علل کم خونی در گربه ها و روش های درمان کم خونی گربه

کم خونی گربه (آنمی) یعنی خون گربه گلبول قرمز یا هموگلوبین کافی ندارد و در نتیجه اکسیژن کافی به بافت‌های بدن نمی‌رسد. کم خونی خودش یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانه یک مشکل دیگر است؛ از کک و انگل گرفته تا بیماری کلیه و ویروس‌هایی مثل لوسمی گربه. به همین دلیل درمان آن بدون پیدا کردن علت ممکن نیست و هیچ مکملی، از جمله شربت‌های آهن مثل فروگلوبین، نباید بدون نظر دامپزشک به گربه داده شود. در این مقاله از مجله پت خرید علائم، علت‌ها، روش تشخیص و درمان کم خونی در گربه‌ها را مرور می‌کنیم.

کم خونی گربه چیست و چرا خطرناک است؟

گلبول‌های قرمز وظیفه حمل اکسیژن را از ریه‌ها به همه سلول‌های بدن دارند. وقتی تعداد این گلبول‌ها یا مقدار هموگلوبین داخل آن‌ها کم شود، بدن گربه دچار کمبود اکسیژن می‌شود. کم خونی خفیف ممکن است فقط بی‌حالی ایجاد کند، اما کم خونی شدید یا سریع می‌تواند جان گربه را به خطر بیندازد.

کم خونی در گربه‌ها معمولاً از یکی از این سه راه به وجود می‌آید:

• از دست دادن خون: مثل خونریزی ناشی از ضربه، زخم یا خون‌خواری انگل‌ها.
• تخریب گلبول‌های قرمز: وقتی گلبول‌ها زودتر از موعد از بین می‌روند، مثلاً به دلیل عفونت، مسمومیت یا واکنش سیستم ایمنی.
• تولید ناکافی گلبول قرمز: وقتی مغز استخوان به اندازه کافی گلبول نمی‌سازد، مثلاً در بیماری مزمن کلیه یا عفونت‌های ویروسی.

علائم کم خونی در گربه‌ها

علائم کم خونی گاهی آرام‌آرام ظاهر می‌شود و صاحب گربه تا مدتی متوجه آن نمی‌شود. مهم‌ترین نشانه‌ها این‌ها هستند:

• رنگ‌پریدگی لثه‌ها؛ لثه سالم گربه معمولاً صورتی است و در کم خونی صورتی کم‌رنگ یا سفید دیده می‌شود.
• رنگ‌پریدگی پرده ملتحمه چشم (بخش داخلی پلک).
• بی‌حالی، ضعف و کم شدن انرژی گربه.
• کم‌اشتهایی و کاهش وزن.
• تنفس تند و ضربان قلب بالا، حتی در حال استراحت.
• تمایل به لیسیدن یا خوردن چیزهای غیرخوراکی مثل خاک گربه.
• زرد شدن لثه‌ها، پوست یا سفیدی چشم در برخی انواع کم خونی که گلبول‌ها تخریب می‌شوند.

اگر لثه‌های گربه رنگ‌پریده یا سفید است، یا گربه ضعف شدید، تنفس سخت یا از حال رفتن دارد، این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً او را نزد دامپزشک ببرید.

علل بیماری کم خونی در گربه‌ها

علت‌های کم خونی گربه متنوع است و هر کدام درمان خودش را دارد. رایج‌ترین آن‌ها این‌ها هستند:

کک، شپش و انگل‌های خون‌خوار

کک‌ها، شپش‌ها و کرم‌های قلاب‌دار با مکیدن خون گربه می‌توانند باعث کم خونی شوند. این مشکل در بچه گربه‌ها اهمیت بیشتری دارد، چون حجم خونشان کم است و آلودگی شدید به کک ممکن است حتی باعث مرگ آن‌ها شود. ضدانگل منظم با محصولی که دامپزشک مناسب سن و وزن گربه می‌داند، بهترین پیشگیری است. اگر گربه مادر و بچه‌هایش آلوده‌اند، نکات مراقبت از گربه مادر در دوره شیردهی هم به کارتان می‌آید.

ویروس لوسمی گربه (FeLV) و ویروس نقص ایمنی گربه (FIV)

از علل مهم کم خونی در گربه‌ها، آلودگی به ویروس لوسمی گربه و ویروس نقص ایمنی گربه (که به آن «ایدز گربه» هم می‌گویند) است. این ویروس‌ها می‌توانند به مغز استخوان آسیب بزنند و تولید گلبول قرمز را مختل کنند. برای لوسمی گربه واکسن وجود دارد و دامپزشک بسته به شرایط زندگی گربه درباره آن تصمیم می‌گیرد. برای پیشگیری از نقص ایمنی گربه، که بیشتر از راه گاز گرفتگی در دعوا منتقل می‌شود، نگهداری گربه در خانه و عقیم‌سازی که دعواها را کمتر می‌کند مؤثر است.

