علائم شپش در گربه ها و روش های درمان شپش گرفتن گربه

شپش گربه حشره‌ای بسیار ریز، صاف و بی‌بال است که روی پوست و لابه‌لای موی گربه زندگی می‌کند و با جویدن پوسته‌های پوست تغذیه می‌کند. مهم‌ترین علامت آن خارش زیاد، موی خشک و ژولیده و ریزش مو است. خبر خوب اینکه شپش گربه به انسان منتقل نمی‌شود و با درمانی که دامپزشک تعیین می‌کند، معمولاً به‌خوبی از بین می‌رود. در ادامه می‌خوانید شپش گربه چه شکلی است، چه علائمی دارد، چطور منتقل می‌شود، با کک و شوره چه فرقی دارد و درمان و پیشگیری آن چگونه است.

شپش گربه چیست؟

شپش‌ها انگل‌هایی هستند که روی پوست زندگی می‌کنند. اگر کنترل نشوند، تعدادشان زیاد می‌شود و گربه را به‌شدت آزار می‌دهند. شپش در گربه‌ها به اندازه کک رایج نیست و بیشتر در شرایطی دیده می‌شود که بهداشت و مراقبت ضعیف باشد.

فقط یک گونه شپش است که معمولاً گربه‌ها را آلوده می‌کند. نام علمی آن Felicola subrostratus است. این شپش از نوع جونده است؛ یعنی خون نمی‌مکد، بلکه از پوسته‌ها و مواد سطح پوست تغذیه می‌کند.

کدام گربه‌ها بیشتر شپش می‌گیرند؟

• بچه گربه‌ها
• گربه‌های مسن، بیمار یا کم‌تغذیه
• گربه‌های مو بلند که موهایشان گره خورده است
• گربه‌هایی که نمی‌توانند خودشان را خوب تمیز کنند، مثلاً به دلیل چاقی یا درد مفاصل
• گربه‌های خیابانی و گربه‌هایی که در جای شلوغ و کم‌بهداشت نگهداری می‌شوند

شپش گربه چه شکلی است؟

شپش بالغ حشره‌ای صاف، بی‌بال و شش‌پاست. اندازه آن حدود یک تا دو میلی‌متر و رنگش روشن، کرم یا زرد کم‌رنگ است و سری نسبتاً پهن دارد. شپش برخلاف کک نمی‌پرد و آهسته لابه‌لای موها حرکت می‌کند.

تخم شپش (رشک) را راحت‌تر از خود شپش می‌بینید. تخم‌ها نقطه‌های سفید، ریز و بیضی‌شکلی هستند که محکم به ساقه مو چسبیده‌اند. اگر موها را کنار بزنید، به‌خصوص در اطراف سر، گردن و پشت، ممکن است این نقطه‌های سفید را ببینید.

فرق شپش با کک و شوره

ویژگی	شپش	کک	شوره
رنگ	روشن، کرم یا زرد کم‌رنگ	قهوه‌ای تیره	سفید
حرکت	آهسته؛ نمی‌پرد	سریع؛ می‌دود و می‌پرد	حرکتی ندارد
نشانه روی مو	تخم‌های سفید چسبیده به ساقه مو	دانه‌های سیاه ریز (فضله کک) که روی دستمال خیس قرمز رنگ می‌شوند	پوسته‌های نامنظم
جدا شدن از مو	تخم‌ها با تکان دادن جدا نمی‌شوند	کک فرار می‌کند	با تکان دادن یا فوت کردن جدا می‌شود

اگر مطمئن نیستید آنچه دیده‌اید شپش است یا کک یا شوره، دامپزشک با نگاه کردن به مو، گاهی با ذره‌بین یا میکروسکوپ، به‌راحتی آن را تشخیص می‌دهد.

علائم شپش در گربه

اگر گربه‌تان مدام خودش را می‌خاراند، مثلاً پا یا گردنش را زیاد می‌خاراند و به بدنش چنگ می‌زند، باید از خود بپرسید دلیل این خارش چیست. علائمی که در گربه‌های آلوده به شپش دیده می‌شود:

• خارش زیاد و خاراندن مداوم
• موی خشک، زبر و ژولیده
• ریزش مو، بیشتر در اطراف گوش‌ها، گردن، شانه‌ها، کشاله ران و اطراف مقعد
• زخم یا خراش پوست به دلیل خاراندن زیاد
• گره خوردن موها، به‌خصوص در گربه‌های مو بلند
• در موارد شدید، بی‌قراری، بی‌خوابی و اضطراب

خارش و ریزش مو دلایل دیگری هم دارد. برای آشنایی بیشتر، مطلب ریزش موی حیوانات خانگی و روش‌های جمع‌آوری مو را بخوانید.

