علت بوی بد دهان گربه چیست؟ راهکارهای درمان و رفع بوی نامطبوع دهان گربه

بوی بد تنفس گربه در بیشتر موارد از دهان خودش شروع می‌شود: جرم دندان، التهاب لثه و بیماری‌های اطراف دندان شایع‌ترین علت‌ها هستند. اما گاهی همین بو نشانه‌ی بیماری‌ای بیرون از دهان است، مثل مشکل کلیه، دیابت یا بیماری کبد. بوی کمی که بعد از خوردن ماهی یا گوشت حس می‌کنید و زود از بین می‌رود معمولاً طبیعی است؛ اما بوی تند و ماندگار طبیعی نیست. در ادامه می‌گوییم هر نوع بو، مثل بوی ماهی، آمونیاک یا بوی میوه، نشانه‌ی چیست، در بچه‌گربه و گربه‌ی پرشین به چه چیزی باید دقت کرد، کی باید سراغ دامپزشک رفت و چطور می‌شود در خانه جلوی این بو را گرفت.

بوی بد تنفس گربه؛ کِی طبیعی است و کِی نه؟

یکی از دغدغه‌های رایج صاحبان گربه، بوی نامطبوع دهان حیوان است. این بو گاهی فقط آزاردهنده است و گاهی صاحب گربه را نگران می‌کند که نکند نشانه‌ی یک بیماری پنهان باشد. حتی ممکن است باعث شود ناخواسته از گربه‌تان فاصله بگیرید. خبر خوب این است که با شناخت علت، پیشگیری و درمان به‌موقع، بیشتر این مشکل‌ها قابل مدیریت هستند.

قرار نیست نفس گربه بوی گل بدهد. گیر کردن یک تکه‌ی کوچک تن ماهی بین دندان‌ها کافی است تا بازدم او کمی بو بگیرد. بوی موقت بعد از خوردن غذای گوشتی یا ماهی هم غیرعادی نیست. در گربه‌هایی که زیاد خودشان را می‌لیسند، گاهی تار موهای بلند لای دندان‌ها گیر می‌کند و بو ایجاد می‌کند. اما اگر بوی دهان گربه تند است، چند روز می‌ماند یا کم‌کم بدتر می‌شود، باید دنبال علت گشت.

اصطلاح پزشکی بوی بد دهان «هالیتوزیس» است و بیشتر در گربه‌های مسن دیده می‌شود، چون با بالا رفتن سن جرم دندان و بیماری لثه شایع‌تر می‌شود. در این راهنمای پت شاپ آنلاین پت خرید، علت‌ها را از ساده تا جدی مرور می‌کنیم.

دلایل بوی بد دهان گربه

یکی از مهم‌ترین علت‌های بوی بد دهان گربه، جرمی است که روی دندان‌ها جمع می‌شود. باقی‌ماندن ذرات غذا و تجمع پلاک باعث التهاب و عفونت لثه می‌شود و همین عفونت منبع اصلی بوست. خوشبختانه با رعایت بهداشت و استفاده از مسواک و محصولات بهداشت دهان و دندان گربه می‌توان جلوی بخش زیادی از این جرم را گرفت.

عوامل ایجاد کننده‌ی بوی بد دهان گربه را معمولاً به دو دسته تقسیم می‌کنند:

۱- علت‌های داخل دهان

• التهاب لثه (ژنژیویت) و بیماری‌های بافت اطراف دندان
• جرم و پلاک دندان
• دندان شکسته، لق یا عفونی
• زخم‌های داخل دهان
• تومورهای دهانی
• عفونت پوست اطراف لب و دهان
• گیر کردن جسم خارجی، مثل تکه استخوان، نخ یا مو، در دهان

۲- علت‌های بیرون از دهان

• بیماری مزمن کلیه
• دیابت، به‌خصوص دیابت کنترل‌نشده و پیشرفته
• بیماری کبد
• بیماری‌های خودایمنی مثل پمفیگوس که روی پوست و لثه زخم ایجاد می‌کنند
• برگشت محتویات معده به مری و برخی مشکلات گوارشی یا سرطان‌های دستگاه گوارش
• خوردن غذای فاسد
• بیماری‌های دستگاه تنفسی، مثل عفونت بینی و سینوس

بوی بد دهان گربه نشانه چیست؟ راهنمای نوع بو

نوع بو نمی‌تواند به‌تنهایی بیماری را تشخیص دهد، ولی سرنخ خوبی است تا بدانید چه چیزی را به دامپزشک بگویید.