بیماری مزمن کلیه

کلیه‌ها هورمونی به نام اریتروپویتین می‌سازند که به مغز استخوان دستور تولید گلبول قرمز می‌دهد. در بیماری مزمن کلیه، که در گربه‌های مسن شایع است، تولید این هورمون کم می‌شود و در نتیجه گلبول قرمز کمتری ساخته می‌شود. کم خونی ناشی از بیماری کلیه معمولاً آرام و تدریجی پیش می‌رود.

عفونت‌های خونی

برخی باکتری‌ها مثل مایکوپلاسمای خونی گربه به سطح گلبول‌های قرمز می‌چسبند و باعث تخریب آن‌ها می‌شوند. این عفونت ممکن است از طریق کک یا گاز گرفتگی منتقل شود و با آزمایش خون تشخیص داده می‌شود.

مسمومیت با غذا یا دارو

بعضی مواد به گلبول‌های قرمز گربه آسیب می‌زنند و باعث کم خونی می‌شوند. مهم‌ترین آن‌ها:

• پیاز و سیر، چه خام، چه پخته و چه به شکل پودر در غذای آماده انسان.
• استامینوفن و برخی داروهای دیگر انسانی که حتی مقدار کم آن‌ها برای گربه بسیار خطرناک است.

هرگز داروی انسانی را بدون دستور دامپزشک به گربه ندهید.

خونریزی و علل دیگر

خونریزی بیرونی یا داخلی بعد از تصادف و سقوط، زخم‌های گوارشی، اختلالات انعقادی، بیماری‌های خودایمنی که در آن بدن به گلبول‌های قرمز خودش حمله می‌کند و برخی سرطان‌ها هم از علل کم خونی در گربه هستند. خون در ادرار یا مدفوع، یا استفراغ خونی، نشانه‌ای است که باید جدی گرفته شود.

پیشنهاد مطالعه: در صورت مشاهده خون در ادرار گربه چه باید کرد؟

تشخیص کم خونی در گربه

دامپزشک اول گربه را معاینه می‌کند و رنگ لثه‌ها، ضربان قلب، تنفس و وضعیت کلی بدن را بررسی می‌کند. برای تأیید کم خونی و پیدا کردن علت آن، معمولاً این کارها انجام می‌شود:

1. آزمایش خون کامل: شدت کم خونی را نشان می‌دهد و مشخص می‌کند بدن در حال ساختن گلبول قرمز جدید هست یا نه.
2. بررسی گسترش خون زیر میکروسکوپ: برای دیدن شکل گلبول‌ها و انگل‌ها یا عفونت‌های خونی.
3. آزمایش لوسمی و نقص ایمنی گربه.
4. آزمایش بیوشیمی خون و ادرار: برای بررسی کلیه‌ها و اندام‌های دیگر.
5. در صورت نیاز، آزمایش مدفوع، تصویربرداری یا نمونه‌برداری از مغز استخوان.

دانستن اینکه بدن گربه به کم خونی پاسخ می‌دهد یا نه، به دامپزشک کمک می‌کند بفهمد مشکل از دست رفتن یا تخریب خون است یا از کم شدن تولید آن.

نحوه درمان بیماری کم خونی گربه

درمان کم خونی گربه به علت و شدت آن بستگی دارد. اصل درمان، رفع علت اصلی است:

• آلودگی به کک و انگل: درمان ضدانگل گربه و محیط زندگی او.
• عفونت‌های خونی: داروهای مناسبی که دامپزشک تجویز می‌کند.
• بیماری کلیه: مدیریت بیماری کلیه و در صورت نیاز داروهایی که تولید گلبول قرمز را تحریک می‌کنند.
• مسمومیت: قطع تماس با ماده سمی و درمان حمایتی در کلینیک.
• بیماری‌های خودایمنی: داروهایی که واکنش سیستم ایمنی را کنترل می‌کنند.

انتقال خون در گربه

در کم خونی شدید ممکن است گربه به انتقال خون نیاز داشته باشد. گروه خونی گربه‌ها با هم فرق دارد و بیشتر گربه‌ها گروه خونی A دارند، اما گربه‌ها به‌طور طبیعی علیه گروه خونی دیگر پادتن دارند. یعنی تزریق خون ناسازگار، حتی برای بار اول، می‌تواند واکنش شدید و خطرناک ایجاد کند. به همین دلیل پیش از انتقال خون، دامپزشک گروه خونی گربه گیرنده و اهداکننده را تعیین و سازگاری آن‌ها را بررسی می‌کند.

