نگهداری از مرغ مینا و همه چیز در مورد مراقبت و تربیت مینا

نگهداری از مرغ مینا یعنی فراهم کردن یک قفس بزرگ و افقی، غذای نرم و کم‌آهن، آب تمیز برای خوردن و حمام، و وقت گذاشتن روزانه برای هم‌صحبتی با پرنده. مینا پرنده‌ای باهوش، اجتماعی و سخنگوست و اگر نیازهایش درست برآورده شود، عضو شاد و پرسروصدای خانواده می‌شود. در این راهنمای مجله پت خرید از قفس و تغذیه تا آموزش حرف زدن، بیماری‌ها و به‌خصوص پرریزی مرغ مینا (زمان، فصل و دلایل ریختن پرها) را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم.

معرفی مرغ مینا، پرندهٔ سخنگوی زیبا

مرغ مینا یکی از پرطرفدارترین پرندگان خانگی در جهان است. پرهای براق و توانایی‌اش در تقلید صدای انسان، آن را برای علاقه‌مندان به پرنده بسیار جذاب کرده است. مینا در طبیعت معمولاً به‌صورت جفت یا گروهی زندگی می‌کند و همین روحیهٔ اجتماعی باعث می‌شود در خانه هم به توجه و هم‌صحبتی زیادی نیاز داشته باشد.

مینا جزو پرندگان «نرم‌خوار» است و به خانوادهٔ سار تعلق دارد. گونه‌های مختلفی دارد که در میان علاقه‌مندان، مینای گوشواره‌ای (با زائده‌های زرد پوستی کنار سر) و مینای معمولی شناخته‌شده‌ترند. میناهای وحشی بیشتر هنگام طلوع و غروب آفتاب سروصدا و آواز می‌کنند.

مرغ مینا بسیار باهوش است. جوجه‌ها و پرندگان جوان توان یادگیری بالایی دارند و به مراقبت و آموزش درست پاسخ خوبی می‌دهند. اگر قصد خرید و نگهداری مینا را دارید، از همان روز اول باید روش‌های درست رفتاری را به کار ببرید.

شاید برایتان جالب باشد: همه چیز دربارهٔ مرغ مینا

نحوهٔ مراقبت از مرغ مینا در خانه

برای مراقبت از این پرنده باید یک زیستگاه مناسب بسازید و نیازهای اساسی‌اش را برآورده کنید. مینا موجودی اجتماعی است. اگر با او درست و آرام رفتار کنید، با شما و دیگر اعضای خانه ارتباط خوبی برقرار می‌کند. این موارد پایهٔ یک نگهداری درست‌اند:

۱. قفس مناسب مینا

پیدا کردن قفسی که مخصوص مینا ساخته شده باشد کمی سخت است. مینا بیشتر از این‌که از میله‌ها بالا برود، روی کف و بین چوب‌ها می‌پرد. پس قفس باید بزرگ و افقی باشد، یعنی عرضش بیشتر از ارتفاعش باشد. ابعادی در حدود عرض ۹۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر و عمق و ارتفاع حدود ۶۰ سانتی‌متر، حداقل فضای مناسب برای یک مینا است و قفس بزرگ‌تر بهتر است.

مینا مدفوع آبکی و زیادی دارد، چون غذایش نرم و پرآب است. قفسی انتخاب کنید که سینی کف آن بیرون بیاید و راحت تمیز شود. کف قفس را می‌توانید با چند لایه روزنامه یا کاغذ بدون جوهر رنگی بپوشانید و هر روز عوض کنید.

۲. چوب زیرپایی یا نشیمنگاه پرنده

داخل قفس چند تکه چوب برای نشستن پرنده بگذارید. بهتر است چوب‌ها طبیعی و پوسته‌دار، با ضخامت‌های مختلف و کمی ناهمواری باشند. نشستن مداوم روی چوب‌های کاملاً صاف و یک‌اندازه، فشار را روی یک نقطه از کف پا می‌آورد و ممکن است به التهاب و زخم کف پا (پودودرماتیت) منجر شود که درمانش سخت است.

