آشنایش را از دست می‌دهد و گربه معمولاً تغییر محیط را سخت‌تر از هر چیزی تجربه می‌کند.

بو برای هر دو، به‌خصوص گربه‌ها، نقش مهمی در احساس امنیت دارد. از دست رفتن بوهای آشنا یکی از دلایل اضطراب بعد از جابه‌جایی است. برای کم کردن این استرس:

• پتو، جای خواب، ظرف غذا و اسباب‌بازی موردعلاقه‌اش را همراهش بفرستید.
• مقداری از غذای همیشگی‌اش را هم بدهید تا چند روز اول همان را بخورد.
• یادداشتی از برنامه‌ی روزانه‌اش (ساعت غذا، پیاده‌روی، خواب) برای سرپرست جدید بنویسید.
• برای حمل گربه از باکس حمل استفاده کنید و او را در بغل جابه‌جا نکنید.

قانون ۳-۳-۳؛ آنچه سرپرست جدید باید بداند

اگر تازه سرپرستی سگ یا گربه‌ای را پذیرفته‌اید، ممکن است در روزهای اول از رفتارش تعجب کنید. سگی که در آگهی بسیار بازیگوش بوده، حالا گوشه‌ای کز کرده، یا گربه‌ای که اجتماعی بوده، زیر مبل پنهان شده است. این معمولاً طبیعی است. بسیاری از پناهگاه‌ها و رفتارشناس‌ها برای توضیح این دوره از قانون ۳-۳-۳ استفاده می‌کنند:

دوره	حال حیوان	کار شما
۳ روز اول	گیج، مضطرب و محتاط؛ ممکن است کم غذا بخورد یا پنهان شود	آرامش و فضای امن بدهید، مهمان دعوت نکنید، به زور بغلش نکنید
۳ هفته‌ی اول	کم‌کم محیط و برنامه را می‌شناسد و اعتمادش بیشتر می‌شود	برنامه‌ی ثابت غذا و بازی داشته باشید، آموزش ملایم را شروع کنید
۳ ماه اول	شخصیت واقعی‌اش را نشان می‌دهد و خانه را قلمرو خود می‌داند	رابطه را با بازی و آموزش عمیق‌تر کنید

این زمان‌ها تقریبی‌اند و هر حیوانی سرعت خودش را دارد. اگر حیوان در هفته‌ی اول متفاوت رفتار می‌کند، فکر نکنید انتخاب اشتباهی کرده‌اید؛ به او زمان بدهید. اما اگر بیش از یکی دو روز اصلاً غذا نخورد، به‌خصوص گربه، یا علائم بیماری مثل استفراغ، اسهال یا بی‌حالی داشت، او را به دامپزشک ببرید. یک معاینه‌ی اولیه در روزهای اول برای هر حیوان تازه‌وارد ایده‌ی خوبی است.

واگذاری سگ بالغ یا توله؛ کدام سخت‌تر است؟

توله‌سگ‌ها معمولاً زودتر سرپرست پیدا می‌کنند، اما سگ‌های بالغ هم شانس خوبی دارند؛ فقط به معرفی درست‌تری نیاز دارند:

• مزیت سگ بالغ را بگویید: دوران پرانرژی و شیطنت توله‌سگی را پشت سر گذاشته و شخصیتش مشخص است. برای خانواده‌هایی با بچه‌ی کوچک یا افراد مسن این یک امتیاز است.
• آموزش‌هایش را ذکر کنید: اگر سگ فرمان‌های پایه یا دستشویی رفتن بیرون را بلد است، حتماً بنویسید.
• ویدیو بگذارید: یک ویدیوی کوتاه از رفتار روزمره‌ی سگ، از هر توضیحی مؤثرتر است.

واگذاری گربه؛ متفاوت از واگذاری سگ

گربه‌ها «بی‌نیاز» نیستند، فقط نیازشان را متفاوت نشان می‌دهند. این تصور که چون گربه مستقل‌تر است واگذاری‌اش راحت‌تر است، درست نیست؛ گربه هم به اندازه‌ی سگ به ثبات و امنیت نیاز دارد.

