راه هایی برای جلوگیری از آسیب زدن گربه به وسایل خانه

گربه به مبل، فرش و پرده چنگ می‌زند چون چنگ زدن یک نیاز طبیعی و غریزی است، نه لجبازی. راه جلوگیری از آسیب زدن گربه به وسایل خانه این نیست که جلوی این رفتار را کاملاً بگیرید؛ باید آن را به سمت وسیله‌ای ببرید که خود گربه دوست دارد و شما هم با آن مشکلی ندارید. در این مطلب از مجله پت خرید می‌گوییم گربه چرا چنگ می‌زند، چه وسیله‌ای برای او فراهم کنید، چطور با تشویق آموزشش دهید و چه کارهایی را بهتر است انجام ندهید.

چرا گربه به وسایل خانه چنگ می‌زند؟

چنگ زدن و بالا رفتن از لذت‌بخش‌ترین کارهای گربه و بخشی از رفتار فطری اوست. وقتی دلیل این رفتار را بدانید، راحت‌تر می‌توانید جای مناسبی برایش فراهم کنید. مهم‌ترین دلیل‌ها این‌هاست:

• مراقبت از ناخن: با کشیدن ناخن، لایه‌های مرده و قدیمی روی پنجه‌ها جدا می‌شود و ناخن تازه زیر آن نمایان می‌شود.
• کشش بدن: بیشتر گربه‌ها بعد از بیدار شدن بدنشان را کش می‌دهند و همان موقع شروع به چنگ زدن می‌کنند. این کار عضلات شانه، پشت و پاها را کش می‌دهد.
• علامت‌گذاری قلمرو: روی کف پنجه‌ی گربه غده‌هایی هست که بو به جا می‌گذارند. خراش روی یک وسیله هم نشانه‌ی دیداری و هم نشانه‌ی بویایی است که می‌گوید «این‌جا مال من است».
• تخلیه‌ی هیجان و استرس: گربه‌ها وقتی هیجان‌زده‌اند، مثلاً هنگام برگشتن صاحبشان، یا وقتی نگران و مضطرب‌اند، بیشتر چنگ می‌زنند.
• بی‌حوصلگی: گربه‌ای که بازی و سرگرمی کافی ندارد، انرژی‌اش را سر وسایل خانه خالی می‌کند.

اگر گربه‌تان ناگهان خیلی بیشتر از قبل چنگ می‌زند، بد نیست به نشانه‌های استرس در گربه هم دقت کنید؛ تغییراتی مثل جابه‌جایی خانه یا آمدن عضو جدید می‌تواند این رفتار را بیشتر کند.

استفاده از اسکرچر گربه؛ اصلی‌ترین راه‌حل

گربه‌ای که جای مناسبی برای ناخن کشیدن نداشته باشد، ناچار سراغ مبل و فرش می‌رود. وقتی گربه وسیله‌ی دیگری برای چنگ زدن پیدا نکند و چیز بهتری در دسترسش باشد، آرام‌آرام یاد می‌گیرد از همان استفاده کند. می‌توانید اسکرچر گربه بخرید یا خودتان یکی در خانه بسازید. درخت گربه هم همزمان نیاز به چنگ زدن و بالا رفتن را برآورده می‌کند و باعث می‌شود گربه کمتر سراغ مبلمان برود.

اسکرچر خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

• محکم و بی‌لرزش: اگر اسکرچر زیر پنجه‌ی گربه تکان بخورد یا بیفتد، گربه از آن می‌ترسد و دیگر سراغش نمی‌رود.
• به اندازه‌ی کافی بلند: اسکرچر عمودی باید آن‌قدر بلند باشد که گربه بتواند وقتی روی دو پا می‌ایستد، بدنش را کامل کش بدهد.
• جنس مناسب: بافت زبر مثل طناب کنفی (سیسال) یا مقوای فشرده برای بیشتر گربه‌ها جذاب است.
• مدل‌های مختلف: بعضی گربه‌ها چنگ زدن عمودی را دوست دارند (مثل پایه‌ی مبل) و بعضی افقی (مثل فرش). اگر نمی‌دانید گربه‌تان کدام را ترجیح می‌دهد، ببینید به چه وسیله‌ای در خانه بیشتر چنگ می‌زند و شبیه همان را تهیه کنید.