۳. آشیانه یا جای خواب مینا

یک جعبه را به‌عنوان آشیانه یا جای استراحت داخل قفس بگذارید. مینا در طول روز چند چرت کوتاه می‌زند و یک گوشهٔ نیمه‌تاریک به آرامشش کمک می‌کند. این جعبه را می‌توانید آماده بخرید یا خودتان با چوب نرم یا مقوا بسازید. جعبهٔ مقوایی زود کثیف می‌شود و باید مرتب تعویض شود.

۴. محیط راحت

قفس را در جای آرام و امنی از خانه بگذارید که نور طبیعی داشته باشد، اما آفتاب مستقیم و طولانی روی آن نتابد. دمای معتدل حدود ۲۴ درجهٔ سانتی‌گراد برای مینا مناسب است. قفس را از کولر، بخاری، پنجرهٔ باز و جریان هوای مستقیم دور نگه دارید. اگر پرنده نور طبیعی کافی ندارد، می‌توانید از یک چراغ روشنایی مناسب پرنده کمک بگیرید. شب‌ها هم پرنده به چند ساعت تاریکی و سکوت برای خواب نیاز دارد.

تغذیهٔ مرغ مینا

تغذیهٔ مینا در طبیعت

مینا را نرم‌خوار می‌نامند، چون بیشتر از غذاهای نرم تغذیه می‌کند. در طبیعت غذای اصلی‌اش میوه‌های رسیده مثل انجیر و انواع توت‌هاست و شهد گل‌ها را هم می‌خورد. میناها حشرات را شکار می‌کنند و گاهی مارمولک‌های کوچک و جانوران ریز دیگر هم می‌خورند.

رژیم غذایی مناسب مینای خانگی

میناها به بیماری ذخیرهٔ آهن (انباشت بیش از حد آهن در کبد) بسیار حساس‌اند. بسیاری از میناهای خانگی بر اثر ناآگاهی صاحبانشان و مصرف غذای پرآهن بیمار می‌شوند. به همین دلیل پایهٔ رژیم مینا باید غذای کم‌آهن باشد. بهترین گزینه، غذای آماده یا پلت مخصوص مینا و پرندگان نرم‌خوار با برچسب کم‌آهن است که با میوه و کمی پروتئین تکمیل می‌شود.

• میوه‌های تازه و کم‌آهن: سیب (بدون هسته)، موز، هندوانه، هلو، انبه، گلابی، پاپایا و انواع توت. میوه را بشویید و ریز کنید.
• سبزیجات پخته: سیب‌زمینی پخته، نخودفرنگی و ذرت به مقدار کم. برخی میناها کمی کاهو هم دوست دارند.
• پروتئین: تخم‌مرغ کاملاً پخته، کمی گوشت سفید پخته و بدون نمک، و حشرات مخصوص پرندگان مثل کرم میل‌ورم، به‌عنوان جایگزین حشراتی که در طبیعت شکار می‌کند.
• میوه‌های ترش و مرکبات: مرکبات و میوه‌های پرویتامین C جذب آهن را بیشتر می‌کنند؛ آن‌ها را خیلی کم بدهید یا کنار بگذارید.

میوه را تازه بدهید و از میوه‌های کنسروی شربت‌دار استفاده نکنید. باقی‌ماندهٔ غذای نرم و میوه را چند ساعت بعد از قفس بیرون بیاورید تا فاسد نشود. برای آشنایی بیشتر با اصول کلی تغذیهٔ پرندگان، راهنمای بهترین تغذیه و رژیم غذایی پرندگان را بخوانید.

