مشکلات شایع در گربه های پیر و سالخورده!

گربه پیر معمولاً بیشتر از گربه جوان در معرض بیماری و تغییرات رفتاری است. چاقی یا برعکس لاغری، درد مفاصل، مشکلات دندان، کم شدن شنوایی، استرس و پرخاشگری، بیدار شدن در شب و تغییر عادت‌های دستشویی از رایج‌ترین مشکلات گربه‌های سالخورده هستند. خبر خوب این است که با شناختن این تغییرها و رسیدگی به‌موقع، می‌توانید سال‌های پیری گربه‌ای را که مدت‌ها کنارتان بوده راحت‌تر کنید. در ادامه هر مشکل را با نشانه‌ها، کارهایی که در خانه از دستتان برمی‌آید و زمان مراجعه به دامپزشک توضیح می‌دهیم.

گربه از چند سالگی پیر حساب می‌شود؟

گربه‌ها مثل انسان یک‌شبه پیر نمی‌شوند. معمولاً از حدود ۷ تا ۱۰ سالگی تغییرهای سنی کم‌کم شروع می‌شود، گربه‌ها از حدود ۱۱ سالگی «مسن» و از حدود ۱۵ سالگی «سالخورده» در نظر گرفته می‌شوند. البته نژاد، وزن، تغذیه و سابقه بیماری روی سرعت پیری اثر دارد.

نشانه‌های رایج پیر شدن گربه این‌هاست:

• خواب بیشتر و بازی کمتر
• بالا پریدن سخت‌تر یا با تردید
• موی کدرتر و نظافت کمتر خود
• تغییر وزن، چه افزایش و چه کاهش
• تغییر در رفتار، حوصله و رابطه با اعضای خانه

بعضی از این تغییرها طبیعی پیری است، اما بعضی نشانه بیماری‌اند. برای همین معاینه منظم گربه پیر اهمیت زیادی دارد.

چاقی و تغییر وزن در گربه پیر

گربه‌هایی که وارد سنین میانسالی و پیری می‌شوند، به‌خصوص گربه‌های عقیم‌شده، استعداد بیشتری برای چاقی دارند. عقیم کردن به‌تنهایی باعث چاقی نمی‌شود، اما نیاز انرژی بدن را کم می‌کند. وقتی گربه کمتر فعالیت کند و همان مقدار قبل غذا بخورد، وزنش بالا می‌رود.

چاقی فشار روی مفاصل را بیشتر می‌کند و احتمال بیماری‌هایی مانند دیابت را بالا می‌برد. برای کنترل وزن گربه پیر:

• غذا را دقیق پیمانه کنید و از گذاشتن غذای نامحدود در ظرف خودداری کنید.
• با مشورت دامپزشک از غذای مخصوص گربه‌های مسن یا غذای رژیمی استفاده کنید.
• تشویقی‌ها را کم کنید و از غذای سفره به او ندهید.
• با بازی‌های کوتاه و ملایم روزانه او را به حرکت تشویق کنید.

مهم: وزن گربه باید آرام و تدریجی کم شود. گرسنگی دادن یا کم کردن ناگهانی غذا در گربه‌ها خطرناک است و ممکن است به بیماری جدی کبد منجر شود. برنامه کاهش وزن را با دامپزشک تنظیم کنید.

از طرف دیگر، بسیاری از گربه‌های خیلی مسن به جای چاق شدن وزن کم می‌کنند. کاهش وزن بی‌دلیل در گربه پیر طبیعی نیست و می‌تواند نشانه بیماری کلیه، پرکاری تیروئید، دیابت یا مشکلات دندان باشد؛ در این حالت حتماً او را نزد دامپزشک ببرید.

