علائم و نشانه های ترس در گربه و راه های درمان آن

ترس در گربه واکنشی طبیعی به چیزهای ناآشنا یا تهدیدکننده است، اما اگر زیاد یا طولانی شود، به استرس و رفتارهای غیرعادی منجر می‌شود. گربه ترسیده معمولاً پنهان می‌شود، کم‌اشتها می‌شود، گوش‌هایش را می‌خواباند، فیس‌فیس می‌کند یا بیرون از ظرف خاک ادرار می‌کند. عوامل ترس هم متنوع‌اند؛ از صداهای بلند و مهمان تازه گرفته تا جابه‌جایی خانه و حتی رفتار نادرست صاحب. در این مطلب علائم ترس در گربه، عوامل آن، دلیل ترسیدن گربه از صاحبش و راه‌های کم کردن ترس و زمان مراجعه به دامپزشک را می‌خوانید.

عوامل ترس و استرس در گربه

گربه‌ها به نظم و محیط آشنا عادت دارند و هر تغییری می‌تواند آن‌ها را بترساند. رایج‌ترین عوامل ترس و استرس در گربه:

• رفتن به جای جدید: جابه‌جایی خانه، حتی اگر کوتاه باشد، می‌تواند استرس شدیدی ایجاد کند. سفر و بردن گربه به مطب دامپزشکی هم همین اثر را دارد.
• تغییر در برنامه روزانه: شغل جدید، تغییر ساعت‌های کاری یا هر تغییری در زندگی روزمره شما ممکن است گربه را مضطرب کند.
• عضو یا حیوان تازه در خانه: آمدن نوزاد، هم‌خانه جدید یا حیوان خانگی تازه.
• از دست دادن یکی از اعضای خانواده: مرگ یا رفتن یک انسان یا حیوان همدم می‌تواند گربه را بسیار ناراحت کند.
• مهمانی و سروصدا: مهمان‌های ناآشنا، صدای بلند، جاروبرقی، آتش‌بازی و طوفان.
• دیدن چیزی غریبه بیرون از خانه: مثلاً یک گربه ناآشنا پشت پنجره.
• رقابت بین گربه‌ها: حسادت و دعوا بین دو گربه در یک خانه.
• پرخاشگری در خانه: فریاد زدن، دعوا یا رفتار خشن یکی از اعضای خانواده.
• درد و بیماری: گربه‌ای که درد دارد، زودتر می‌ترسد و واکنش تندتری نشان می‌دهد.

اگر تازه گربه به خانه آورده‌اید، مطلب نکات مهم نگهداری از گربه به شما کمک می‌کند از همان ابتدا محیطی آرام برایش بسازید.

علائم و نشانه‌های ترس در گربه

گربه‌ها ترسشان را هم با زبان بدن نشان می‌دهند و هم با تغییر رفتار. هر چه این نشانه‌ها را زودتر ببینید، راحت‌تر می‌توانید به گربه کمک کنید.

زبان بدن گربه ترسیده

تغییرات رفتاری

• کم شدن اشتها: بعضی گربه‌ها وقتی می‌ترسند، کمتر غذا می‌خورند.
• پنهان شدن: گربه ترسیده دنبال مخفی‌گاه می‌گردد و اگر استرسش زیاد باشد، حاضر نیست از آن بیرون بیاید.
• بی‌قراری و پرخاشگری: گربه ممکن است رفتارش با شما تغییر کند و اعضای خانواده را چنگ بزند یا گاز بگیرد.
• دفع بیرون از ظرف خاک: گربه تحت فشار ممکن است روی زمین، تخت یا سطح‌های دیگر ادرار یا مدفوع کند.
• سروصدای زیاد: بعضی گربه‌ها در زمان ترس زیاد میو می‌کنند.
• نظافت بیش از حد: بعضی گربه‌ها زیر فشار شدید آن‌قدر خودشان را لیس می‌زنند که بخش‌هایی از بدنشان بی‌مو می‌شود.
• نشانه‌گذاری و اسپری کردن: به‌خصوص در گربه‌های نر، در زمان ترس و استرس بیشتر می‌شود.

