بیماری های شایع در مرغ عشق که لازم است بدانید

شایع‌ترین بیماری‌های مرغ عشق شامل گواتر، بیماری‌های کبدی، تومورها، تب طوطی، ویروس پولیوما، کنه‌ی صورت و پا و عفونت‌های تنفسی است. بیشتر این مشکلات با تغذیه‌ی درست، قفس تمیز و معاینه‌ی منظم قابل پیشگیری یا کنترل‌اند، به شرط این‌که نشانه‌ها را زود ببینید. در این مطلب از مجله پت خرید این بیماری‌ها را یکی‌یکی معرفی می‌کنیم، می‌گوییم چه علائمی دارند، چطور از آن‌ها پیشگیری کنید و چه زمانی باید مرغ عشق را نزد دامپزشک ببرید.

علائم بیماری در مرغ عشق

پرندگان به‌طور غریزی ضعف و بیماری را پنهان می‌کنند، چون در طبیعت پرنده‌ی ضعیف زودتر شکار می‌شود. به همین دلیل وقتی نشانه‌های بیماری آشکار می‌شود، ممکن است بیماری مدتی پیش شروع شده باشد. اگر یکی از این علائم را در مرغ عشق خود دیدید، جدی بگیرید:

• پف کردن پرها برای مدت طولانی و خواب‌آلودگی در طول روز؛
• نشستن کف قفس یا ناتوانی در نشستن روی میله؛
• کم شدن اشتها و کاهش وزن؛ سینه‌ی تیز و استخوانی نشانه‌ی لاغری است؛
• تغییر رنگ، شکل یا مقدار فضولات، به‌خصوص فضولات آبکی یا همراه با خون؛
• ترشح از چشم یا سوراخ‌های بینی، عطسه‌ی مکرر و نفس کشیدن با دهان باز؛
• تکان خوردن دم هنگام هر نفس؛
• بالا آوردن غذا؛
• تغییر صدا یا ساکت شدن پرنده‌ای که همیشه آواز می‌خواند؛
• لنگیدن یا ناتوانی در گرفتن میله با یک پا؛
• پوسته‌پوسته شدن اطراف نوک و پاها یا رشد غیرعادی منقار.

عطسه‌ی گاه‌به‌گاه همیشه نشانه‌ی بیماری نیست؛ برای فهمیدن تفاوت آن، مطلب علت عطسه‌ی پرندگان و راه‌های درمان آن را بخوانید.

بیماری‌های شایع مرغ عشق

جدول زیر خلاصه‌ای از بیماری‌هایی است که در ادامه توضیح می‌دهیم:

بیماری	علت اصلی	نشانه‌های رایج
گواتر	کمبود ید در رژیم غذایی	تغییر صدا، صدای خس‌خس یا تیک‌تیک هنگام نفس، بالا آوردن غذا
بیماری کبدی	رژیم پرچرب و یکنواخت، چاقی و بیماری‌های دیگر	چاقی، رشد بیش از حد منقار، پرهای نامرتب، بی‌حالی
تومور	زمینه‌ی ارثی و عوامل مختلف	توده زیر پوست، لنگیدن، تغییر رنگ پوست بالای منقار در نر
تب طوطی	باکتری کلامیدیا پسیتاسی	ترشح چشم و بینی، مشکل تنفسی، فضولات سبز و آبکی، بی‌حالی
پولیوما	ویروس	مرگ ناگهانی جوجه‌ها، مشکلات رشد پر
کنه‌ی صورت و پا	کنه‌ی میکروسکوپی	پوسته‌های سفید و اسفنجی روی نوک، اطراف چشم و پاها

گواتر مرغ عشق

کمبود ید باعث بزرگ شدن غده‌ی تیروئید می‌شود که به آن گواتر می‌گویند. مرغ عشق‌ها به این مشکل حساس‌اند، به‌خصوص اگر رژیم غذایی‌شان فقط دانه باشد. تیروئید بزرگ‌شده به نای و چینه‌دان فشار می‌آورد و ممکن است باعث تغییر صدای پرنده، صدای خس‌خس یا تیک‌تیک هنگام نفس کشیدن، سختی در نفس کشیدن و بالا آوردن غذا شود.

برای پیشگیری، رژیم غذایی متنوع و متعادل به پرنده بدهید. هرگز خودسرانه ید یا مکمل به آب و غذای مرغ عشق اضافه نکنید؛ مقدار زیاد ید هم برای پرنده مضر است. اگر فکر می‌کنید رژیم پرنده کمبود دارد یا نشانه‌های بالا را می‌بینید، مقدار و نوع مکمل را دامپزشک تعیین می‌کند.