آب خوردن مینا

همیشه آب تمیز در اختیار پرنده بگذارید. مینا نوکش را در آب فرو می‌برد، آب برمی‌دارد و سرش را بالا می‌گیرد تا آب به گلویش برود. پس ظرف آب باید عمیق و همیشه پر باشد تا پرنده در خوردن آب مشکلی نداشته باشد. ظرف آب را هر روز بشویید و آب را عوض کنید.

غذاهای ممنوع برای مرغ مینا

پرهیز از آهن زیاد به این معنی نیست که غذا باید کاملاً بی‌آهن باشد؛ یعنی مقدار آهن آن کم باشد. علاوه بر غذاهای پرآهن، این مواد برای مینا و بیشتر پرندگان خطرناک یا نامناسب‌اند:

• آووکادو
• هستهٔ سیب و هستهٔ میوه‌ها به‌طور کلی
• ریواس
• شکلات، قهوه، چای و نوشیدنی‌های کافئین‌دار
• الکل
• غذاهای شور، چرب و سرخ‌کرده
• گوشت قرمز، جگر و غذاهای پرآهن
• غذای مانده یا کپک‌زده

برای پاداش دادن در زمان آموزش، به جای خوراکی‌های نامناسب از گزینه‌های سالم استفاده کنید. ایده‌های بیشتر را در مقالهٔ تشویقی پرندگان ببینید و پیش از دادن هر پاداش، از کم‌آهن بودن آن مطمئن شوید.

آموزش سخنگویی به مرغ مینا

اگر دوست دارید مینای شما حرف بزند، بهتر است یک مینای جوان و دستی خریداری کنید. پرندهٔ جوان راحت‌تر با انسان انس می‌گیرد و زودتر صداها را تقلید می‌کند. آموزش را از همان روزهای اول شروع کنید.

1. از روزی که پرنده را به خانه آوردید، یک کلمهٔ کوتاه مثل «سلام» را با لحنی شاد و ثابت مرتب تکرار کنید.
2. جلسه‌های آموزش را کوتاه و روزانه نگه دارید، به‌خصوص صبح و عصر که پرنده فعال‌تر است.
3. بعد از هر تلاش موفق، با صدای مهربان یا یک تکهٔ کوچک میوه او را تشویق کنید.
4. وقتی کلمهٔ اول را یاد گرفت، کلمه یا جملهٔ کوتاه بعدی را اضافه کنید.

در ابتدا صدای پرنده خش‌دار است و کلمات را شکسته می‌گوید، اما با تمرین واضح‌تر می‌شود. بسیاری از پرورش‌دهندگان توصیه می‌کنند در دورهٔ آموزش برای پرنده سوت نزنید، چون مینا سوت را زودتر یاد می‌گیرد و ممکن است بیشتر سوت بزند تا حرف.

بهتر است قفس در جایی باشد که رفت‌وآمد اعضای خانواده را ببیند. این پرندگان بسیار اجتماعی‌اند و از تعامل با انسان لذت می‌برند. وقتی صدای افراد مختلف را می‌شنوند و با آن‌ها هم‌صحبت می‌شوند، مهارت‌های زبانی‌شان بهتر رشد می‌کند. البته محل قفس نباید آن‌قدر پرسروصدا باشد که پرنده مدام مضطرب شود.

مرغ مینا معمولاً با کسی که قفسش را تمیز می‌کند و به او غذا می‌دهد پیوند عاطفی محکمی برقرار می‌کند. حافظهٔ خوبی دارد و به بدرفتاری بسیار حساس است؛ اگر آزار ببیند، زود ترسو یا پرخاشگر می‌شود.

اگر مینا را برای حرف زدنش نگه می‌دارید، مطلب آموزش حرف زدن به طوطی و پرنده‌ها هم روش‌های بیشتری برای آموزش حرف زدن به مینا پیشنهاد می‌کند.

