غذای پرندگان و بهترین تغذیه و رژیم غذایی برای پرندگان چیست؟

بیشتر ما فکر می‌کنیم غذای پرنده یعنی فقط دانه. اما واقعیت این است که پرندگان وحشی علاوه بر دانه، حشرات، میوه، جوانهٔ گیاهان و حتی شهد گل می‌خورند و پرندهٔ خانگی هم با رژیم فقط‌دانه سالم نمی‌ماند. بهترین غذای پرنده خانگی معمولاً ترکیبی از غذای فرموله‌شده (پلت)، سبزیجات تازه، کمی میوه و مقدار محدودی دانه است. در این راهنما می‌خوانید پرندگان وحشی چه می‌خورند، اگر می‌خواهید به پرندگان حیاط غذا بدهید چه چیزی مناسب است، رژیم درست پرندهٔ قفسی چیست، چه خوراکی‌هایی برای پرنده خطرناک است و چطور پرنده را بدون آسیب به غذای جدید عادت بدهید.

پرندگان وحشی چه می‌خورند؟

دانه فقط بخشی از غذای پرندگان وحشی است. بسیاری از پرندگان کوچک، به‌ویژه در فصل بهار و هنگام بزرگ کردن جوجه‌ها، بخش بزرگی از غذای خود را از حشرات، کرم‌ها، عنکبوت‌ها و لارو پروانه‌ها تأمین می‌کنند. حتی در زمستان هم بسیاری از آن‌ها حشرات و تخم‌ها و لاروهای پنهان در پوست درختان را پیدا می‌کنند. این منابع پروتئین برای ساختن پر، عضله و رشد جوجه‌ها لازم است.

بسته به گونه، رژیم پرندگان وحشی بسیار متفاوت است:

• دانه‌خوارها: مثل گنجشک و سهره که دانهٔ علف‌ها و گیاهان را می‌خورند، اما جوجه‌هایشان را اغلب با حشرات تغذیه می‌کنند.
• حشره‌خوارها: مثل پرستو که تقریباً همهٔ غذایش را از حشرات در حال پرواز می‌گیرد.
• میوه‌خوارها: پرندگانی که میوه‌ها و توت‌های وحشی را می‌خورند و در کنار آن حشره هم شکار می‌کنند.
• همه‌چیزخوارها: مثل کلاغ و مینا که از میوه و دانه تا حشره و کرم را می‌خورند.

دانه‌ها برای پرندگان وحشی بیشتر منبع چربی و کالری‌اند. پرنده از این چربی برای تولید انرژی استفاده می‌کند؛ به‌خصوص در زمستان که برای گرم نگه داشتن بدن در شب‌های سرد به انرژی زیادی نیاز دارد. به همین دلیل اگر در پاییز همهٔ علف‌های خودرو و گیاهان دانه‌دار حیاط را از ته نزنید، پرندگان در فصل سرد از دانه‌های آن‌ها استفاده می‌کنند.

غذای پرندگان وحشی در حیاط و بالکن

اگر می‌خواهید به پرندگان وحشی اطراف خانه کمک کنید، غذای ساده و طبیعی بهترین انتخاب است. این نکته‌ها را رعایت کنید:

• دانه‌های خام و بدون نمک: مثل ارزن، تخمهٔ آفتابگردان خام و دانه‌های غلات. تخمه و آجیل شور یا بوداده مناسب نیست.
• آب تمیز: یک ظرف کم‌عمق آب تازه، به‌ویژه در تابستان و روزهای یخبندان، به اندازهٔ غذا ارزش دارد.
• نان را غذای اصلی نکنید: نان شکم پرنده را پر می‌کند ولی مواد مغذی کافی ندارد و نان کپک‌زده برای پرنده خطرناک است.
• پس‌ماندهٔ غذای انسان ندهید: غذاهای شور، ادویه‌دار، سرخ‌کردنی و شیرین برای پرندگان مضرند.
• ظرف غذا را تمیز نگه دارید: غذای خیس و کپک‌زده و ظرف کثیف می‌تواند بیماری را بین پرندگان پخش کند.
• جای امن انتخاب کنید: ظرف غذا را جایی بگذارید که گربه‌ها به‌راحتی به آن دسترسی نداشته باشند.

اگر دوست دارید بدانید پرندگان کوچک تا بزرگ به چه خوراکی‌هایی علاقه دارند، فهرست خوراکی‌های مورد علاقهٔ پرندگان از گنجشک تا طوطی را ببینید.

آیا پرندهٔ خانگی را فقط باید با دانه تغذیه کرد؟

نه. پرندگان وحشی برای فرار از شکارچی، گذراندن شب‌های سرد بیرون از خانه و پروازهای طولانی برای پیدا کردن غذای جوجه‌ها به منابع پرچربی و پرکربوهیدرات نیاز دارند. پرندهٔ خانگی این مقدار انرژی مصرف نمی‌کند، پس دانه‌های پرچرب برای او بیشتر شبیه یک خوراکی خوشمزه اما کم‌خاصیت است تا یک غذای کامل.