• اگر متقاضی گربه‌ی دیگری دارد: آشنا کردن دو گربه یک فرایند چندهفته‌ای است، نه یک‌روزه. اول در اتاق جدا، بعد آشنایی با بو و بعد دیدار کوتاه زیر نظر.
• اگر گربه به فضای باز عادت دارد: حتماً در آگهی بنویسید. گربه‌ای که بیرون رفتن را دوست دارد، در آپارتمان کوچک ممکن است بی‌قرار شود و سرپرست جدید باید برای سرگرمی و فعالیتش برنامه داشته باشد.
• ظرف خاک و غذا: نوع خاک و غذای همیشگی را اعلام کنید تا گربه در خانه‌ی جدید کمتر با تغییر روبه‌رو شود.

۱۰ اشتباه رایج در واگذاری حیوانات خانگی

بیشتر واگذاری‌های ناموفق حاصل یک اشتباه بزرگ نیستند، بلکه مجموعه‌ای از تصمیم‌های کوچک‌اند که باعث می‌شوند حیوان دوباره دنبال خانه بگردد:

1. انتخاب سرپرست فقط بر اساس احساس: مهربانی کافی نیست؛ نگهداری از حیوان مسئولیت هرروزه است.
2. پنهان کردن مشکلات رفتاری: اگر سگ از جاروبرقی می‌ترسد یا گربه با گربه‌های دیگر کنار نمی‌آید، صادقانه بگویید.
3. عجله برای واگذاری: زیر فشار زمان، احتمال انتخاب اشتباه بیشتر است؛ اگر ممکن است، با چند متقاضی صحبت کنید.
4. ندادن پرونده‌ی پزشکی: سوابق واکسن، عقیم‌سازی، آزمایش‌ها و نسخه‌ها برای سرپرست جدید بسیار مهم‌اند.
5. تغییر ناگهانی غذا: همان غذای همیشگی را برای چند روز اول همراهش بفرستید؛ تغییر ناگهانی ممکن است مشکل گوارشی ایجاد کند.
6. نگه داشتن همه‌ی وسایل قدیمی: پتو، اسباب‌بازی و ظرف غذا بوی آشنا دارند و استرس حیوان را کم می‌کنند.
7. توقع سازگاری فوری: هیچ حیوانی قرار نیست از روز اول راحت باشد.
8. نادیده گرفتن شخصیت حیوان: گربه‌ی آرام در خانه‌ی شلوغ یا سگ پرانرژی پیش کسی که همیشه بیرون است، معمولاً به نارضایتی هر دو طرف می‌رسد.
9. قطع ارتباط بعد از واگذاری: در هفته‌های اول در دسترس باشید و راهنمایی کنید.
10. ثبت آگهی در جای نامناسب: آگهی در بستری تخصصی، بیشتر به افراد واقعاً علاقه‌مند و آگاه می‌رسد.

خرید حیوان یا سرپرستی؛ کدام بهتر است؟

این سؤال پاسخ قطعی ندارد و به شرایط هر فرد بستگی دارد. اما فرهنگ سرپرستی حیوانات در بسیاری از کشورها رو به رشد است. وقتی سگ یا گربه‌ای را به سرپرستی می‌گیرید، فقط یک حیوان را وارد خانه نمی‌کنید؛ به او فرصت دوباره‌ای برای داشتن خانواده می‌دهید. درباره‌ی این انتخاب، مطلب سرپرستی حیوانات پناهگاه به جای خرید را هم بخوانید.

بسیاری از حیوانات واگذارشده آموزش‌های اولیه را دیده‌اند، به زندگی در خانه عادت دارند و شخصیتشان تا حد زیادی مشخص است؛ همین تصمیم‌گیری را برای سرپرست جدید آسان‌تر می‌کند. پیش از پذیرفتن سرپرستی، این‌ها را از خودتان بپرسید:

• زمان کافی برای غذا دادن، بازی، تمیز کردن و در مورد سگ، پیاده‌روی روزانه دارم؟
• هزینه‌ی غذا، واکسن، درمان و وسایل را می‌توانم بپردازم؟
• همه‌ی اعضای خانه موافق‌اند و کسی آلرژی ندارد؟
• آمادگی تعهد برای تمام عمر حیوان را دارم؟

اگر سرپرستی سگی را پذیرفته‌اید، اسباب‌بازی و وسایل آموزشی سگ به شکل‌گیری رابطه و برنامه‌ی روزانه در هفته‌های اول کمک می‌کنند.