پرریزی مرغ مینا: زمان، فصل و دلایل

پرریزی یا تولک یک روند طبیعی است که در آن پرهای کهنه و فرسوده کم‌کم می‌ریزند و پرهای تازه جایشان را می‌گیرند. در پرریزی طبیعی، پرها به‌تدریج و به‌صورت قرینه می‌ریزند و پرنده هیچ‌وقت کچل یا بی‌پر نمی‌شود.

اولین پرریزی مرغ مینا

اولین پرریزی معمولاً در سال اول زندگی اتفاق می‌افتد؛ زمانی که پرهای دوران جوجگی ریخته می‌شوند و پرهای بالغ جایشان را می‌گیرند. در این دوره ممکن است ظاهر پرنده کمی نامرتب شود و کمی کم‌حوصله‌تر یا ساکت‌تر از همیشه باشد. اگر مینای جوانی خریده‌اید و چند ماه بعد پرهایش می‌ریزد، معمولاً جای نگرانی نیست، به شرطی که اشتها و فعالیتش خوب باشد.

فصل پرریزی: پرریزی مینا در بهار و تابستان

مینای بالغ معمولاً سالی یک یا دو بار پرریزی دارد. در بسیاری از پرندگان، پرریزی بعد از فصل جفت‌گیری و در ماه‌های گرم، یعنی اواخر بهار و تابستان، دیده می‌شود. پس پرریزی مینا در بهار یا تابستان معمولاً طبیعی است.

در خانه، نور مصنوعی و دمای ثابت ممکن است زمان پرریزی را جابه‌جا کند یا آن را طولانی‌تر و پراکنده‌تر کند. زمان و شدت پرریزی به محل زندگی، تغذیه و شرایط نگهداری پرنده هم بستگی دارد. یک پرریزی کامل معمولاً چند هفته طول می‌کشد.

چرا پرهای مرغ مینا می‌ریزد؟

همهٔ ریزش‌های پر، پرریزی طبیعی نیستند. این جدول کمک می‌کند تفاوت را تشخیص دهید:

پرریزی طبیعی	ریزش پر غیرطبیعی (نیاز به بررسی)
تدریجی و قرینه در دو طرف بدن	ریزش لکه‌ای یا یک‌طرفه
پرهای تازه به‌سرعت جایگزین می‌شوند	نواحی بی‌پر یا کچلی که پر نمی‌آورد
پرنده اشتها و فعالیت تقریباً عادی دارد	بی‌حالی، پف کردن پرها، کم شدن اشتها
در فصل معمول و چند هفته‌ای تمام می‌شود	ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند یا هیچ‌وقت تمام نمی‌شود
پوست زیر پرها سالم است	خارش شدید، کندن پر با نوک، پوست قرمز یا پوسته‌پوسته

دلایل رایج ریزش غیرطبیعی پر شامل این موارد است:

• تغذیهٔ ناکافی یا نامتعادل، به‌خصوص کمبود پروتئین و ویتامین‌ها
• استرس، تنهایی، جابه‌جایی یا تغییر ناگهانی محیط
• انگل‌های پوستی مثل کنه و شپش
• کندن پر به دلیل بی‌حوصلگی یا مشکل رفتاری
• بیماری‌های داخلی، از جمله بیماری‌های کبد

اگر مینای شما مدت زیادی پرریزی نداشته یا پرریزی‌اش غیرعادی است، ممکن است مشکلی در تغذیه یا سلامتش وجود داشته باشد. در این صورت با دامپزشک متخصص پرندگان مشورت کنید.

مراقبت از مینا در دوران پرریزی

• غذای کامل و کم‌آهن بدهید و کمی پروتئین بیشتر، مثل تخم‌مرغ پخته، به رژیمش اضافه کنید.
• ظرف حمام را در دسترس بگذارید؛ آب‌بازی به باز شدن غلاف پرهای تازه کمک می‌کند.
• محیط را آرام، بدون جریان هوای سرد و با دمای معتدل نگه دارید.
• پرنده را کمتر در دست بگیرید. پرهای تازه‌ای که در حال رشدند رگ خونی دارند و اگر بشکنند ممکن است خونریزی کنند.
• کف قفس را مرتب تمیز کنید تا پرهای ریخته جمع نشوند.