بوی ماهی در دهان گربه

اگر گربه‌تان غذای ماهی‌دار می‌خورد، کمی بوی ماهی بعد از غذا عادی است و معمولاً زود از بین می‌رود. اما بوی ماهی یا بوی ترشیده‌ای که حتی چند ساعت بعد از غذا و در طول روز ادامه دارد، بیشتر از غذا به دهان مربوط است. در این حالت معمولاً پلاک و باکتری‌های اطراف لثه مقصرند و بهتر است دهان گربه معاینه شود.

نشانه‌هایی که در خانه می‌توانید ببینید

بعضی علامت‌ها بدون مراجعه به دامپزشکی هم قابل تشخیص هستند و کمک می‌کنند بفهمید بو از کجا می‌آید:

• ریزش بزاق: اگر گربه آب دهانش می‌ریزد، ممکن است عفونت دهان یا بیماری لثه داشته باشد.
• لکه یا رسوب روی دندان‌ها: لکه‌های زرد یا قهوه‌ای معمولاً نشانه‌ی پلاک و جرم دندان است.
• لثه‌ی قرمز، متورم یا خونریزی‌دهنده: نشانه‌ی التهاب لثه است.
• زخم در دهان: احتمال دارد زخم عفونی شده باشد.
• دست کشیدن به دهان یا جویدن از یک طرف: ممکن است درد دندان داشته باشد.
• بی‌اشتهایی یا افتادن غذا از دهان: گربه‌ای که دهانش درد می‌کند گاهی غذا را برمی‌دارد و رها می‌کند.
• استفراغ: ممکن است گربه مشکل گوارشی داشته باشد. در این باره راهنمای علت استفراغ در گربه را هم ببینید.

بیماری‌هایی که باعث بوی بد دهان گربه می‌شوند

بیماری پریودنتال

دامپزشکان بیماری پریودنتال را شایع‌ترین علت بوی بد دهان در گربه‌ها می‌دانند. این بیماری با جمع شدن پلاک نرم روی سطح دندان و اطراف لثه شروع می‌شود. باکتری‌های داخل پلاک بافت لثه را تحریک می‌کنند و اگر درمان نشود، عفونت می‌تواند به استخوان اطراف دندان برسد. پلاک در عرض چند روز سفت و معدنی می‌شود و به جرم یا تارتار تبدیل می‌شود. سطح زبر جرم هم جای بیشتری برای چسبیدن پلاک تازه فراهم می‌کند.

اگر بیماری پریودنتال نادیده گرفته شود، ممکن است به لق شدن و افتادن دندان، خونریزی لثه، درد و مشکلات دیگر برسد. درمان اصلی آن جرم‌گیری و تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها در کلینیک است:

1. گربه بیهوش می‌شود تا کار با دقت و بدون درد انجام شود.
2. دامپزشک پلاک و جرم را از روی دندان‌ها و زیر خط لثه برمی‌دارد.
3. دندان‌هایی که آسیب جدی دیده‌اند بررسی می‌شوند و در صورت لزوم کشیده می‌شوند.
4. گاهی برای بررسی دقیق‌تر ریشه‌ها از دندان‌ها عکس رادیولوژی گرفته می‌شود.

بعد از درمان، رعایت مداوم بهداشت دهان جلوی برگشت بیماری را می‌گیرد. مسواک زدن روزانه‌ی دندان‌ها بهترین کاری است که در خانه می‌توانید برای گربه انجام دهید.

اگر نه فقط دهان، بلکه بدن گربه‌تان هم بوی بد می‌دهد، این مطلب را بخوانید: چگونه بر مشکل بوی بد گربه‌ها غلبه کنیم؟

سرطان‌های دهان

تومورهای دهان هم می‌توانند باعث بوی بد شوند. رشد تومور معمولاً بافت را زخمی و عفونی می‌کند و بوی نامطبوعی در دهان می‌پیچد. بعضی سرطان‌های دهان در گربه‌ها تهاجمی هستند و پیش‌آگهی خوبی ندارند؛ به همین دلیل هر توده، تورم یا زخمی در دهان که خوب نمی‌شود، به‌خصوص اگر با بوی بد، ریزش بزاق یا سختی در غذا خوردن همراه باشد، باید زود به دامپزشک نشان داده شود.