شاید برایتان جالب باشد بدانید: غذاهای مضر برای گربه و غذاهایی که نباید به گربه داد

ورم و درد مفاصل در گربه سالخورده

ورم مفاصل (آرتروز) در گربه‌های پیر شایع است، اما چون گربه‌ها درد را خوب پنهان می‌کنند، اغلب دیر تشخیص داده می‌شود. این درد گربه را در پریدن و راه رفتن دچار مشکل می‌کند و ممکن است باعث کج‌خلقی و پرخاشگری او شود.

نشانه‌هایی که ممکن است درد مفصل را نشان دهند:

• دیگر روی مبل، تخت یا لبه پنجره نمی‌پرد.
• بعد از استراحت با خشکی و آهسته راه می‌رود.
• بیرون از جعبه خاک دستشویی می‌کند، چون بالا رفتن از لبه جعبه برایش سخت است.
• نظافت بخش‌هایی از بدن، مثل پشت و کمر، را کنار می‌گذارد.
• وقتی بغلش می‌کنید یا به بخشی از بدنش دست می‌زنید، واکنش تند نشان می‌دهد.

درمان درد مفاصل باید زیر نظر دامپزشک باشد. دامپزشک ممکن است داروی ضددرد مخصوص گربه، کاهش وزن و تغییرهایی در خانه را توصیه کند. هرگز به گربه مسکن انسانی ندهید؛ برخی داروهای رایج مثل استامینوفن برای گربه بسیار سمی‌اند. در خانه هم می‌توانید کمک کنید:

• جعبه خاک با لبه کوتاه بگذارید.
• برای رسیدن به جاهای مورد علاقه‌اش پله یا سکوی کمکی بگذارید.
• جای خواب نرم و گرم در جایی بدون کوران فراهم کنید.

مشکلات دندان و بیماری لثه (پریودنتال)

بسیاری از گربه‌ها از حدود ۳ سالگی کم‌کم دچار درجاتی از مشکلات دندان و لثه می‌شوند و این مشکل در گربه پیر شایع‌تر است. بیماری لثه و پریودنتال درد زیادی دارد و حتی ممکن است گربه به خاطر درد از خوردن غذا خودداری کند.

نشانه‌های مشکل دهان و دندان:

• بوی بد دهان
• قرمزی یا خونریزی لثه
• جویدن فقط با یک طرف دهان یا ریختن غذا از دهان
• آبریزش دهان یا مالیدن پنجه به صورت
• کم‌اشتهایی و کاهش وزن

برای پیشگیری، اگر گربه‌تان اجازه می‌دهد دندان‌هایش را مرتب با مسواک و خمیردندان مخصوص گربه (نه خمیردندان انسان) تمیز کنید و از جویدنی‌های مخصوص دندان کمک بگیرید. معاینه دهان در هر ویزیت دامپزشکی و در صورت نیاز جرم‌گیری توسط دامپزشک، بخش مهمی از مراقبت از گربه پیر است.

کم شدن شنوایی و بینایی

کاهش شنوایی در گربه‌های پیر رایج است و معمولاً آرام‌آرام اتفاق می‌افتد. عفونت‌ها و انگل‌های گوش هم اگر درمان نشوند، می‌توانند به شنوایی آسیب بزنند. گربه‌ای که خوب نمی‌شنود ممکن است به صدا زدن جواب ندهد، با نزدیک شدن ناگهانی شما از جا بپرد یا بلندتر از قبل میو کند.

• از جلو و در دید گربه به او نزدیک شوید تا نترسد.
• برای جلب توجهش از حرکت دست یا ضربه آرام به زمین استفاده کنید.
• گوش‌ها را از نظر ترشح، بوی بد یا خاراندن زیاد بررسی کنید و در صورت مشاهده، به دامپزشک مراجعه کنید.

کدر شدن ظاهری چشم‌ها با افزایش سن ممکن است دیده شود، اما برخورد با وسایل، گشاد ماندن مردمک‌ها یا قرمزی چشم نیاز به معاینه دارد.