شپش گربه چطور منتقل می‌شود؟

شپش‌ها از یک گربه به گربه دیگر منتقل می‌شوند، به دو روش:

• تماس مستقیم: بازی، خوابیدن کنار هم یا تمیز کردن یکدیگر
• وسایل آلوده: شانه و برس، رختخواب، جای خواب و پتو

شپش بیرون از بدن گربه معمولاً فقط مدت کوتاهی زنده می‌ماند، به همین دلیل انتقال اصلی از راه تماس نزدیک است. اگر یکی از گربه‌های خانه شپش دارد، احتمال زیادی هست که گربه‌های دیگر هم آلوده شده باشند.

آیا شپش گربه به انسان منتقل می‌شود؟

نه. شپش‌ها به گونه میزبانشان اختصاص دارند و از یک گونه جاندار به گونه دیگر نمی‌روند. یعنی شما از گربه‌تان شپش نمی‌گیرید و شپش انسان هم به گربه منتقل نمی‌شود. شپش گربه به سگ هم منتقل نمی‌شود، چون سگ‌ها شپش مخصوص خودشان را دارند. البته ممکن است شپش برای مدت کوتاهی روی دست یا لباس شما دیده شود، اما نمی‌تواند روی انسان زندگی و تکثیر کند.

با این حال، برخی انگل‌ها و بیماری‌های دیگر حیوانات خانگی می‌توانند به انسان منتقل شوند. برای آشنایی با آن‌ها، مطلب بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوانات خانگی را بخوانید.

درمان شپش گربه

شپش با دیدن خود حشره یا تخم‌هایش در مو تشخیص داده می‌شود. پیش از هر درمانی، بهتر است گربه را نزد دامپزشک ببرید تا تشخیص قطعی شود و محصول مناسب سن، وزن و شرایط گربه انتخاب شود.

داروها و محصولات ضد شپش

انواع شامپو، اسپری، پودر و قطره‌های پشت گردنی برای از بین بردن شپش وجود دارد. محصولاتی با ماده مؤثر مانند فیپرونیل و سلامکتین هم استفاده می‌شوند که با نام‌های تجاری مختلف عرضه می‌شوند. این نکته‌ها را رعایت کنید:

• دستور دامپزشک را دقیق اجرا کنید، چون بعضی از این محصولات برای برخی گربه‌ها مضرند.
• داروها معمولاً تخم شپش را از بین نمی‌برند؛ به همین دلیل اغلب لازم است درمان چند بار و با فاصله‌ای که دامپزشک تعیین می‌کند تکرار شود تا شپش‌های تازه از تخم درآمده هم از بین بروند.
• همه گربه‌های خانه را هم‌زمان درمان کنید، حتی اگر علامتی ندارند.
• برای بچه گربه‌ها و گربه‌های باردار یا شیرده، فقط محصولی را به کار ببرید که دامپزشک تأیید کرده است.

محصولات ضد شپش، کک و کنه گربه را می‌توانید از فروشگاه پت خرید تهیه کنید؛ فقط مطمئن شوید محصول مخصوص گربه است.

هشدار: این محصولات را برای گربه استفاده نکنید

• محصولات ضد کک و کنه مخصوص سگ، به‌خصوص آن‌هایی که پرمترین دارند؛ پرمترین برای گربه‌ها سمی و خطرناک است.
• شامپوهای ضد شپش مخصوص انسان
• روغن‌های گیاهی معطر مثل روغن درخت چای، که برای گربه سمی‌اند
• مواد خانگی مثل نفت، الکل یا مواد شوینده قوی

اگر پس از استفاده از هر محصولی گربه‌تان آب دهان زیاد، لرزش، بی‌قراری شدید یا تشنج داشت، فوراً او را نزد دامپزشک ببرید.

کوتاه کردن مو و شانه زدن

در برخی موارد، به‌خصوص در گربه‌های مو بلند با موی گره‌خورده، لازم است موی گربه کوتاه شود تا دارو به شپش‌ها و تخم‌های عمیق‌تر برسد. شانه زدن با شانه دندانه‌ریز هم کمک می‌کند شپش‌ها و تخم‌ها از مو جدا شوند. شپش‌های جمع‌شده را در ظرفی از آب و کمی مایع ظرفشویی بیندازید.

اگر دامپزشک شامپو تجویز کرد، برای شستن گربه بدون استرس، مطلب نکات حمام کردن حیوان خانگی به کارتان می‌آید.