اگر پر تازه‌ای شکست و خونریزی آن بند نیامد، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.

آشنایی با بیماری‌های مرغ مینا

پرندگان زینتی و خانگی، از جمله مرغ مینا، مستعد انواع بیماری‌ها هستند و هر نشانهٔ غیرطبیعی باید جدی گرفته شود. پرندگان به‌طور غریزی سعی می‌کنند بیماری خود را پنهان کنند و ضعیف به نظر نرسند. این رفتار ریشه در ترس از شکار شدن یا طرد شدن از گله دارد. به همین دلیل وقتی علائم دیده می‌شوند، بیماری ممکن است مدتی پیش شروع شده باشد و نباید منتظر ماند.

مهم‌ترین علائم بیماری در مرغ مینا

رفتار مینا را همیشه زیر نظر داشته باشید. برخی از علائم زیر به دلیل بیماری و برخی به دلیل شرایط تغذیه و نگهداری‌اند:

• افتادگی بال‌ها یا پف کردن مداوم پرها
• بی‌حالی و کز کردن در گوشهٔ قفس
• کم شدن اشتها یا کاهش وزن
• اختلالات عصبی مثل سرگیجه و عدم تعادل در راه رفتن
• فلج یا خشک شدن پاها، بال‌ها یا گردن
• دور خود چرخیدن، بی‌حرکت ماندن یا افتادن کف قفس
• اسهال سبز یا سفید آبکی
• بسته نگه داشتن چشم‌ها
• عطسه، سرفه، ترشح از بینی و دهان و خس‌خس سینه
• تنفس با دهان باز یا تکان خوردن دم هنگام نفس کشیدن
• شکم متورم یا سختی در تنفس، که ممکن است با بیماری ذخیرهٔ آهن همراه باشد
• ریزش شدید پر

با دیدن این علائم، هرچه زودتر با دامپزشک متخصص پرندگان مشورت کنید و خودسرانه دارو ندهید. مقالهٔ علائم بیماری پرندگان؛ مریضی پرنده‌های زینتی را چگونه تشخیص دهیم هم به شما کمک می‌کند نگهداری بهتری از پرنده‌تان داشته باشید.

روش‌های تمیز کردن و حمام کردن مینا

مینا عاشق حمام کردن است و بیشتر میناها دوست دارند هر روز، گاهی بیش از یک بار، آب‌بازی کنند. یک کاسهٔ کم‌عمق با چند سانتی‌متر آب ولرم آماده کنید و آن را داخل قفس یا در جایی که پرنده بیرون می‌آید، ترجیحاً روی زمین بگذارید. مینا آب را به همه طرف می‌پاشد؛ پس اطراف را با زیرانداز بپوشانید.

پرنده نوکش را در آب فرو می‌کند، پرهایش را خیس می‌کند و بعد با تکان دادن بدن خودش را خشک می‌کند. سپس سراغ کار اصلی، یعنی مرتب کردن پرهایش می‌رود و سرش را تکان می‌دهد تا آب از اطراف گوش‌ها بیرون بریزد. میناها معمولاً وقتی بعد از مدتی گشت‌وگذار بیرون قفس به آن برمی‌گردند، به‌خصوص اگر دستی باشند، تمایل زیادی به حمام دارند.

بعد از حمام، آب کاسه را عوض کنید، چون مینا ممکن است از همان آب بخورد. مطمئن شوید پرنده در جای گرم و بدون جریان هوا خشک می‌شود. از شامپو، صابون یا اسپری‌های معطر برای حمام مینا استفاده نکنید.

