دلایل ناشنوایی گربه ها و روش های پیشگیری از ناشنوا شدن گربه

بله، گربه ناشنوا وجود دارد. ناشنوایی گربه ممکن است مادرزادی باشد، که بیشتر در گربه‌های سفید و به‌ویژه گربه‌های سفید با چشم آبی دیده می‌شود، یا در طول زندگی به دلیل عفونت گوش، آسیب، بعضی داروها یا افزایش سن اکتسابی ایجاد شود. ناشنوایی مادرزادی درمان ندارد، اما بسیاری از علت‌های اکتسابی را می‌شود با مراقبت درست از گوش و مراجعه به‌موقع به دامپزشک پیشگیری یا درمان کرد. در این مطلب از مجله پت خرید می‌خوانید چه گربه‌هایی بیشتر ناشنوا می‌شوند، علت‌های ناشنوایی چیست، از کجا بفهمید گربه‌تان نمی‌شنود، چطور از ناشنوا شدن گربه پیشگیری کنید و با گربه ناشنوا چطور زندگی کنید.

عوامل ناشنوایی در گربه‌ها

گربه‌ها ممکن است هنگام تولد، در دوران رشد یا در سال‌های پیری ناشنوا شوند. ناشنوایی ممکن است کامل باشد یا فقط یک گوش را درگیر کند و ممکن است ناگهانی یا تدریجی پیش بیاید. علت‌ها را می‌توان در دو گروه اصلی تقسیم کرد:

نوع ناشنوایی	علت‌های رایج	قابل درمان است؟
مادرزادی (ارثی)	ژن رنگ سفید پوشش، به‌خصوص همراه با چشم آبی	خیر؛ ولی گربه می‌تواند زندگی خوبی داشته باشد
اکتسابی	عفونت گوش میانی و داخلی، کنه گوش و التهاب درمان‌نشده، جرم یا جسم خارجی، پولیپ و توده، ضربه به سر، بعضی داروها، پیری	بسته به علت؛ بعضی موارد با درمان به‌موقع بهتر می‌شوند

ناشنوایی مادرزادی

در ناشنوایی مادرزادی، بچه گربه معمولاً با ساختار ظاهراً طبیعی گوش به دنیا می‌آید، اما در همان روزها و هفته‌های اول زندگی، بخش‌های حساس گوش داخلی که صدا را دریافت می‌کنند از بین می‌روند. به همین دلیل این نوع ناشنوایی دائمی است و با دارو یا جراحی برنمی‌گردد.

ناشنوایی اکتسابی

این نوع ناشنوایی بعدها در زندگی گربه ایجاد می‌شود. مهم‌ترین علت‌هایش این‌ها هستند:

• عفونت گوش: عفونت گوش خارجی که درمان نشود ممکن است به گوش میانی و داخلی برسد و به شنوایی آسیب بزند.
• کنه گوش: این انگل‌های ریز خارش و التهاب شدید ایجاد می‌کنند و زمینه عفونت را فراهم می‌کنند.
• انسداد مجرای گوش: جرم زیاد، ترشحات چرکی یا جسم خارجی می‌تواند راه رسیدن صدا را ببندد.
• پولیپ و توده: رشد بافت اضافی در گوش میانی یا مجرای گوش، به‌ویژه در گربه‌های جوان‌تر، ممکن است باعث کم‌شنوایی شود.
• ضربه: آسیب به سر یا گوش، مثلاً در سقوط یا تصادف.
• بعضی داروها و قطره‌ها: برخی داروها، به‌ویژه اگر پرده گوش پاره باشد، ممکن است به گوش داخلی آسیب بزنند؛ پس هیچ قطره‌ای را بدون نظر دامپزشک در گوش گربه نریزید.
• پیری: در گربه‌های مسن، شنوایی ممکن است به‌تدریج کم شود.
• صدای بسیار بلند و مداوم: قرار گرفتن طولانی در معرض صداهای خیلی بلند هم ممکن است به شنوایی آسیب بزند.

کدام گربه‌ها بیشتر ناشنوا می‌شوند؟

شایع‌ترین زمینه ناشنوایی مادرزادی در گربه‌ها (Deafness in Cats) رنگ سفید خالص پوشش است. ژنی که باعث سفید شدن کامل موی گربه می‌شود، با رنگ آبی چشم و با ناشنوایی ارتباط دارد. وقتی این ژن به ارث می‌رسد، احتمال اینکه گوش داخلی به‌درستی رشد نکند هم بیشتر می‌شود. به همین دلیل گربه‌ای با پوشش کاملاً سفید بیشتر از سایر گربه‌ها در معرض ناشنوایی است.