اسکرچر را کجا بگذارید؟

• کنار وسیله‌ای که گربه الان به آن چنگ می‌زند؛ مثلاً درست کنار دسته‌ی مبل.
• نزدیک جای خواب گربه، چون معمولاً بعد از بیدار شدن چنگ می‌زند.
• در بخش‌های پررفت‌وآمد خانه، نه در گوشه‌ای که کسی به آن سر نمی‌زند؛ گربه دوست دارد قلمرو را جایی علامت بگذارد که دیده شود.
• در خانه‌ای که چند گربه دارد، بیش از یک اسکرچر بگذارید تا بر سر آن رقابت پیش نیاید.

وقتی گربه به اسکرچر عادت کرد، می‌توانید آن را خیلی آرام و کم‌کم به جایی که خودتان می‌خواهید منتقل کنید.

استفاده از اسباب بازی مناسب برای جلوگیری از چنگ گربه

بعد از این‌که گربه‌تان از خواب بیدار شد، او را به محل اسباب‌بازی‌ها و اسکرچرش ببرید و خودتان با انگشت روی آن ناخن بکشید. صدا و حرکت کنجکاوی‌اش را تحریک می‌کند و بیشتر گربه‌ها بلند می‌شوند و با ناخن‌های جلویشان به آن چنگ می‌زنند.

با گرفتن پنجه‌های گربه سعی نکنید او را وادار به خراشیدن اسباب‌بازی کنید. در این حالت گربه مقاومت می‌کند و حتی ممکن است از آن وسیله بدش بیاید. به جای آن، اسباب‌بازی‌های متنوعی فراهم کنید و با بازی روزانه انرژی‌اش را تخلیه کنید. گربه‌ای که خسته و راضی است، کمتر سراغ وسایل خانه می‌رود. در این مورد بیشتر بدانید: اهمیت بازی کردن گربه‌ها.

اگر گربه به اسکرچر علاقه‌ای نشان نداد، این راه‌ها را امتحان کنید:

• کمی از خوراکی مورد علاقه‌اش را روی اسکرچر یا کنار آن بگذارید.
• یک اسباب‌بازی را با فاصله از زمین روی اسکرچر آویزان کنید تا برای گرفتنش پنجه بکشد.
• کمی گیاه گربه (کت‌نیپ) روی آن بمالید؛ بسیاری از گربه‌ها به بوی آن جذب می‌شوند، هرچند همه‌ی گربه‌ها به آن واکنش نشان نمی‌دهند.
• با یک چوب‌پر یا اسباب‌بازی ریسمانی، بازی را دور و روی اسکرچر انجام دهید.

دادن تشویقی به گربه

مؤثرترین روش برای جلوگیری از آسیب زدن گربه به وسایل خانه، تشویق و پاداش است. هر بار که گربه‌تان خودش و بدون این‌که شما چیزی بگویید از اسکرچر یا اسباب‌بازی‌اش استفاده کرد، به او جایزه بدهید، نوازشش کنید و با او حرف بزنید. گربه‌ها رفتاری را تکرار می‌کنند که نتیجه‌ی خوشایندی داشته باشد.

فقط گذاشتن چند اسباب‌بازی جلوی گربه کافی نیست. باید به‌طور مشخص با او تمرین کنید تا یاد بگیرد چنگ زدن فقط روی وسایل خودش خوشایند است. تشویق باید درست در همان لحظه یا چند ثانیه بعد از رفتار خوب باشد تا گربه ارتباط آن را بفهمد.

تمرین فرمان‌برداری با گربه

می‌توانید با گربه‌تان تمرین کنید تا با یک کلمه یا اشاره سراغ اسکرچرش برود. این مراحل را دنبال کنید:

1. کنار اسکرچر یا درخت گربه بایستید و خوراکی‌ای را که دوست دارد در یک دستتان بگیرید.
2. یک کلمه‌ی کوتاه و ثابت را به‌عنوان فرمان بگویید و وقتی گربه به اسکرچر پنجه کشید، خوراکی را به او بدهید.
3. اگر علاقه نشان داد، خوراکی را کم‌کم بالاتر ببرید تا برای گرفتنش از وسیله‌اش بالا برود.
4. در نهایت خوراکی را در بالاترین جای ممکن بگذارید و فرمان را تکرار کنید.
5. جلسه‌ها را کوتاه نگه دارید و هر روز تکرار کنید.

