همه چیز درباره مسمومیت غذایی سگ‌ها + راه‌های درمان

اگر سگ شما چیز مسمومی خورده است، مهم‌ترین کار این است که سریع با دامپزشک تماس بگیرید؛ برای مسمومیت واقعی سگ هیچ درمان خانگی مطمئنی وجود ندارد و ماست، دوغ یا داروهای انسانی جای درمان را نمی‌گیرند. بسیاری از مسمومیت‌ها از غذاها و وسایلی شروع می‌شود که در هر خانه‌ای پیدا می‌شود و برای ما بی‌خطرند، اما برای سگ نه. در این راهنما می‌خوانید کدام مواد برای سگ سمی‌اند، علائم مسمومیت غذایی سگ چیست، در خانه چه کاری درست است و چه کاری خطرناک، و دامپزشک معمولاً چطور مسمومیت را درمان می‌کند.

مسمومیت غذایی سگ چیست و چه علائمی دارد؟

وقتی از مسمومیت غذایی سگ حرف می‌زنیم، معمولاً یکی از این دو حالت منظور است:

• خوردن ماده‌ای که برای سگ سمی است؛ مثل شکلات، پیاز، انگور یا داروی انسانی. این مواد حتی اگر تازه و سالم باشند، برای بدن سگ خطرناک‌اند.
• خوردن غذای فاسد یا آلوده؛ مثل گوشت مانده، ته‌مانده‌ی سطل زباله یا غذایی که درست نگهداری نشده است. این حالت بیشتر دستگاه گوارش را درگیر می‌کند.

شدت علائم به نوع ماده، مقدار خورده‌شده و وزن سگ بستگی دارد. یک مقدار مشخص از یک ماده‌ی سمی برای سگ کوچک بسیار خطرناک‌تر از سگ بزرگ است. علائم رایج مسمومیت در سگ این‌ها هستند:

• استفراغ و اسهال، گاهی همراه با خون
• بی‌اشتهایی، بی‌حالی و ضعف
• آبریزش زیاد از دهان
• درد شکم؛ سگ قوز می‌کند یا نمی‌خواهد به شکمش دست بزنید
• بی‌قراری، لرزش یا تشنج
• تند شدن ضربان قلب یا نفس‌نفس زدن
• رنگ‌پریدگی لثه‌ها یا تغییر رنگ ادرار
• تلوتلو خوردن، گیجی و در موارد شدید بیهوشی

بعضی مسمومیت‌ها، مثل مسمومیت با پیاز، ممکن است چند روز بعد علامت بدهند. پس اگر می‌دانید سگ چیز خطرناکی خورده، منتظر دیدن علائم نمانید.

۱۰ ماده‌ی رایج که باعث مسمومیت سگ می‌شوند

اولین قدم برای جلوگیری از مسمومیت سگ این است که مواد خطرناک را بشناسید و آن‌ها را از دسترسش دور نگه دارید. در ادامه رایج‌ترین آن‌ها را آورده‌ایم.

۱. شکلات

شکلات به دلیل داشتن تئوبرومین و کافئین برای سگ سمی است. هر چه شکلات تلخ‌تر باشد، خطرش بیشتر است. مسمومیت با شکلات ممکن است باعث استفراغ، بی‌قراری، تپش قلب، لرزش و در موارد شدید تشنج و مرگ شود.

۲. پیاز و سیر

پیاز و سیر به گلبول‌های قرمز خون سگ آسیب می‌زنند و ممکن است باعث کم‌خونی شوند. پیاز خام، پخته، سرخ‌شده و پودری همه خطرناک‌اند و پختن، سمیت آن را از بین نمی‌برد. علائم ممکن است با تأخیر ظاهر شوند: ضعف، بی‌حالی، رنگ‌پریدگی لثه‌ها، نفس‌نفس زدن و ادرار تیره یا قرمز.

۳. خمیر خام مایه‌دار

خمیر نانی که با مخمر (خمیرمایه) درست شده و هنوز پخته نشده، در گرمای معده‌ی سگ ور می‌آید و حجمش زیاد می‌شود. این خمیر هم ممکن است باعث نفخ و درد شدید شکم شود و هم در اثر تخمیر، الکل تولید کند که سگ را مسموم می‌کند.

۴. انگور، کشمش و آووکادو

انگور و کشمش ممکن است در سگ باعث نارسایی کلیه شوند و مقدار خطرناک آن از سگی به سگ دیگر فرق دارد؛ پس حتی چند دانه را هم بی‌خطر ندانید. آووکادو بیشتر باعث ناراحتی گوارشی مثل استفراغ و اسهال می‌شود و هسته‌ی بزرگ آن ممکن است در گلو یا روده گیر کند.