چگونه برای حیوان خانگی خود سرپرست مناسب پیدا کنیم؟

واگذاری حیوانات خانگی تصمیمی درباره‌ی آینده‌ی یک موجود زنده است؛ موجودی که قرار است سال‌ها کنار خانواده‌ی جدیدش زندگی کند. هرچه فرایند واگذاری شفاف‌تر و کامل‌تر باشد، احتمال رسیدن سگ یا گربه به خانه‌ای مناسب بیشتر است. پاوتوق یک سایت تخصصی برای واگذاری حیوانات، سرپرستی سگ و گربه و ثبت آگهی حیوانات گمشده و پیداشده است که تلاش می‌کند صاحبان حیوانات و افرادی را که واقعاً آماده‌ی پذیرش این مسئولیت‌اند، به هم نزدیک کند. در پاوتوق می‌توانید:

• آگهی واگذاری سگ، گربه و دیگر حیوانات را با عکس، اطلاعات پزشکی، ویژگی‌های رفتاری و شرایط واگذاری ثبت کنید.
• پیش از تصمیم، اطلاعات کامل هر حیوان را بخوانید و آگاهانه برای سرپرستی اقدام کنید.
• اگر حیوانتان گم شده، آگهی ثبت کنید تا بیشتر به افرادی نشان داده شود که در محدوده‌ی محل گم شدن هستند.
• اگر حیوانی پیدا کرده‌اید، آگهی‌های گمشده را بررسی کنید؛ شاید همان حلقه‌ای باشید که یک خانواده را دوباره کنار هم می‌آورد.

به خاطر داشته باشید واگذاری پایان داستان یک حیوان نیست؛ با انتخاب درست، شروع فصل تازه‌ای از زندگی اوست.

پرسش‌های پرتکرار

واگذاری حیوانات خانگی را از کجا شروع کنم؟

اول اطلاعات کامل حیوان را جمع کنید: سلامت، واکسن‌ها، رفتار و عادت‌های روزانه. بعد با عکس و ویدیوی واضح، آگهی کامل را در یک بستر تخصصی واگذاری ثبت کنید و با چند متقاضی صحبت کنید تا مناسب‌ترین را پیدا کنید.

آیا واگذاری رایگان حیوان کار درستی است؟

آگهی «رایگان» ممکن است افراد بی‌فکر یا سودجو را جذب کند. مهم‌تر از پول، بررسی دقیق متقاضی، دیدار حضوری و یک توافق کتبی ساده است. بعضی‌ها هم یک مبلغ نمادین یا تعهد به هزینه‌ی واکسن را شرط می‌کنند تا متقاضیان جدی‌تر شوند.

سرپرستی حیوانات خانگی چه شرایطی دارد؟

سرپرست باید زمان، مکان مناسب و توان مالی برای غذا، واکسن و درمان داشته باشد و همه‌ی اعضای خانه با آمدن حیوان موافق باشند. سبک زندگی‌اش هم باید با انرژی و شخصیت حیوان جور باشد.

حیوان واگذارشده چقدر طول می‌کشد تا به خانه‌ی جدید عادت کند؟

طبق قانون ۳-۳-۳، معمولاً ۳ روز اول دوره‌ی ترس و احتیاط است، ۳ هفته طول می‌کشد تا با برنامه‌ی خانه آشنا شود و حدود ۳ ماه تا کاملاً احساس راحتی کند. این زمان‌ها برای هر حیوان متفاوت است.

آیا سگ یا گربه صاحب قبلی‌اش را فراموش می‌کند؟

حیوانات بوها و آدم‌های آشنا را به خاطر می‌سپارند، اما در خانه‌ی جدیدی که امن و باثبات باشد، معمولاً با گذشت زمان دلبستگی تازه‌ای پیدا می‌کنند. فرستادن وسایل آشنا و حفظ برنامه‌ی روزانه این گذار را آسان‌تر می‌کند.

چه مدارکی را هنگام واگذاری تحویل دهم؟

کارت واکسن، سابقه‌ی عقیم‌سازی، نتایج آزمایش‌ها، نسخه‌ها و نام دامپزشک قبلی. یادداشتی از نوع غذا، عادت‌ها و ترس‌های حیوان هم برای سرپرست جدید بسیار کمک‌کننده است.