بیماری کلیه

گاهی بوی بد دهان گربه نشانه‌ی مشکلی است که منشأ آن بیرون از دهان است. اگر نفس گربه بوی آمونیاک یا ادرار می‌دهد، ممکن است به بیماری کلیه مبتلا باشد؛ بیماری‌ای که در گربه‌های میانسال و مسن شایع است. در این حالت مواد زائدی که کلیه باید دفع کند در خون جمع می‌شوند. گربه‌های مبتلا ممکن است این علامت‌ها را هم داشته باشند:

• بی‌حالی
• کاهش وزن
• نوشیدن آب بیشتر از قبل
• ادرار کردن به دفعات بیشتر و با حجم بیشتر
• کم شدن اشتها یا استفراغ

به همین دلیل دامپزشک در گربه‌ای که بوی بد دهان دارد، فقط به معاینه‌ی دندان‌ها اکتفا نمی‌کند و ممکن است با آزمایش خون و ادرار سلامت کلیه‌ها را هم بررسی کند. بیماری کلیه معمولاً با رژیم غذایی ویژه که از جمله فسفر کمتری دارد، رساندن آب کافی به بدن و کنترل مشکلات همراه مثل کم‌خونی یا فشار خون بالا مدیریت می‌شود. هرچه زودتر تشخیص داده شود، کنترل آن ساده‌تر است. انتخاب غذای مناسب هم اهمیت زیادی دارد؛ در این باره مطلب بهترین غذا برای گربه خانگی را بخوانید، اما رژیم گربه‌ی کلیوی را فقط با نظر دامپزشک تغییر دهید.

دیابت

اگر بازدم گربه بوی شیرین یا میوه دارد، ممکن است نشانه‌ی دیابت باشد. وقتی گربه بیش از حد آب می‌نوشد و زیاد ادرار می‌کند، یا با وجود اشتهای زیاد وزن کم می‌کند، باید به دیابت شک کرد. دیابت در گربه‌ها شبیه دیابت نوع دو در انسان است و معمولاً با تزریق انسولین و رژیم غذایی مناسب، زیر نظر دامپزشک، کنترل می‌شود. بوی میوه‌ای همراه با بی‌حالی، استفراغ یا نخوردن غذا می‌تواند نشانه‌ی وضعیت خطرناکی باشد و نیاز به رسیدگی فوری دارد.

بیماری کبد

گربه‌ای که بیماری کبد دارد، جز نفس بدبو معمولاً علامت‌های دیگری هم نشان می‌دهد: زرد شدن سفیدی چشم، پوست داخل گوش یا لثه، بی‌حالی، کم‌اشتهایی، اسهال یا تهوع، و نوشیدن آب و ادرار بیشتر از حد معمول. درمان به علت بیماری کبد بستگی دارد و با درمان درست، بوی بد نفس هم ممکن است برطرف شود.

علت بوی بد دهان بچه گربه

بوی بد دهان در بچه‌گربه کمتر از گربه‌ی بالغ دیده می‌شود، چون هنوز فرصت جمع شدن جرم زیادی وجود نداشته است. با این حال چند علت رایج دارد:

• دندان درآوردن: وقتی دندان‌های شیری می‌افتند و دندان‌های دائمی درمی‌آیند، لثه ممکن است کمی ملتهب شود و بوی خفیف و موقت ایجاد کند. این حالت معمولاً با کامل شدن دندان‌ها برطرف می‌شود.
• دندان شیری که نیفتاده: اگر دندان شیری کنار دندان دائمی باقی بماند، غذا لای آن‌ها گیر می‌کند و بو ایجاد می‌شود. دامپزشک تصمیم می‌گیرد که باید کشیده شود یا نه.
• عفونت‌های دستگاه تنفسی: بچه‌گربه‌ها به این عفونت‌ها حساس‌اند و ممکن است همراه با آبریزش بینی و چشم، زخم دهان و بوی بد هم داشته باشند. اگر بچه‌گربه بی‌حال است یا تب دارد، زودتر به دامپزشک ببرید؛ نشانه‌های تب در گربه را هم بشناسید.
• جسم خارجی یا غذای مانده: بچه‌گربه‌ها کنجکاوند و هر چیزی را به دهان می‌برند.