اگر مرغ مینای شما زیاد عصبانی می‌شود، بهتر است بدانید: چگونه یک پرندهٔ عصبانی را رام کنید

کوتاه کردن پر بال مینا

کوتاه کردن پر بال اجباری نیست و تصمیمی است که بهتر است با مشورت دامپزشک گرفته شود. اگر آن را انجام می‌دهید، حتماً هر دو بال به‌طور یکسان و توسط فرد متخصص کوتاه شوند. کوتاه کردن فقط یک بال تعادل پرنده را به هم می‌زند و ممکن است هنگام فرود به جناغ سینه‌اش ضربه بخورد یا آسیب ببیند. پرهای کوتاه‌شده در پرریزی بعدی دوباره رشد می‌کنند.

نکاتی دربارهٔ خرید و شناخت مینا

تشخیص سن مرغ مینا

فروشنده‌ای که پرنده را از او می‌خرید باید سن پرنده را بداند. از فروشندگانی که اطلاعات کمی دربارهٔ پرندهٔ خود دارند با احتیاط خرید کنید. میناهای جوان معمولاً پرهای کدرتری نسبت به میناهای بالغ دارند. تشخیص دقیق سن مینای بالغ از روی ظاهر سخت است.

انتقال مینا به قفس جدید

ممکن است پرنده از قفس جدید بترسد. دهانه‌های دو قفس را کنار هم قرار دهید و کمی غذای موردعلاقه‌اش را داخل قفس جدید بگذارید. پرنده بالاخره قفس جدید را کشف می‌کند و وارد آن می‌شود. وقتی به آن عادت کرد، قفس قدیمی را بردارید.

پرسش‌های پرتکرار

اولین پرریزی مرغ مینا چه زمانی است؟

اولین پرریزی معمولاً در سال اول زندگی رخ می‌دهد و پرهای دوران جوجگی با پرهای بالغ عوض می‌شوند. اگر پرنده اشتها و فعالیت خوبی دارد و پرها به‌تدریج و قرینه می‌ریزند، جای نگرانی نیست.

آیا پرریزی مرغ مینا در بهار و تابستان طبیعی است؟

بله، در بسیاری از میناها پرریزی بعد از فصل جفت‌گیری و در ماه‌های گرم دیده می‌شود. در خانه، نور مصنوعی و دمای ثابت ممکن است زمان آن را کمی جابه‌جا کند.

چرا پرهای مرغ مینا می‌ریزد؟

بیشتر وقت‌ها دلیلش پرریزی طبیعی است. اما اگر پرها لکه‌ای بریزند، جای خالی پر نیاید یا پرنده بی‌حال و بی‌اشتها باشد، ممکن است تغذیهٔ نامناسب، استرس، انگل یا بیماری علت آن باشد و باید پرنده را به دامپزشک نشان دهید.

پرریزی مینا چقدر طول می‌کشد؟

یک پرریزی کامل معمولاً چند هفته طول می‌کشد. اگر ریزش پر ماه‌ها ادامه پیدا کرد یا نواحی بی‌پر روی بدن ماند، با دامپزشک متخصص پرندگان مشورت کنید.

جنسیت مرغ مینا را چطور تشخیص دهیم؟

نر و مادهٔ مینا ظاهر تقریباً یکسانی دارند و از روی رنگ پر نمی‌توان جنسیت را با اطمینان تشخیص داد. نرها گاهی کمی درشت‌تر و جسورترند، اما مطمئن‌ترین راه، آزمایش ژنتیکی تعیین جنسیت با نمونهٔ پر یا خون در کلینیک دامپزشکی است.

مرغ مینا چند سال عمر می‌کند؟

مینای خانگی با نگهداری و تغذیهٔ درست معمولاً حدود ۱۵ سال یا بیشتر عمر می‌کند. رعایت رژیم کم‌آهن، تمیزی قفس و معاینهٔ منظم نزد دامپزشک، مهم‌ترین عوامل برای عمر طولانی‌تر آن هستند. پرندگان مسن به سرما و جریان هوا حساس‌ترند و باید در دمای معتدل نگهداری شوند.