بسیاری از این نشانه‌ها با علائم استرس مشترک‌اند؛ برای شناخت بیشتر، مطلب نشانه‌های استرس در گربه و روش مقابله با آن را بخوانید. اگر گربه‌تان یک‌دفعه به پاهایتان حمله می‌کند، دلیل آن را در مطلب دلایل حمله گربه به پاهای شما در حین راه رفتن ببینید.

چرا گربه از صاحبش می‌ترسد؟

ترسیدن گربه از صاحبش برای خیلی‌ها ناراحت‌کننده است، اما معمولاً دلیل مشخصی دارد. رایج‌ترین دلایل:

• تنبیه، فریاد یا رفتار خشن: گربه تنبیه را به اشتباهش ربط نمی‌دهد و فقط یاد می‌گیرد از شما بترسد.
• بغل کردن یا نوازش به‌زور: گرفتن گربه وقتی نمی‌خواهد، یا نوازش قسمت‌هایی که دوست ندارد، اعتمادش را کم می‌کند.
• یک تجربه بد: مثلاً دارو دادن، کوتاه کردن ناخن یا حمام که با ترس همراه بوده است.
• اجتماعی نشدن در بچگی: گربه‌هایی که در هفته‌های اول زندگی تماس کمی با انسان داشته‌اند، یا قبلاً خیابانی بوده‌اند، دیرتر اعتماد می‌کنند.
• تغییر ظاهر یا بو: عطر تند، لباس یا وسیله ناآشنا ممکن است گربه را موقتاً بترساند.
• درد: اگر گربه‌ای که قبلاً اجتماعی بوده ناگهان از لمس شدن فرار می‌کند، ممکن است جایی از بدنش درد داشته باشد.

چطور اعتماد گربه را دوباره به دست بیاوریم؟

1. تنبیه و فریاد را کاملاً کنار بگذارید و با صدای آرام با گربه حرف بزنید.
2. اجازه دهید گربه خودش به شما نزدیک شود. کنار او روی زمین بنشینید و دستتان را آرام جلو ببرید تا بو بکشد.
3. به چشم‌هایش خیره نشوید؛ آرام پلک بزنید و نگاهتان را کمی برگردانید.
4. غذا و خوراکی تشویقی را خودتان به او بدهید تا حضور شما را با چیز خوب مرتبط کند.
5. هر روز در ساعت مشخصی با اسباب‌بازی با او بازی کنید.
6. تا وقتی آماده نیست، او را بغل نکنید. نوازش را از قسمت‌هایی که گربه‌ها معمولاً دوست دارند، مثل گونه و زیر چانه، شروع کنید.

صبور باشید؛ گربه‌هایی که قبلاً خیابانی بوده‌اند یا تجربه بدی داشته‌اند، ممکن است چند هفته وقت لازم داشته باشند تا دوباره اعتماد کنند.

مقابله با ترس گربه و روش‌های آرام کردن او

با محبت، صبر و توجه بیشتر می‌توانید به گربه کمک کنید با ترسش کنار بیاید. این روش‌ها کمک می‌کنند:

• آشنایی تدریجی: گربه را آرام‌آرام با افراد و محیط‌های جدید آشنا کنید. حیوان تازه را اول در اتاقی جدا نگه دارید و بعد کم‌کم معرفی کنید؛ جزئیات آن را در مطلب حالت تهاجمی گربه‌ها هنگام آوردن گربه جدید بخوانید.
• حذف عامل ترس: اگر ممکن است، عوامل استرس‌زا را از زندگی گربه حذف کنید؛ مثلاً جلوی دید پنجره‌ای را که گربه غریبه از آن پیداست بگیرید.
• جای امن: اگر نمی‌توانید عامل ترس را حذف کنید، جایی آرام و امن برای گربه بسازید تا بتواند از آن دور بماند؛ مثل یک جعبه، جای خواب سرپوشیده یا جایی بلند. برای تهیه جای خواب و لوازم مناسب می‌توانید به بخش لوازم گربه سر بزنید.
• برنامه ثابت: ساعت غذا، بازی و تمیز کردن ظرف خاک را ثابت نگه دارید.
• منابع کافی: در خانه‌های چندگربه‌ای، برای هر گربه ظرف غذا، آب و ظرف خاک جدا بگذارید تا رقابت کم شود.
• فرومون‌های آرام‌بخش: اسپری‌ها و پخش‌کننده‌های فرومون مصنوعی گربه ممکن است به آرام شدن بعضی گربه‌ها و کم شدن نشانه‌گذاری و اسپری کردن گربه کمک کنند.
• کت‌نیپ و علف گربه: کت‌نیپ و علف گربه برای سرگرم کردن و آرام کردن بعضی گربه‌ها مفیدند. اثر کت‌نیپ در همه گربه‌ها یکسان نیست و بعضی را هیجان‌زده‌تر می‌کند.