بهترین زمان برای عادت دادن گربه به مسواک، همین دوره‌ی بچگی است. تغذیه‌ی درست هم به سلامت دندان‌ها کمک می‌کند؛ برای انتخاب غذا، مطلب بهترین غذا برای بچه گربه را ببینید.

بوی بد دهان در گربه‌ی پرشین

گربه‌ی پرشین صورت پهن و پوزه‌ی کوتاهی دارد. در این نژادها فک کوتاه‌تر است و دندان‌ها ممکن است فشرده یا نامرتب کنار هم قرار بگیرند. در نتیجه غذا راحت‌تر لای دندان‌ها گیر می‌کند و پلاک بیشتری جمع می‌شود. موهای بلند پرشین هم ممکن است هنگام تمیز کردن بدن لای دندان‌ها بماند. برای همین مسواک زدن منظم و معاینه‌ی دوره‌ای دندان‌ها در پرشین اهمیت بیشتری دارد.

نکته‌ی دیگر این است که پرشین‌ها از نژادهایی هستند که بیماری ارثی کیست کلیه (پلی‌کیستیک) در آن‌ها دیده می‌شود. پس اگر دهان گربه‌ی پرشین بوی آمونیاک می‌دهد یا تشنگی و ادرارش زیاد شده، فقط به دندان‌ها فکر نکنید و حتماً سلامت کلیه‌ها را با دامپزشک بررسی کنید.

تشخیص علت بوی بد دهان گربه

برای پیدا کردن علت دقیق، باید گربه را نزد دامپزشک ببرید. دامپزشکان هر روز گربه‌های زیادی را معاینه می‌کنند و با بوی طبیعی و غیرطبیعی دهان آشنا هستند. اگر مطمئن نیستید بوی دهان گربه‌تان طبیعی است یا نه، دست‌کم یک بار معاینه‌ی دهان را انجام دهید. روند تشخیص معمولاً این‌طور است:

1. گرفتن شرح حال: سن، نوع غذا، تغییر اشتها، میزان آب خوردن و ادرار.
2. معاینه‌ی کامل بدن و دهان، از جمله لثه، دندان‌ها و زیر زبان.
3. اگر علت در دهان پیدا نشود یا شک به بیماری عمومی باشد، آزمایش خون، آزمایش ادرار و در صورت لزوم آزمایش‌های تشخیصی دیگر.
4. شروع درمان متناسب با علت؛ از جرم‌گیری دندان تا درمان بیماری کلیه، دیابت یا کبد.

منابع دامپزشکی مثل PetMD هم تأکید می‌کنند که بوی بد ماندگار دهان را نباید فقط یک مشکل ظاهری دانست.

چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کرد؟

• بو تند است و با تمیز کردن دهان یا تغییر غذا بعد از چند روز بهتر نمی‌شود.
• بوی آمونیاک، ادرار یا بوی شیرین و میوه‌ای حس می‌کنید.
• گربه کم غذا می‌خورد، غذا را از دهان می‌اندازد یا وزن کم می‌کند.
• لثه قرمز، متورم یا خونریزی‌دهنده است، یا در دهان زخم و توده می‌بینید.
• زیاد آب می‌خورد و زیاد ادرار می‌کند.
• زردی در چشم، گوش یا لثه دیده می‌شود، یا گربه بی‌حال است و استفراغ می‌کند.

روش‌های جلوگیری و رفع بوی بد دهان گربه

برای پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان و کم کردن بوی بد تنفس، چند کار ساده و منظم بیشترین اثر را دارند:

• مسواک زدن: بهترین روش است و بهتر است هر روز یا دست‌کم چند بار در هفته انجام شود.
• تشویقی‌های مخصوص دندان: تشویقی گربه که برای بهداشت دهان طراحی شده، می‌تواند به کم شدن پلاک کمک کند، اما جای مسواک را نمی‌گیرد.
• محصولات مخصوص گربه: فقط از خمیردندان و دهان‌شویه‌ای استفاده کنید که برای حیوانات ساخته شده است. خمیردندان و دهان‌شویه‌ی انسانی را هرگز برای گربه به کار نبرید، چون گربه آن را قورت می‌دهد و برخی ترکیبات آن برایش مضر است. محلول‌هایی مثل کلرهگزیدین را هم فقط با تجویز دامپزشک استفاده کنید.
• آب تازه و کافی: همیشه آب تمیز در دسترس گربه باشد.
• معاینه‌ی منظم دندان: در معاینه‌های دوره‌ای از دامپزشک بخواهید دهان گربه را هم بررسی کند.