بیماری‌های کبدی در مرغ عشق

بیماری‌های کبدی در مرغ عشق‌ها معمولاً به دلیل سوءتغذیه ایجاد می‌شوند. رژیمی که فقط از دانه، به‌خصوص دانه‌های پرچربی مثل تخمه، تشکیل شده باشد، همراه با کم‌تحرکی می‌تواند به چاقی و کبد چرب منجر شود. البته عفونت‌ها، سموم و بیماری‌های دیگر هم ممکن است کبد را درگیر کنند.

نشانه‌هایی مثل چاقی، رشد بیش از حد یا غیرعادی منقار، پرهای نامرتب و کم‌رنگ، بی‌حالی و تغییر رنگ فضولات می‌تواند به مشکل کبدی مربوط باشد. برای پیشگیری، در کنار دانه‌ی مناسب، سبزیجات و میوه‌های تازه و مناسب پرنده را در رژیمش بگذارید و فرصت پرواز و تحرک روزانه فراهم کنید. درباره‌ی این بیماری در مطلب بیماری کبد چرب در طوطی‌سانان و درباره‌ی چاقی در مطلب علائم اضافه وزن در پرندگان بیشتر بخوانید.

تومورها و سرطان‌های شایع در مرغ عشق

مرغ عشق‌ها در مقایسه با بسیاری از پرندگان دیگر بیشتر به تومور مبتلا می‌شوند، به‌خصوص با بالا رفتن سن. رایج‌ترین تومورها در این پرندگان عبارت‌اند از:

• تومور چربی (لیپوم): به‌صورت توده‌ای نرم و زرد زیر پوست، اغلب روی سینه یا شکم دیده می‌شود و در پرندگان چاق رایج‌تر است.
• تومور بیضه: در مرغ عشق نر ممکن است باعث شود رنگ پوست بالای منقار (سِر) از آبی به قهوه‌ای تغییر کند.
• تومور کلیه: یکی از نشانه‌های رایج آن لنگیدن یا ضعف یک پاست، چون توده به عصب پا فشار می‌آورد.
• تومور غده‌ی آدرنال.

انواع دیگری از تومورها هم ممکن است در مرغ عشق دیده شوند. هر توده‌ی تازه، لنگیدن بی‌دلیل، ورم شکم یا تغییر رنگ سِر را به دامپزشک نشان دهید. تشخیص و درمان تومور فقط با معاینه و آزمایش ممکن است.

بیماری تب طوطی در مرغ عشق‌ها

تب طوطی یا پسیتاکوز به دلیل باکتری‌ای به نام کلامیدیا پسیتاسی (Chlamydia psittaci) ایجاد می‌شود. پرنده‌ی مبتلا ممکن است ترشح چشم و بینی، مشکلات تنفسی، فضولات سبز و آبکی، بی‌اشتهایی و بی‌حالی داشته باشد، اما گاهی هم پرنده ناقل است و علامت واضحی ندارد.

این بیماری به انسان هم منتقل می‌شود؛ معمولاً از راه تنفس گرد و غبار فضولات و پرهای خشک‌شده. در انسان بیشتر شبیه آنفولانزا است، اما ممکن است برای افراد مسن یا کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند خطرناک باشد. به همین دلیل آزمایش و درمان مرغ عشقی که به تب طوطی مشکوک است بسیار مهم است و درمان آن باید زیر نظر دامپزشک انجام شود. اگر پس از نگهداری از پرنده‌ی بیمار خودتان تب، سرفه یا علائم شبیه سرماخوردگی شدید داشتید، به پزشک بگویید که با پرنده در تماس بوده‌اید.

ویروس پولیوما

ویروس پولیوما (Polyoma) در مرغ عشق‌ها بیشتر جوجه‌ها را درگیر می‌کند و می‌تواند باعث مرگ جوجه‌های تازه از تخم درآمده شود. جوجه‌هایی که زنده می‌مانند ممکن است مشکلاتی در رشد پرها، به‌خصوص پرهای بال و دم، داشته باشند. این ویروس بین پرندگان منتقل می‌شود و درمان قطعی ندارد؛ برای همین قرنطینه کردن پرندگان تازه‌وارد و رعایت بهداشت در محل پرورش اهمیت زیادی دارد.

کنه‌ی صورت و پا

این کنه‌های میکروسکوپی در پوست زندگی می‌کنند و در مرغ عشق‌ها شایع‌اند. نشانه‌ی اصلی آن پوسته‌های سفید، زبر و اسفنجی‌شکل روی نوک، سِر، اطراف چشم و گاهی پاهاست. اگر درمان نشود، ممکن است منقار تغییر شکل دهد. درمان آن ساده و مؤثر است، اما باید با داروی مناسب و زیر نظر دامپزشک انجام شود.