استرس، ترس و پرخاشگری در گربه پیر

گربه‌های پیر به اندازه گربه‌های جوان توان کنار آمدن با استرس را ندارند. جابه‌جایی خانه، آمدن مهمان یا حیوان جدید، تغییر جای وسایل یا حتی تغییرهای کوچک در برنامه روزانه می‌تواند فشار زیادی به گربه پیر وارد کند. آشنایی با نشانه‌های استرس در گربه کمک می‌کند این حالت را زود بشناسید.

پرخاشگری هم در گربه‌های پیر کم نیست. این رفتار اغلب از یک مشکل جسمی مثل درد مفاصل، درد دندان یا کم شدن بینایی و شنوایی می‌آید که تحمل گربه را کم و او را زودرنج می‌کند. گربه پیر ممکن است ترسوتر هم شود و از موقعیت‌های تازه بترسد.

• برنامه روزانه گربه را تا جای ممکن ثابت نگه دارید.
• یک گوشه آرام و امن داشته باشد که بتواند در آن تنها باشد.
• اگر پرخاشگری ناگهانی شروع شد، اول علت جسمی آن را با دامپزشک بررسی کنید.

کناره‌گیری، بی‌حوصلگی و کم شدن علاقه به بازی گاهی با افسردگی در گربه اشتباه گرفته می‌شود یا همراه آن است؛ این نشانه‌ها را هم جدی بگیرید.

در این مورد بیشتر بدانید: پرخاشگری گربه، دلایل آن و راهکارهای اصلاح این رفتار

تغییر الگوی خواب و فعالیت شبانه

حتی اگر گربه‌تان سال‌ها شب‌ها آرام خوابیده باشد، در پیری ممکن است شب‌ها بیدار شود، میو کند و شما را هم بیدار نگه دارد. علت می‌تواند درد، نیاز بیشتر به دستشویی، کم شدن بینایی و شنوایی یا اختلال شناختی مرتبط با سن (چیزی شبیه فراموشی در انسان) باشد.

گربه‌ای که دچار این اختلال است ممکن است گیج به نظر برسد، در گوشه‌ها گیر کند، جای جعبه خاک را فراموش کند یا بی‌دلیل صدا بزند. بازی ملایم در طول روز، روشن گذاشتن یک چراغ کم‌نور در شب و ثابت نگه داشتن جای وسایل می‌تواند کمک کند. از آنجا که پرکاری تیروئید و فشار خون بالا هم ممکن است رفتار شبانه را تغییر دهند، بررسی دامپزشکی لازم است.

تغییر در ادرار و دفع

گاهی گربه‌های مسن دیگر از جعبه خاکشان استفاده نمی‌کنند و در گوشه‌وکنار خانه ادرار یا مدفوع می‌کنند. این رفتار معمولاً لجبازی نیست و پشت آن دلیلی وجود دارد:

• درد مفاصل: بالا رفتن از لبه جعبه خاک سخت شده است.
• عفونت ادراری: گربه احساس درد و فوریت دارد و به جعبه نمی‌رسد.
• افزایش ادرار: بیماری کلیه، دیابت و پرکاری تیروئید از علل رایج پرنوشی و پرادراری در گربه‌های پیر هستند.
• یبوست: در گربه‌های مسن شایع‌تر است و دفع را دردناک می‌کند.
• اختلال شناختی: گربه جای جعبه را فراموش می‌کند.

اگر گربه بیشتر از قبل آب می‌خورد، توده‌های خاک ادرار بزرگ‌تر یا بیشتر شده یا بیرون از جعبه دستشویی می‌کند، او را نزد دامپزشک ببرید. اگر گربه مدام در جعبه خاک زور می‌زند ولی ادراری دفع نمی‌شود، این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.