۵. قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار

قهوه، چای پررنگ، نوشابه‌های کافئین‌دار و نوشیدنی‌های انرژی‌زا برای سگ مضرند. کافئین ممکن است باعث بی‌قراری، تپش قلب، لرزش و مشکلات عصبی شود.

۶. الکل و مواد الکلی

بدن سگ نسبت به الکل بسیار حساس است. علائم مسمومیت با الکل در سگ شبیه انسان است: استفراغ، گیجی، تلوتلو خوردن، مشکل تنفسی و در موارد شدید کما و مرگ.

۷. داروهای انسانی

داروهایی که برای انسان مفید یا حتی نجات‌دهنده‌اند، ممکن است برای سگ سمی باشند؛ مثل استامینوفن، ایبوپروفن و ناپروکسن و همچنین بعضی داروهای گیاهی. هیچ‌وقت برای کم کردن درد یا تب سگ، از داروهای خودتان به او ندهید.

۸. غذای خانگی ما

بیشتر غذاهایی که ما می‌خوریم ادویه، نمک زیاد، پیاز و سیر دارند. به همین دلیل بهتر است از سر سفره به سگ غذا ندهید. شیرینی‌ها و آدامس‌های بدون قند هم ممکن است زایلیتول داشته باشند که برای سگ بسیار خطرناک است و قند خون او را به‌شدت پایین می‌آورد.

۹. گیاهان خانگی و باغچه

بعضی گیاهان زیبا برای سگ سمی‌اند. آزالیا و رودودندرون، و پیاز گیاهانی مثل لاله و نرگس، ممکن است باعث استفراغ، آبریزش دهان، مشکل تنفسی و تغییر ضربان قلب شوند. اگر سگ شما عادت به جویدن گیاهان دارد، گلدان‌ها را از دسترسش دور کنید.

۱۰. محصولات دامپزشکی و مواد شیمیایی خانه

بعضی داروهای حیوانات، مثل داروهای ضد کک و کنه، اگر با دوز اشتباه یا برای حیوان اشتباه (مثلاً داروی مخصوص سگ بزرگ برای سگ کوچک) استفاده شوند، ممکن است مسمومیت ایجاد کنند. برای استفاده‌ی درست از این محصولات، راهنمای مبارزه با کک و کنه سگ را بخوانید. مواد شوینده، سم موش و حشره‌کش‌ها هم باید همیشه در جای بسته نگهداری شوند.

غذای آلوده؛ علت کمتر دیده‌شده‌ی مسمومیت

گاهی خود غذای سگ عامل مسمومیت است. غذای خشک سگ اگر کهنه شده باشد، در جای مرطوب نگهداری شده باشد، کپک زده باشد یا بسته‌بندی آن سالم نباشد، ممکن است سگ را مسموم کند. گوشت و مرغی که مانده یا خوب نگهداری نشده هم همین خطر را دارد. چند نکته برای جلوگیری از این مشکل:

• غذای خشک را در ظرف دربسته و جای خشک و خنک نگه دارید و تاریخ انقضا را چک کنید.
• غذای کپک‌زده یا بودار را دور بریزید، حتی اگر فقط بخشی از آن خراب شده باشد.
• غذای خیس یا خانگی باقی‌مانده را مدت طولانی در ظرف سگ نگذارید.
• سطل زباله را دربسته و دور از دسترس سگ نگه دارید.

بهتر است غذای سگ را از هر جایی تهیه نکنید و آن را از یک پت شاپ معتبر بخرید. در فروشگاه پت خرید می‌توانید غذای سگ با بسته‌بندی سالم و تاریخ مشخص را انتخاب کنید و از طریق پت شاپ اینترنتی پت خرید آن را آنلاین سفارش دهید.

در صورت مسمومیت سگ چه کار کنیم؟ (کمک‌های اولیه)

اگر فکر می‌کنید سگ شما مسموم شده، آرام بمانید و سریع اما منطقی عمل کنید. این قدم‌ها را به ترتیب انجام دهید:

1. ماده‌ی مسموم‌کننده را دور کنید. سگ را از محل دور کنید تا دوباره از آن نخورد.
2. بفهمید چه چیزی، چه مقدار و چه زمانی خورده است. بسته‌بندی، برچسب یا باقی‌مانده‌ی آن ماده را نگه دارید و همراه ببرید.
3. فوراً با دامپزشک تماس بگیرید و نوع ماده، مقدار تقریبی، وزن سگ و علائمی که می‌بینید را بگویید.
4. اگر سگ استفراغ کرده، نمونه‌ای از آن را با دستمال بردارید یا از آن عکس بگیرید تا به دامپزشک نشان دهید.
5. سگ را آرام نگه دارید و با مهربانی با او رفتار کنید تا به کلینیک برسید.