اما همه گربه‌های سفید ناشنوا نیستند. درست‌تر است بگوییم بیشتر بچه گربه‌های سفید ناشنوا نیستند، اما بیشتر گربه‌های ناشنوای مادرزادی سفیدند. گربه‌های سفید با هر سه حالت رنگ چشم (آبی، زرد یا مسی، و یک چشم آبی و یک چشم زرد) ممکن است ناشنوا شوند، ولی احتمال آن در گربه‌های سفیدِ چشم‌آبی بیشتر است.

رنگ پوشش و چشم	احتمال ناشنوایی مادرزادی
سفید با دو چشم آبی	بیشترین احتمال
سفید با یک چشم آبی و یک چشم زرد	متوسط؛ گاهی فقط گوشِ سمت چشم آبی ناشنواست
سفید با چشم زرد یا مسی	کمتر، اما ممکن
گربه‌های غیرسفید	ناشنوایی مادرزادی نادر است

این موضوع به نژاد خاصی محدود نیست؛ در هر نژادی، از گربه‌های خانگی معمولی تا نمونه‌های سفید نژادهای اصیل، اگر پوشش کاملاً سفید باشد، این احتمال وجود دارد.

پیشنهاد مطالعه: روش‌های مراقبت و نظافت گوش گربه

ناشنوایی در یک گوش

گربه‌هایی که دست‌کم یک چشم آبی دارند بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. گربه ناشنوای مادرزادی همیشه کاملاً ناشنوا نیست؛ ممکن است یک گوشش طبیعی باشد و گوش دیگر نشنود. مثلاً گربه‌ای با یک چشم آبی و یک چشم زرد ممکن است در سمت چشم زرد شنوایی طبیعی داشته باشد و در سمت چشم آبی ناشنوا باشد. چنین گربه‌ای در زندگی روزمره اغلب طبیعی به نظر می‌رسد، اما ممکن است در پیدا کردن جهت صدا مشکل داشته باشد.

عقیم‌سازی گربه‌های ناشنوا

بهتر است گربه‌های ناشنوای مادرزادی جفت‌گیری نکنند، چون احتمال تولد بچه گربه‌های ناشنوا از آن‌ها زیاد است. به همین دلیل معمولاً توصیه می‌شود این گربه‌ها عقیم شوند تا این ویژگی ارثی به نسل بعد منتقل نشود. پرورش‌دهندگان مسئول هم معمولاً شنوایی بچه گربه‌های سفید را پیش از واگذاری بررسی می‌کنند.

بیشتر بخوانید: علت بوی بد دهان گربه و راه‌های رفع آن

نشانه‌های ناشنوایی گربه؛ از کجا بفهمیم گربه نمی‌شنود؟

گربه‌ها خیلی خوب با کمبود شنوایی کنار می‌آیند و با بینایی، بویایی و حس لرزش جبرانش می‌کنند؛ به همین دلیل ناشنوایی گاهی دیر تشخیص داده می‌شود. به این نشانه‌ها دقت کنید:

• به صدا زدن اسمش، صدای باز شدن بسته غذا یا زنگ در واکنشی نشان نمی‌دهد.
• خوابش بسیار عمیق است و با صدا بیدار نمی‌شود.
• وقتی از پشت به او نزدیک می‌شوید یا لمسش می‌کنید، به‌شدت از جا می‌پرد.
• میو کردنش بلندتر از قبل شده، چون صدای خودش را نمی‌شنود.
• گوش‌هایش با صداهای اطراف به سمت صدا نمی‌چرخد.
• در بچه گربه‌ها، در بازی با خواهر و برادرها از بقیه عقب می‌ماند یا متوجه صدای مادر نمی‌شود.

اگر ناشنوایی به دلیل مشکل گوش باشد، ممکن است این نشانه‌ها هم دیده شوند: خاراندن زیاد گوش، تکان دادن سر، کج نگه داشتن سر، ترشح یا بوی بد از گوش، قرمزی و تورم مجرا، و در موارد شدیدتر عدم تعادل یا راه رفتن کج.