در این زمینه بیشتر بدانید: علایم عفونت ادراری گربه‌ها و نحوه درمان آن

بیماری‌های قلب، کلیه و تیروئید

با بالا رفتن سن، احتمال بیماری‌های داخلی هم بیشتر می‌شود. این بیماری‌ها در شروع ممکن است علامت واضحی نداشته باشند:

بیماری	نشانه‌هایی که ممکن است ببینید
بیماری مزمن کلیه	پرنوشی، پرادراری، کاهش وزن، کم‌اشتهایی، استفراغ
پرکاری تیروئید	کاهش وزن با وجود اشتهای زیاد، بی‌قراری، میو کردن زیاد
دیابت	پرنوشی، پرادراری، تغییر وزن؛ در گربه‌های چاق شایع‌تر است
بیماری قلبی	تنفس تند یا سخت، بی‌حالی، خستگی زودرس

بیماری قلبی در گربه‌ها ممکن است تا مدت‌ها نشانه‌ای نداشته باشد. تنفس با دهان باز یا تنفس سخت در گربه یک وضعیت اورژانسی است.

مراقبت روزانه و زمان مراجعه به دامپزشک

برای اینکه گربه پیر شما راحت‌تر زندگی کند، این کارها را در برنامه قرار دهید:

1. معاینه دامپزشکی منظم؛ برای گربه‌های مسن معمولاً هر ۶ ماه یک بار توصیه می‌شود و دامپزشک ممکن است آزمایش خون و ادرار هم بخواهد.
2. وزن کردن ماهانه گربه برای پیدا کردن تغییر وزن در زمان مناسب.
3. غذای مناسب سن، طبق نظر دامپزشک، و دسترسی همیشگی به آب تازه.
4. برس زدن منظم، چون گربه پیر ممکن است کمتر خودش را تمیز کند.
5. کوتاه کردن ناخن‌ها، چون ناخن گربه‌های کم‌تحرک ممکن است بلند شود و در پنجه فرو برود.

در این موارد بدون معطلی با دامپزشک تماس بگیرید: نخوردن غذا بیش از یک روز، استفراغ یا اسهال مکرر، تنفس سخت، زور زدن بدون دفع ادرار، کاهش وزن سریع، ضعف ناگهانی پاها یا تغییر شدید رفتار.

پرسش‌های پرتکرار

گربه از چند سالگی پیر می‌شود؟

معمولاً گربه‌ها از حدود ۱۱ سالگی مسن و از حدود ۱۵ سالگی سالخورده به حساب می‌آیند، هرچند تغییرهای سنی ممکن است از ۷ تا ۱۰ سالگی شروع شود. سرعت پیری به نژاد، تغذیه و سلامت کلی گربه هم بستگی دارد.

چرا گربه پیر من لاغر شده است؟

کاهش وزن در گربه پیر می‌تواند نشانه بیماری کلیه، پرکاری تیروئید، دیابت یا درد دندان باشد. این تغییر را طبیعی ندانید و برای بررسی علت، گربه را نزد دامپزشک ببرید.

چرا گربه پیر شب‌ها میو می‌کند؟

میو کردن شبانه در گربه پیر ممکن است به خاطر درد، کم شدن شنوایی و بینایی، اختلال شناختی مرتبط با سن یا بیماری‌هایی مثل پرکاری تیروئید باشد. اگر این رفتار تازه شروع شده، بهتر است دامپزشک گربه را معاینه کند.

گربه پیر چند وقت یک بار باید دامپزشک برود؟

برای گربه‌های مسن معمولاً معاینه هر ۶ ماه یک بار توصیه می‌شود، چون بسیاری از بیماری‌های این سن در شروع علامت واضحی ندارند. اگر گربه بیماری شناخته‌شده‌ای دارد، دامپزشک ممکن است فاصله ویزیت‌ها را کمتر کند.

چرا گربه پیر بیرون از جعبه خاک دستشویی می‌کند؟

دلایل رایج آن درد مفاصل، عفونت ادراری، افزایش ادرار به خاطر بیماری کلیه یا دیابت، یبوست و فراموشی مرتبط با سن است. جعبه خاک با لبه کوتاه کمک می‌کند، اما علت اصلی باید توسط دامپزشک بررسی شود.