رژیمی که فقط از دانه تشکیل شده، معمولاً چربی زیادی دارد و در عوض بعضی ویتامین‌ها و مواد معدنی مهم، مثل ویتامین A و کلسیم، را کم دارد. پرنده هم معمولاً از میان دانه‌ها فقط آن‌هایی را که دوست دارد جدا می‌کند و بقیه را کنار می‌گذارد. به مرور این عادت می‌تواند به اضافه‌وزن، کبد چرب، ضعف پر و مشکلات دیگر سلامتی منجر شود. البته کم کردن دانه یعنی کم کردن منبع چربی و کربوهیدرات، پس باید چیز مغذی‌تری جای آن بنشیند.

هنگام انتخاب غذای پرنده به گونهٔ پرنده، اندازه و سن او توجه کنید. اگر مطمئن نیستید رژیم فعلی برای پرنده‌تان کافی است، بهتر است با یک دامپزشک آشنا به پرندگان مشورت کنید؛ برای پیدا کردن او، راهنمای انتخاب بهترین دامپزشک برای حیوان خانگی را بخوانید.

بهترین غذا برای پرندهٔ خانگی چیست؟

رژیم سالم پرندهٔ قفسی از چند گروه غذایی تشکیل می‌شود. نسبت دقیق هر گروه به گونهٔ پرنده بستگی دارد، ولی اصل کلی برای بیشتر پرندگان خانگی مثل مرغ عشق و طوطی‌سانان یکی است.

غذای پلت یا گلوله‌ای

پلت‌ها خوراکی‌های بیسکویت‌مانندی هستند که با فرمول مشخص تهیه می‌شوند و مواد مغذی لازم را در خود دارند؛ درست مثل غذای خشک سگ و گربه. مزیت مهم پلت این است که پرنده نمی‌تواند فقط بخش دلخواهش را جدا کند و بقیه را دور بریزد، چون هر گلوله ترکیب یکسانی دارد. برای بسیاری از پرندگان خانگی، پلت می‌تواند پایهٔ اصلی رژیم باشد.

سبزیجات و میوه‌ها

سبزیجات تازه، مثل برگ‌های سبز تیره، هویج، فلفل دلمه‌ای و کدو، باید هر روز بخشی از غذای پرنده باشند. میوه‌ها هم مفیدند، اما چون قند بیشتری دارند بهتر است مقدارشان کمتر از سبزیجات باشد. همه را خوب بشویید، تکه‌های کوچک کنید و باقی‌ماندهٔ غذای تازه را چند ساعت بعد از قفس بردارید تا خراب نشود.

دانه و خوراکی تشویقی

دانه‌ها را کاملاً حذف نکنید؛ از آن‌ها به‌عنوان بخش کوچکی از رژیم یا به‌عنوان پاداش در زمان آموزش استفاده کنید. برای ایده گرفتن، تشویقی‌های مورد علاقهٔ پرندگان را ببینید.

پروتئین و غذاهای خانگی سالم

مقدار کمی تخم‌مرغ کاملاً پخته، کمی ماکارونی یا برنج پخته بدون نمک و ادویه برای بسیاری از پرندگان مناسب است. پیش از افزودن هر خوراکی تازه یا مکمل به رژیم پرنده، با دامپزشک صحبت کنید تا مقدار مناسب را برای گونه و وزن پرنده‌تان مشخص کند. شکر و خوراکی‌های شیرین جزو گروه‌های غذایی حساب نمی‌شوند و نباید به پرنده داده شوند.

یادتان باشد همهٔ پرندگان رژیم یکسانی ندارند. برای مثال رژیم مرغ مینا با پرندگان دانه‌خوار تفاوت زیادی دارد و برای طوطی‌سانان هم نکته‌های خاصی وجود دارد که در مطلب رژیم غذایی مناسب طوطی‌سانان آمده است.

خوراکی‌های ممنوع برای پرندگان

بعضی خوراکی‌های رایج در آشپزخانه برای پرندگان سمی یا بسیار مضرند. هرگز این‌ها را به پرنده ندهید:

• آووکادو
• شکلات
• نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل قهوه و چای
• نوشیدنی الکلی
• غذاهای شور، چرب و سرخ‌کردنی
• پیاز و سیر
• هستهٔ سیب و هستهٔ میوه‌هایی مثل گیلاس، هلو و زردآلو

اگر پرنده بعد از خوردن چیزی بی‌حال شد، پرهایش را پف کرد، استفراغ کرد یا مدفوعش تغییر کرد، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید. برای شناخت زودهنگام این نشانه‌ها، مطلب علائم بیماری پرندگان زینتی را بخوانید.