یک آزمایش ساده در خانه

وقتی گربه شما را نمی‌بیند و به جای دیگری نگاه می‌کند، از پشت سرش صدایی مثل دست زدن، تکان دادن دسته کلید یا صدا زدن اسمش ایجاد کنید. مراقب باشید جریان هوا یا لرزش زمین به او نرسد. اگر هیچ واکنشی نشان نداد، ممکن است شنوایی‌اش مشکل داشته باشد. این آزمایش فقط یک نشانه اولیه است و جای معاینه دامپزشکی را نمی‌گیرد.

چه زمانی گربه را پیش دامپزشک ببریم؟

هر وقت به کم شدن شنوایی گربه شک کردید، او را به دامپزشک نشان دهید. به‌ویژه در این موارد معطل نکنید:

• ناشنوایی ناگهانی ایجاد شده است؛
• از گوش ترشح، خون یا بوی بد می‌آید؛
• گربه سرش را کج نگه می‌دارد، تعادل ندارد یا دور خودش می‌چرخد؛
• گوش دردناک است و گربه اجازه لمسش را نمی‌دهد؛
• بعد از ضربه به سر یا مصرف دارویی تازه، شنوایی تغییر کرده است.

دامپزشک معمولاً با معاینه مجرای گوش و پرده گوش، علت‌هایی مثل عفونت، کنه، جرم یا توده را بررسی می‌کند. برای سنجش دقیق شنوایی، به‌ویژه در بچه گربه‌های سفید، آزمونی به نام BAER وجود دارد که فعالیت عصب شنوایی را در پاسخ به صدا اندازه می‌گیرد و می‌تواند ناشنوایی یک یا هر دو گوش را نشان دهد. در ناشنوایی اکتسابی، درمان به‌موقع علت اصلی ممکن است به برگشتن بخشی از شنوایی کمک کند.

پیشگیری از ناشنوا شدن گربه

ناشنوایی مادرزادی را در گربه‌ای که با آن به دنیا آمده نمی‌شود پیشگیری کرد، اما می‌توان از تولد بچه گربه‌های ناشنوا جلوگیری کرد. ناشنوایی اکتسابی هم در بسیاری از موارد قابل پیشگیری است:

1. خودداری از جفت‌گیری گربه‌های ناشنوای مادرزادی و عقیم کردن آن‌ها.
2. بررسی منظم گوش‌ها: هر هفته داخل گوش را نگاه کنید؛ گوش سالم صورتی کم‌رنگ است و بوی بد یا ترشح زیاد ندارد.
3. تمیز کردن درست گوش: فقط قسمت بیرونی و قابل دیدن گوش را با پنبه یا گاز و محلول مخصوص تمیز کنید. هرگز گوش‌پاک‌کن را داخل مجرای گوش فرو نکنید.
4. درمان به‌موقع عفونت و کنه گوش: با دیدن خارش، تکان دادن سر یا ترشح، زودتر به دامپزشک مراجعه کنید تا مشکل به گوش میانی و داخلی نرسد.
5. مصرف نکردن خودسرانه قطره و دارو: بعضی قطره‌ها اگر پرده گوش آسیب دیده باشد خطرناک‌اند.
6. دور نگه داشتن از صداهای خیلی بلند و مداوم.
7. معاینه دوره‌ای، به‌خصوص برای گربه‌های مسن.

مراقبت‌های بهداشتی از گوش گربه

یکی از مهم‌ترین کارهایی که برای سلامت گوش گربه می‌توانید انجام دهید، مراقبت دوره‌ای از گوش‌هاست. بیشتر گربه‌ها خودشان گوششان را تمیز نگه می‌دارند و نیازی به شست‌وشوی مکرر ندارند، اما نگاه کردن منظم به داخل گوش کمک می‌کند هر مشکلی را زود ببینید. اگر چیز مشکوکی مثل ترشح تیره، بوی بد یا قرمزی دیدید، گربه را سریع‌تر به دامپزشک نشان دهید.

در این زمینه بیشتر بدانید: تمیز کردن گوش گربه؛ چگونه گوش‌های گربه را تمیز کنیم؟

عفونت گوش گاهی با تب و بی‌حالی همراه است. اگر گربه‌تان بی‌حال و کم‌اشتها شده، مطلب نشانه‌های تب در گربه را هم بخوانید. حمام کردن نادرست و ورود آب به گوش هم می‌تواند زمینه‌ساز مشکل شود؛ نکات حمام کردن حیوان خانگی در این مورد به کارتان می‌آید.