تغذیه و مکمل‌ها

تغذیه کامل و باکیفیت به بهبود گربه کمک می‌کند، اما به‌تنهایی کم خونی را درمان نمی‌کند. بیشتر کم خونی‌های گربه از کمبود آهن نیست و دادن آهن یا ویتامین بدون تشخیص، علت اصلی را درمان نمی‌کند. مصرف زیاد آهن هم می‌تواند برای گربه مسمومیت ایجاد کند. اگر دامپزشک مکمل تجویز کرد، نوع و مقدار آن را دقیقاً طبق دستور او بدهید.

جگر هم با اینکه مغذی است، نباید بخش زیادی از غذای گربه را تشکیل دهد؛ خوردن مقدار زیاد جگر در طولانی‌مدت ممکن است باعث مسمومیت با ویتامین A شود. هر تغییر در رژیم غذایی گربه کم‌خون را با دامپزشک هماهنگ کنید.

دوز شربت فروگلوبین برای گربه چقدر است؟

شربت فروگلوبین یک مکمل آهن و ویتامین است که برای انسان ساخته شده و دوز ثابت و عمومی برای گربه ندارد. مقدار هر مکمل برای گربه به وزن، سن، شدت و علت کم خونی بستگی دارد و فقط دامپزشک بعد از معاینه و آزمایش خون می‌تواند تعیین کند که اصلاً به آهن نیاز هست یا نه و چه مقداری لازم است.

• بیشتر کم خونی‌های گربه با آهن درمان نمی‌شوند، چون علت آن‌ها کمبود آهن نیست.
• آهن اضافه برای گربه سمی است و ممکن است به معده، روده و کبد آسیب بزند.
• برخی مکمل‌ها و شربت‌های انسانی ترکیبات دیگری هم دارند که برای گربه مناسب نیست.

پس هیچ شربت آهن انسانی را بر اساس دوز اینترنتی یا تجربه دیگران به گربه ندهید و پیش از هر مکملی با دامپزشک مشورت کنید.

پیشگیری از کم خونی در گربه

• برنامه منظم ضدانگل خارجی و داخلی طبق نظر دامپزشک.
• واکسیناسیون به‌موقع و تصمیم درباره واکسن لوسمی با مشورت دامپزشک.
• نگهداری گربه در خانه برای کم کردن احتمال دعوا، تصادف و آلودگی.
• دور نگه داشتن پیاز، سیر و داروهای انسانی از دسترس گربه.
• غذای کامل و متعادل مخصوص گربه.
• معاینه دوره‌ای، به‌خصوص برای گربه‌های مسن که بیشتر در معرض بیماری کلیه هستند.

به سلامت پوست و موی گربه هم توجه کنید، چون پوست و موی ناسالم گاهی نشانه آلودگی یا مشکلات تغذیه‌ای است.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: علل بیماری شوره گربه و روش‌های درمان شوره موی گربه

اگر گربه کم‌خون شما بی‌حال است و تب هم دارد، راهنمای نشانه‌های تب در گربه و اگر استفراغ می‌کند، مقاله استفراغ در گربه‌ها را هم بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

دوز شربت فروگلوبین برای گربه چقدر است؟

فروگلوبین مکمل انسانی است و دوز عمومی برای گربه ندارد. فقط دامپزشک بعد از آزمایش خون می‌تواند بگوید گربه به آهن نیاز دارد یا نه و چه مقدار؛ چون بیشتر کم خونی‌های گربه از کمبود آهن نیستند و آهن اضافه برای گربه سمی است.

از کجا بفهمم گربه‌ام کم خونی دارد؟

مهم‌ترین نشانه رنگ‌پریدگی لثه‌ها و داخل پلک است. بی‌حالی، کم‌اشتهایی، تنفس تند و خوردن خاک گربه هم ممکن است دیده شود. تشخیص قطعی فقط با آزمایش خون انجام می‌شود.

آیا کم خونی گربه درمان می‌شود؟

بسیاری از انواع کم خونی، مثل کم خونی ناشی از کک یا برخی عفونت‌ها، اگر به‌موقع تشخیص داده شوند معمولاً قابل درمان‌اند. نتیجه درمان به علت اصلی بستگی دارد و در بیماری‌هایی مثل نارسایی کلیه یا عفونت‌های ویروسی، هدف بیشتر کنترل بیماری است.

آیا به گربه کم‌خون می‌شود جگر داد؟

مقدار کم جگر پخته به‌عنوان بخشی از رژیم ایرادی ندارد، اما نباید غذای اصلی گربه باشد. خوردن زیاد جگر در طولانی‌مدت ممکن است باعث مسمومیت با ویتامین A شود و به‌تنهایی کم خونی را درمان نمی‌کند.

چه زمانی کم خونی گربه اورژانسی است؟

اگر لثه‌ها سفید یا خیلی کم‌رنگ هستند، گربه نفس‌نفس می‌زند، نمی‌تواند بایستد یا از حال رفته است، باید فوراً او را به دامپزشک برسانید. خونریزی آشکار یا زرد شدن لثه‌ها و چشم‌ها هم نیاز به مراجعه فوری دارد.