این کارها را بدون دستور دامپزشک انجام ندهید:

• سگ را به زور به استفراغ نیندازید. بعضی مواد، مثل مواد شوینده یا اجسام تیز، هنگام برگشتن به مری و دهان آسیب بیشتری می‌زنند و دادن آب‌نمک برای استفراغ هم خودش ممکن است سگ را مسموم کند.
• هیچ داروی انسانی، حتی داروی معده یا ضد اسهال، به سگ ندهید.
• شیر، روغن یا مواد خوراکی دیگر را به‌عنوان «پادزهر» به خوردش ندهید.

آیا درمان خانگی مسمومیت سگ وجود دارد؟

پاسخ کوتاه این است: برای مسمومیت واقعی، نه. خیلی از صاحبان سگ دنبال درمان خانگی مسمومیت سگ هستند، اما مواد سمی مثل پیاز، شکلات یا دارو با خوراکی‌های خانگی خنثی نمی‌شوند و تأخیر در درمان ممکن است آسیب جدی بزند. آنچه در خانه می‌توانید انجام دهید، فقط کمک‌های اولیه‌ی بالا و مراقبت بعد از درمان طبق دستور دامپزشک است.

درمان مسمومیت سگ با ماست

ماست پادزهر نیست و مسمومیت را درمان نمی‌کند. بسیاری از سگ‌ها لاکتوز را خوب هضم نمی‌کنند و لبنیات ممکن است اسهال را بدتر کند. اگر دامپزشک بعد از درمان، کمی ماست ساده و بدون شکر را برای سگ شما مناسب بداند، فقط با نظر او و به مقدار کم بدهید.

درمان مسمومیت سگ با دوغ

دوغ برای سگ مسموم مناسب نیست. دوغ معمولاً نمک دارد و گاهی گازدار است و نمک اضافه برای سگی که استفراغ یا اسهال دارد و آب بدنش را از دست می‌دهد، مشکل را بیشتر می‌کند. به جای دوغ، آب تمیز و تازه در دسترس سگ بگذارید. درباره‌ی آب‌هایی که برای سگ خطرناک‌اند، مطلب آب‌های خطرناک برای سگ را هم بخوانید.

درمان مسمومیت سگ با گوشت مرغ

گوشت مرغ هم درمان مسمومیت نیست، اما بعد از ناراحتی گوارشی و با تأیید دامپزشک، یک رژیم سبک معمولاً به بهبود سگ کمک می‌کند: سینه‌ی مرغ آب‌پز، بدون پوست، بدون استخوان، بدون نمک و ادویه، همراه با کمی برنج ساده. این غذا را در وعده‌های کوچک بدهید و کم‌کم به غذای همیشگی سگ برگردید. استخوان پخته‌ی مرغ را هرگز ندهید، چون ممکن است بشکند و به دهان و روده آسیب بزند.

درمان مسمومیت سگ با پیاز

پیاز یکی از رایج‌ترین علت‌های مسمومیت سگ در خانه است، چون در بیشتر غذاها وجود دارد. اگر سگ شما پیاز یا غذای پیازدار خورده است:

• حتی اگر حالش خوب به نظر می‌رسد، با دامپزشک تماس بگیرید؛ علائم کم‌خونی ممکن است چند روز بعد ظاهر شود.
• اگر زمان کمی از خوردن گذشته باشد، دامپزشک ممکن است در کلینیک سگ را به استفراغ بیندازد یا زغال فعال بدهد تا جذب سم کمتر شود.
• دامپزشک ممکن است با آزمایش خون، وضعیت گلبول‌های قرمز را بررسی کند و در موارد شدید، سرم، اکسیژن یا حتی تزریق خون لازم شود.
• در روزهای بعد مراقب ضعف، رنگ‌پریدگی لثه‌ها، نفس‌نفس زدن و ادرار تیره باشید و اگر دیدید، دوباره به دامپزشک مراجعه کنید.

دامپزشک مسمومیت سگ را چطور درمان می‌کند؟

درمان به نوع سم، مقدار آن و زمانی که گذشته بستگی دارد. اقدامات رایج در کلینیک این‌ها هستند:

• خارج کردن سم از بدن: القای استفراغ در شرایط کنترل‌شده یا شست‌وشوی معده، اگر زمان کمی گذشته باشد.
• کاهش جذب سم: دادن زغال فعال برای بعضی از انواع سم.
• درمان حمایتی: سرم برای جبران کم‌آبی و کمک به کلیه‌ها، داروی ضد استفراغ، کنترل تشنج و در صورت نیاز اکسیژن.
• پادزهر اختصاصی: برای بعضی سم‌ها پادزهر مشخص وجود دارد که فقط دامپزشک می‌تواند تجویز کند.
• آزمایش و پیگیری: آزمایش خون و ادرار برای بررسی کبد، کلیه و خون.