نگهداری از گربه ناشنوا

گربه ناشنوا می‌تواند زندگی شاد و طولانی داشته باشد. فقط کمی تغییر در رفتار شما و محیط خانه لازم است:

• گربه را در خانه نگه دارید: گربه ناشنوا صدای ماشین، سگ یا خطرهای دیگر را نمی‌شنود و بیرون رفتن برایش بسیار خطرناک است.
• از نشانه‌های دیداری استفاده کنید: با اشاره دست، روشن و خاموش کردن چراغ یا نور ملایم چراغ‌قوه می‌توانید او را صدا بزنید.
• از لرزش کمک بگیرید: کوبیدن آرام پا روی زمین، لرزشی ایجاد می‌کند که گربه احساس می‌کند و متوجه حضور شما می‌شود.
• از روبه‌رو نزدیک شوید: برای اینکه گربه نترسد، طوری نزدیک شوید که شما را ببیند و آرام لمسش کنید.
• برنامه روزانه ثابت داشته باشید: غذا و بازی در ساعت‌های ثابت به گربه احساس امنیت می‌دهد.
• پلاک یا قلاده شناسایی: اگر گربه گم شد، نوشتن «ناشنوا» روی پلاک به یابنده کمک می‌کند.
• بازی‌های دیداری: اسباب‌بازی‌هایی که حرکت می‌کنند یا دیده می‌شوند، برای گربه ناشنوا جذاب‌اند. ملزومات بازی و نگهداری را می‌توانید از بخش لوازم و غذای گربه تهیه کنید.

سخن پایانی

همه گربه‌های سفید، حتی گربه‌های سفید با چشم آبی، ناشنوا نیستند. بسیاری از آن‌ها شنوایی طبیعی یا دست‌کم یک گوش شنوا دارند و فقط احتمال ناشنوایی در آن‌ها از سایر گربه‌ها بیشتر است. برای گربه‌های دیگر هم مراقبت منظم از گوش و درمان به‌موقع عفونت‌ها، بهترین راه حفظ شنوایی است.

پرسش‌های پرتکرار

آیا همه گربه‌های سفید ناشنوا هستند؟

خیر. بیشتر گربه‌های سفید شنوایی طبیعی دارند، اما احتمال ناشنوایی مادرزادی در آن‌ها از گربه‌های رنگی بیشتر است. این احتمال در گربه‌های سفید با دو چشم آبی از همه بیشتر است.

آیا ناشنوایی گربه درمان دارد؟

ناشنوایی مادرزادی درمان ندارد. اما ناشنوایی اکتسابی که به دلیل عفونت، کنه گوش، جرم یا توده ایجاد شده، ممکن است با درمان به‌موقع علت آن تا حدی بهتر شود. تشخیص و درمان باید زیر نظر دامپزشک انجام شود.

چطور بفهمم گربه‌ام ناشنواست؟

اگر گربه به صدا زدن اسمش یا صداهای آشنا واکنش نشان نمی‌دهد، خوابش خیلی عمیق است یا با لمس ناگهانی به‌شدت می‌ترسد، ممکن است شنوایی‌اش کم شده باشد. برای اطمینان، دامپزشک گوش را معاینه می‌کند و در صورت نیاز آزمون BAER را پیشنهاد می‌دهد.

آیا گربه ناشنوا می‌تواند زندگی عادی داشته باشد؟

بله. گربه‌های ناشنوا با بینایی و حس لرزش به‌خوبی خودشان را تطبیق می‌دهند. کافی است گربه را در خانه نگه دارید، با اشاره و نور با او ارتباط بگیرید و از روبه‌رو به او نزدیک شوید.

چطور از ناشنوا شدن گربه پیشگیری کنیم؟

گوش‌های گربه را مرتب بررسی کنید، فقط قسمت بیرونی گوش را تمیز کنید، هیچ قطره‌ای را بدون نظر دامپزشک استفاده نکنید و عفونت یا کنه گوش را زود درمان کنید. گربه‌های ناشنوای مادرزادی را هم برای جلوگیری از تولد بچه گربه‌های ناشنوا عقیم کنید.