هشدار: روغن‌ها و اسانس‌های گیاهی، مثل روغن درخت چای و بسیاری از اسانس‌های معطر، برای گربه سمی‌اند. آن‌ها را روی بدن گربه نزنید و در اتاق او پخش نکنید.

چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کرد؟

اگر علت ترس گربه‌تان روشن نیست، او را نزد دامپزشک ببرید تا مطمئن شوید بیماری یا دردی ندارد. در این موارد مراجعه ضروری است:

• گربه بیش از یک روز غذا نخورده است.
• تغییر رفتار ناگهانی و بی‌دلیل است.
• بیرون از ظرف خاک ادرار می‌کند یا هنگام ادرار زور می‌زند. گربه نری که نمی‌تواند ادرار کند، وضعیت اورژانسی دارد.
• بخش‌هایی از بدنش بی‌مو یا زخمی شده است.
• بی‌حال است، دائم پنهان می‌شود و نشانه‌های افسردگی در گربه دارد.

اگر روش‌های رفتاری و محیطی کافی نباشد، دامپزشک ممکن است داروی ضد اضطراب تجویز کند. داروهایی مثل پروزاک (Prozac) یا پاکسیل (Paxil) فقط باید با تجویز دامپزشک و با دوزی که او تعیین می‌کند به گربه داده شوند. هرگز داروی اعصاب انسانی را خودسرانه به گربه ندهید.

پرسش‌های پرتکرار

چرا گربه از صاحبش می‌ترسد؟

رایج‌ترین دلایل، تنبیه یا فریاد، بغل کردن به‌زور، یک تجربه بد مثل دارو دادن و اجتماعی نشدن در بچگی است. گاهی هم درد باعث می‌شود گربه از لمس شدن فرار کند. اگر تغییر رفتار ناگهانی است، اول دامپزشک او را ببیند.

از کجا بفهمم گربه‌ام ترسیده است؟

گوش‌های خوابیده، مردمک‌های گشاد، بدن جمع‌شده، دم لای پا یا پف‌کرده و فیس‌فیس کردن نشانه‌های ترس‌اند. پنهان شدن، کم‌اشتهایی و ادرار بیرون از ظرف خاک هم از تغییرات رفتاری رایج گربه ترسیده‌اند.

گربه ترسیده را چطور آرام کنیم؟

به‌زور او را از مخفی‌گاه بیرون نکشید و به او فرصت دهید. محیط را آرام کنید، جای امن برایش بگذارید و با صدای ملایم حرف بزنید. وقتی آرام‌تر شد، با خوراکی و بازی اعتمادش را جلب کنید.

ترس گربه چقدر طول می‌کشد؟

بستگی به علت و شخصیت گربه دارد. ترس از یک صدای ناگهانی معمولاً در چند دقیقه یا چند ساعت برطرف می‌شود، اما سازگاری با خانه یا حیوان جدید ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد. اگر ترس طولانی شد یا بدتر شد، با دامپزشک مشورت کنید.

آیا می‌توان به گربه داروی آرام‌بخش داد؟

فقط با تجویز دامپزشک. داروهای ضد اضطراب در بعضی گربه‌ها کاربرد دارند، اما انتخاب دارو و دوز آن باید با معاینه تعیین شود. داروهای انسانی و اسانس‌های گیاهی ممکن است برای گربه خطرناک باشند.