بعد از ترخیص، دستورهای دامپزشک درباره‌ی دارو، آب و رژیم غذایی را دقیق انجام دهید. سگ در این روزها به استراحت و آرامش نیاز دارد. ممکن است دلتان نیاید بعضی کارها، مثل دادن دارو یا محدود کردن غذا، را انجام دهید، اما دوست شما در این زمان بیشتر از همیشه به کمک‌تان نیاز دارد.

چه زمانی فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟

در هر مورد مشکوک به مسمومیت تماس با دامپزشک لازم است، اما این نشانه‌ها یعنی وضعیت اورژانسی است و نباید حتی چند ساعت صبر کنید:

• تشنج، لرزش شدید یا بیهوشی
• مشکل در نفس کشیدن
• استفراغ یا اسهال خونی، یا استفراغ پشت سر هم
• لثه‌های خیلی رنگ‌پریده، سفید یا زرد
• ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن
• می‌دانید سگ شکلات تلخ، انگور، زایلیتول، داروی انسانی یا سم موش خورده است

چطور از مسمومیت غذایی سگ پیشگیری کنیم؟

بیشتر مسمومیت‌ها با چند عادت ساده قابل پیشگیری‌اند:

• بر غذای سگ نظارت داشته باشید تا مواد مضر با آن قاطی نشود.
• از غذای خودتان به سگ ندهید، حتی اگر با نگاه مظلومانه به شما خیره شده باشد.
• مواد شوینده، سم‌ها و مواد شیمیایی را در کابینت‌های بسته و دور از دسترس نگه دارید و برای کابینت‌ها قفل یا محافظ بگذارید.
• همه‌ی داروها، حتی داروهای درب‌دار مقاوم در برابر کودک، را دور از دسترس سگ نگه دارید.
• ظرف غذای سگ را بعد از هر وعده بشویید.
• به سگ آموزش دهید که بدون اجازه‌ی شما چیزی از زمین یا میز برندارد.
• به کودکان یاد بدهید که شکلات، شیرینی و غذای خودشان را به سگ ندهند.
• بدون مشورت با دامپزشک هیچ دارویی به سگ ندهید.

برای تهیه‌ی غذا و لوازم مطمئن، می‌توانید از بخش محصولات سگ پت خرید کمک بگیرید. سگ‌ها نسبت به بسیاری از خوراکی‌های ما حساس‌اند و یک بی‌توجهی کوچک ممکن است جانشان را به خطر بیندازد؛ پس شناختن این مواد و یک رژیم غذایی مناسب، بهترین محافظت از اوست.

پرسش‌های پرتکرار

برای مسمومیت سگ چی خوبه؟

بهترین کار، تماس فوری با دامپزشک است. در خانه فقط ماده‌ی مسموم‌کننده را دور کنید، بسته‌بندی آن را نگه دارید و سگ را آرام نگه دارید. خوراکی‌هایی مثل ماست، دوغ یا شیر مسمومیت را درمان نمی‌کنند.

بهترین دارو برای مسمومیت سگ چیست؟

داروی واحدی برای همه‌ی مسمومیت‌ها وجود ندارد. دامپزشک بسته به نوع سم ممکن است زغال فعال، سرم، داروی ضد استفراغ یا پادزهر اختصاصی تجویز کند. داروهای انسانی را هرگز خودسرانه به سگ ندهید، چون بعضی از آن‌ها خودشان برای سگ سمی‌اند.

آیا می‌توانم خودم سگ را به استفراغ بیندازم؟

فقط اگر دامپزشک صریحاً بگوید و روشش را توضیح دهد. استفراغ برای بعضی مواد مثل شوینده‌ها، نفت یا اجسام تیز خطرناک است. دادن آب‌نمک برای استفراغ هم ممکن است خودش باعث مسمومیت شود.

علائم مسمومیت سگ بعد از چه مدت ظاهر می‌شود؟

بستگی به ماده دارد. بعضی مواد مثل زایلیتول یا شکلات ممکن است ظرف چند ساعت علامت بدهند، اما مسمومیت با پیاز ممکن است چند روز بعد خودش را نشان دهد. به همین دلیل اگر می‌دانید سگ چیز خطرناکی خورده، منتظر علائم نمانید.

بعد از مسمومیت به سگ چه غذایی بدهیم؟

طبق دستور دامپزشک، معمولاً یک رژیم سبک مثل مرغ آب‌پز بدون پوست و استخوان با برنج ساده، بدون نمک و ادویه، در وعده‌های کوچک مناسب است. آب تمیز همیشه در دسترس باشد و کم‌کم به غذای همیشگی سگ برگردید.