نکاتی برای عادت دادن پرنده به غذای جدید

پیش از تغییر رژیم با دامپزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید غذای جدید برای گونهٔ پرنده‌تان مناسب است. پرندگان به غذای آشنا وابسته‌اند و ممکن است غذای جدید را اصلاً غذا حساب نکنند. اگر دانه را یک‌باره حذف کنید، پرنده ممکن است گرسنه بماند؛ این موضوع برای پرندگان کوچک مثل مرغ عشق می‌تواند در مدت کوتاهی خطرناک شود. پس تغییر باید تدریجی باشد:

1. صبح‌ها غذای جدید را اول بگذارید: پرنده صبح گرسنه‌تر است. ظرف غذای جدید را صبح در قفس بگذارید و کمی بعد، مقدار کمی از غذای قدیمی را هم کنارش قرار دهید تا گرسنه نماند.
2. غذای قدیمی را کم‌کم کم کنید: در طول چند هفته سهم دانه را آرام‌آرام کمتر و سهم غذای جدید را بیشتر کنید.
3. غذا خوردن را نشانش بدهید: پرندگان از دیدن غذا خوردن دیگران یاد می‌گیرند. جلوی پرنده با غذای جدید بازی کنید یا وانمود کنید از آن می‌خورید.
4. مدفوع و وزن را زیر نظر بگیرید: اگر مدفوع کم یا ریز شد، پرنده بی‌حال شد یا وزنش کم شد، یعنی کافی نمی‌خورد؛ غذای قدیمی را برگردانید و با دامپزشک مشورت کنید.
5. صبور باشید: عادت کردن ممکن است چند هفته طول بکشد. بعد از آن می‌توانید دانه‌ها را به‌عنوان خوراکی تفریحی یا پاداش آموزش استفاده کنید.

سخن پایانی

غذای سالم به پرندگان کمک می‌کند عمر طولانی‌تر و باکیفیت‌تری داشته باشند. رژیم پرچرب و فقط‌دانه می‌تواند زمینهٔ چاقی و بیماری‌هایی مثل مشکلات کبد و قلب را در برخی گونه‌ها فراهم کند. پس یکی از بهترین کارهایی که برای سلامت پرندهٔ خانگی‌تان می‌توانید انجام دهید، یک رژیم متنوع با پایهٔ غذای فرموله‌شده و سبزیجات تازه است. برای پرندگان وحشی هم دانهٔ خام بدون نمک، آب تمیز و ظرف غذای پاکیزه بهترین کمک است.

پرسش‌های پرتکرار

غذای پرندگان وحشی چیست؟

پرندگان وحشی بسته به گونه، دانه، حشرات، کرم، میوه و توت‌های وحشی و گاهی شهد گل می‌خورند. بسیاری از پرندگان کوچک جوجه‌هایشان را با حشرات بزرگ می‌کنند. دانه‌ها بیشتر منبع چربی و انرژی‌اند، به‌ویژه در زمستان.

به پرندگان وحشی حیاط چه غذایی بدهیم؟

دانه‌های خام و بدون نمک مثل ارزن، تخمهٔ آفتابگردان خام و دانهٔ غلات، همراه با یک ظرف آب تمیز، انتخاب مناسبی است. از دادن نان به‌عنوان غذای اصلی، غذای شور و ادویه‌دار و پس‌ماندهٔ غذای انسان خودداری کنید. ظرف غذا را مرتب تمیز کنید تا کپک نزند.

بهترین غذای پرنده خانگی چیست؟

برای بیشتر پرندگان خانگی، رژیمی با پایهٔ غذای پلت مخصوص همان گونه، به‌علاوهٔ سبزیجات تازهٔ روزانه، کمی میوه و مقدار محدودی دانه مناسب است. نسبت دقیق به گونهٔ پرنده بستگی دارد. پیش از تغییر رژیم با دامپزشک مشورت کنید.

اگر پرنده فقط دانه بخورد چه می‌شود؟

رژیم فقط‌دانه معمولاً چربی زیادی دارد و برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی مثل ویتامین A و کلسیم را کم دارد. در طولانی‌مدت ممکن است به چاقی، ضعف پر و بیماری منجر شود. به همین دلیل بهتر است دانه فقط بخشی از رژیم باشد.

چطور پرنده را به غذای پلت عادت بدهیم؟

تغییر را تدریجی و در چند هفته انجام دهید؛ صبح‌ها غذای جدید را اول بگذارید، کمی از غذای قدیمی را هم در دسترس نگه دارید و سهم آن را کم‌کم کمتر کنید. مدفوع و وزن پرنده را زیر نظر بگیرید و اگر کم‌خوری دیدید، با دامپزشک مشورت کنید.