درمان خانگی شپش گربه؛ چه کارهایی کمک می‌کند؟

درمان خانگی جای داروی تجویزشده را نمی‌گیرد، اما کارهای خانگی برای جلوگیری از آلودگی دوباره ضروری‌اند:

1. همه رختخواب و جای خواب گربه را با آب گرم بشویید یا اگر کهنه است دور بیندازید.
2. شانه‌ها، برس‌ها و وسایل نظافت گربه را تمیز و ضدعفونی کنید.
3. جاهایی را که گربه در آن‌ها می‌گردد و می‌خوابد، مثل مبل، فرش، موکت و کف‌پوش، با جاروبرقی و دستمال کاملاً تمیز کنید.
4. وسایلی را که شستنی نیستند، چند هفته در کیسه پلاستیکی دربسته نگه دارید.
5. هر روز گربه را با شانه دندانه‌ریز شانه کنید و موها را بررسی کنید.

پس از پایان درمان، حتماً یک نوبت پیگیری در کلینیک دامپزشکی بگیرید تا دامپزشک مطمئن شود درمان مؤثر بوده و گربه به دارو واکنش بدی نشان نداده است.

پیشگیری از شپش گربه

• موی گربه را مرتب شانه کنید، به‌خصوص اگر مو بلند است.
• جای خواب و وسایل گربه را مرتب بشویید.
• تغذیه مناسب و سلامت عمومی گربه را حفظ کنید؛ گربه سالم بهتر خودش را تمیز می‌کند.
• گربه تازه‌وارد را پیش از تماس با گربه‌های دیگر خانه از نظر انگل بررسی کنید.
• برنامه ضدانگل منظم را با دامپزشک تنظیم کنید.

اگر بچه گربه تازه متولد شده دارید، شپش و انگل‌ها را در مادر هم جدی بگیرید؛ مطلب مراقبت از گربه مادر و بچه‌ها در دوره شیردهی را ببینید.

چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کرد؟

• وقتی برای اولین بار به شپش مشکوک شدید، برای تشخیص و انتخاب داروی مناسب
• اگر گربه بچه گربه، باردار، شیرده، مسن یا بیمار است
• اگر روی پوست زخم، عفونت یا ریزش موی گسترده دیدید
• اگر پس از درمان، خارش و شپش برطرف نشد
• اگر گربه بی‌حال شد، غذا نخورد یا پس از استفاده از دارو علائم مسمومیت داشت

پرسش‌های پرتکرار

آیا شپش گربه به انسان منتقل می‌شود؟

نه. شپش‌ها به گونه میزبان خود اختصاص دارند و شپش گربه نمی‌تواند روی انسان زندگی و تکثیر کند. شپش انسان هم به گربه منتقل نمی‌شود. با این حال، بعد از دست زدن به گربه آلوده دست‌هایتان را بشویید.

شپش گربه چه شکلی است؟

شپش گربه حشره‌ای صاف، بی‌بال و شش‌پا با اندازه حدود یک تا دو میلی‌متر و رنگ روشن یا کرم است. تخم‌های آن به شکل نقطه‌های سفید ریز و بیضی هستند که محکم به ساقه مو چسبیده‌اند و با تکان دادن جدا نمی‌شوند.

علائم شپش گربه چیست؟

خارش زیاد، موی خشک و ژولیده، ریزش مو در اطراف گوش، گردن، شانه، کشاله ران و مقعد، و در موارد شدید بی‌قراری و بی‌خوابی. دیدن تخم‌های سفید روی موها هم نشانه مهمی است.

درمان شپش گربه چیست؟

درمان با شامپو، اسپری، پودر یا قطره‌های ضدانگل مخصوص گربه انجام می‌شود که دامپزشک انتخاب می‌کند. معمولاً درمان باید چند بار تکرار شود و همه گربه‌های خانه هم‌زمان درمان شوند. شستن رختخواب و تمیز کردن محیط هم بخشی از درمان است.

آیا شپش گربه درمان خانگی دارد؟

شانه زدن با شانه دندانه‌ریز، شستن رختخواب با آب گرم و تمیز کردن خانه کمک زیادی می‌کند، اما جای داروی ضدانگل را نمی‌گیرد. از روغن‌های معطر، نفت، الکل و محصولات مخصوص سگ یا انسان استفاده نکنید، چون ممکن است برای گربه سمی باشند.

از کجا بفهمم گربه‌ام شپش دارد یا کک؟

شپش روشن و کندحرکت است و تخم‌های سفیدش به مو چسبیده‌اند. کک قهوه‌ای تیره است، سریع می‌پرد و دانه‌های سیاه ریزی روی پوست می‌گذارد که روی دستمال خیس قرمز می‌شوند. در صورت شک، دامپزشک با بررسی مو تشخیص می‌دهد.