عفونت‌های تنفسی

جریان هوای سرد، تغییرات ناگهانی دما، قفس کثیف و هوای آلوده می‌تواند مرغ عشق را مستعد عفونت تنفسی کند. نشانه‌ها شامل عطسه‌ی مکرر، ترشح بینی، نفس کشیدن با دهان باز، تکان خوردن دم هنگام نفس و صدای خس‌خس است. مشکل تنفسی در پرندگان می‌تواند سریع بدتر شود و باید زود بررسی شود.

پیشگیری از بیماری‌های مرغ عشق

بسیاری از بیماری‌های مرغ عشق با چند عادت ساده قابل پیشگیری‌اند:

1. تغذیه‌ی متنوع: فقط دانه ندهید؛ سبزیجات و میوه‌های مناسب پرنده و غذای کامل را هم در رژیم بگذارید و آب تمیز هر روز عوض شود.
2. معاینه‌ی سالانه: برای سالم نگه داشتن پرنده، سالی یک بار او را برای معاینه نزد دامپزشک پرندگان ببرید.
3. قرنطینه: پرنده‌ی تازه‌وارد را چند هفته جدا از پرندگان دیگر نگه دارید تا مطمئن شوید بیمار نیست.
4. بهداشت قفس: کف قفس، ظرف آب و غذا و میله‌ها را مرتب تمیز کنید تا فضولات و غبار جمع نشود.
5. محل مناسب قفس: قفس را دور از جریان هوا، آفتاب مستقیم طولانی، آشپزخانه و دود بگذارید. بخار ظروف نچسب داغ‌شده و اسپری‌های خوشبوکننده برای پرندگان خطرناک است.
6. تحرک روزانه: فرصت پرواز و بازی، از چاقی و مشکلات کبدی پیشگیری می‌کند.

نور مناسب هم بر سلامت پرنده اثر دارد؛ در این باره مطلب تأثیر نور خورشید روی پرندگان را ببینید.

چه زمانی مرغ عشق را نزد دامپزشک ببریم؟

مرغ عشق جثه‌ی کوچکی دارد و حالش ممکن است در مدت کوتاهی بدتر شود. در این موارد معطل نکنید و هرچه زودتر با دامپزشک پرندگان تماس بگیرید:

• پرنده کف قفس نشسته و پرهایش پف کرده است؛
• نفس کشیدن سخت است یا دهانش هنگام نفس باز است؛
• بیش از یک روز چیزی نخورده است؛
• خون‌ریزی، زخم یا شکستگی دارد؛
• فضولاتش خونی است یا ناگهان کاملاً تغییر کرده است؛
• مرتب بالا می‌آورد یا یک پایش را جمع کرده و نمی‌تواند روی میله بنشیند.

تا رسیدن به دامپزشک، پرنده را در جای گرم، آرام و بدون جریان هوا نگه دارید و خودسرانه دارو یا آنتی‌بیوتیک ندهید. برای آشنایی با اقدامات اولیه، مطلب کمک‌های اولیه برای پرندگان آسیب‌دیده را بخوانید.

پرسش‌های پرتکرار

از کجا بفهمم مرغ عشقم بیمار است؟

پف کردن طولانی پرها، خواب‌آلودگی در روز، نشستن کف قفس، کم شدن اشتها، تغییر فضولات و ترشح از چشم یا بینی از نشانه‌های رایج بیماری‌اند. چون پرندگان بیماری را پنهان می‌کنند، با دیدن این علائم زود به دامپزشک مراجعه کنید.

مرغ عشق چند سال عمر می‌کند؟

عمر مرغ عشق به تغذیه، شرایط نگهداری و ژنتیک بستگی دارد. معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال زندگی می‌کند و با مراقبت خوب گاهی بیشتر هم عمر می‌کند.

آیا بیماری مرغ عشق به انسان منتقل می‌شود؟

بیشتر بیماری‌های مرغ عشق به انسان منتقل نمی‌شوند، اما تب طوطی یک استثنای مهم است. بهداشت قفس را رعایت کنید، پس از تمیز کردن قفس دست‌هایتان را بشویید و اگر پرنده‌ی شما بیمار است، او را برای آزمایش نزد دامپزشک ببرید.

آیا می‌توانم به مرغ عشق بیمار خودم دارو بدهم؟

بهتر است این کار را نکنید. دوز دارو برای پرنده‌ای به این کوچکی بسیار حساس است و داروی نادرست یا مقدار زیاد می‌تواند خطرناک باشد. تشخیص و تجویز را به دامپزشک بسپارید.

چرا مرغ عشق نر پوست بالای منقارش قهوه‌ای شده است؟

در مرغ عشق نر، قهوه‌ای شدن سِر که پیش‌تر آبی بوده ممکن است نشانه‌ی تغییرات هورمونی یا تومور بیضه باشد. این تغییر را جدی بگیرید و پرنده را برای معاینه نزد دامپزشک ببرید.