برای آشنایی بیشتر، مطلب بهداشت دهان و دندان حیوانات خانگی هم برایتان مفید است.

چطور گربه را به مسواک عادت دهیم؟

اگر گربه‌تان در برابر مسواک مقاومت می‌کند، با آرامش و قدم‌به‌قدم پیش بروید:

1. چند روز فقط لب‌هایش را به‌آرامی بالا بزنید تا به این کار عادت کند.
2. بعد با انگشت دندان‌ها و لثه‌اش را لمس کنید.
3. کمی خمیردندان مخصوص گربه روی انگشت بگذارید تا طعمش را بشناسد.
4. مسواک مخصوص گربه یا مسواک انگشتی را آرام وارد دهان کنید و چند دندان را تمیز کنید.
5. کم‌کم زمان را بیشتر کنید تا همه‌ی دندان‌ها، به‌خصوص سطح بیرونی دندان‌های عقب، تمیز شوند.

بعد از هر مرحله گربه را تشویق کنید. اگر مسواک زدن ممکن نبود، با یک پارچه‌ی تمیز یا گاز استریل دندان‌ها را پاک کنید؛ این روش تا حدی پلاک را کم می‌کند. خوراکی‌ها و محصولات بهداشتی دندان که در پت شاپ گربه پیدا می‌شوند هم کمک می‌کنند پلاک کمتری جمع شود و نفس گربه خوشبوتر بماند.

پرسش‌های پرتکرار

بوی بد تنفس گربه طبیعی است؟

بوی خفیف و موقت بعد از خوردن غذا، به‌خصوص غذای ماهی‌دار، طبیعی است. اما بوی تند، ماندگار یا رو به بدتر شدن طبیعی نیست. شایع‌ترین علت آن جرم دندان و التهاب لثه است و بهتر است دهان گربه معاینه شود.

چرا دهان گربه بوی ماهی می‌دهد؟

اگر گربه غذای ماهی‌دار خورده باشد، بوی ماهی تا مدتی طبیعی است. اگر این بو در طول روز و حتی دور از وعده‌ی غذا ادامه دارد، معمولاً به پلاک، باکتری‌های اطراف لثه یا عفونت دهان مربوط است و باید دامپزشک دهان را بررسی کند.

علت بوی بد دهان بچه گربه چیست؟

در بچه‌گربه‌ها دندان درآوردن، باقی ماندن دندان شیری، عفونت‌های دستگاه تنفسی و گیر کردن غذا یا جسم خارجی در دهان از علت‌های رایج‌اند. بوی خفیف دوران دندان درآوردن معمولاً گذراست، اما اگر بچه‌گربه بی‌حال است، غذا نمی‌خورد یا آبریزش بینی و چشم دارد، او را به دامپزشک ببرید.

بوی بد دهان گربه نشانه‌ی چه بیماری‌ای است؟

بیشتر وقت‌ها نشانه‌ی بیماری لثه و دندان است. بوی آمونیاک ممکن است به بیماری کلیه، بوی شیرین و میوه‌ای به دیابت و بوی بد همراه با زردی چشم یا لثه به بیماری کبد اشاره کند. تشخیص قطعی فقط با معاینه و در صورت نیاز آزمایش خون و ادرار ممکن است.

چرا گربه‌ی پرشین بیشتر بوی دهان دارد؟

پوزه‌ی کوتاه پرشین باعث می‌شود دندان‌ها فشرده‌تر قرار بگیرند و غذا و پلاک راحت‌تر بین آن‌ها جمع شود. موهای بلندش هم گاهی لای دندان‌ها می‌ماند. مسواک منظم و معاینه‌ی دوره‌ای دندان و کلیه‌ها در این نژاد اهمیت بیشتری دارد.

آیا می‌توانم از خمیردندان خودم برای گربه استفاده کنم؟

نه. گربه خمیردندان را قورت می‌دهد و برخی ترکیبات خمیردندان انسانی برای او مضر است. همیشه از خمیردندان و مسواک مخصوص گربه استفاده کنید.