به این ترتیب گربه به‌آرامی می‌فهمد که برای گرفتن خوراکی، بازی و توجه باید بعد از شنیدن فرمان از وسیله‌ی خودش استفاده کند.

پوشاندن وسایل و دور کردن گربه از جاهای ممنوع

اگر گربه به نقطه‌ی خاصی از خانه علاقه دارد و فقط به وسایل همان‌جا چنگ می‌زند، می‌توانید موقتاً آن‌جا را برایش ناخوشایند کنید تا عادت تازه شکل بگیرد:

• پوشاندن با تور یا پارچه‌ی شل‌بافت: گربه‌ها دوست ندارند به چنین پارچه‌ای چنگ بزنند، چون پنجه‌شان در بافت آن گیر می‌کند.
• چسب دوطرفه: بیشتر گربه‌ها از حس چسبناک زیر پنجه بدشان می‌آید. آن را روی دسته‌ی مبل یا جایی که گربه چنگ می‌زند بچسبانید، البته اول در گوشه‌ای ناپیدا امتحان کنید که به رویه‌ی مبل آسیب نزند.
• فویل آلومینیومی: صدا و حس فویل زیر پا برای بسیاری از گربه‌ها خوشایند نیست.

این روش‌ها فقط وقتی جواب می‌دهند که همزمان یک اسکرچر جذاب درست کنار همان وسیله باشد. هدف این است که گربه به‌جای مبل، اسکرچر را انتخاب کند؛ وقتی این عادت جا افتاد، پوشش‌ها را بردارید.

زمانی که گربه‌تان می‌خواهد به وسایل خانه چنگ بزند، با آرامش مانع او شوید و توجهش را به وسایل خودش جلب کنید. بهتر است پیش از آن‌که از خانه بیرون بروید هم مطمئن شوید که دسترسی‌اش به وسایل حساس کم است. شاید برایتان جالب باشد: آیا گربه می‌تواند مدت زیادی در خانه تنها بماند؟

محدود کردن موقت گربه

یکی از کارهای کمکی، محدود کردن موقت گربه در بخشی از خانه است؛ مثلاً یک اتاق که وسایل گران‌قیمت ندارد. محدود کردن به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند، اما در دوره‌ی آموزش، به‌خصوص وقتی در خانه نیستید، کمک می‌کند گربه فقط به وسایل خودش دسترسی داشته باشد. این محدوده باید با اسکرچر، اسباب‌بازی، آب، ظرف غذا و ظرف خاک پر شود و گربه نباید ساعت‌ها در آن تنها و بی‌سرگرمی بماند.

کوتاه کردن ناخن گربه

ناخن کوتاه‌تر، خرابی کمتری روی پارچه و چوب به جا می‌گذارد. کوتاه کردن منظم نوک ناخن‌ها با ناخن‌گیر مخصوص گربه، آسیب به وسایل را کم می‌کند، اما جای اسکرچر را نمی‌گیرد؛ گربه همچنان به چنگ زدن نیاز دارد.

• فقط نوک تیز و شفاف ناخن را بزنید.
• به بخش صورتی داخل ناخن که رگ و عصب دارد نزدیک نشوید؛ بریدن آن دردناک است و خون‌ریزی می‌کند.
• اگر گربه‌تان همکاری نمی‌کند یا مطمئن نیستید، از دامپزشک یا آرایشگر حیوانات کمک بگیرید.

برای جزئیات بیشتر، نکات مربوط به مراقبت از ناخن‌های گربه را بخوانید.

کارهایی که نباید انجام دهید

بعضی واکنش‌ها نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کنند، بلکه رابطه‌ی شما و گربه را خراب می‌کنند:

• تنبیه بدنی، داد زدن و ترساندن: گربه تنبیه را به رفتارش ربط نمی‌دهد و فقط از شما می‌ترسد. استرس هم خودش می‌تواند چنگ زدن را بیشتر کند.
• آب پاشیدن روی گربه: این روش قدیمی هنوز زیاد توصیه می‌شود، اما گربه معمولاً آن را به شما ربط می‌دهد، نه به مبل. نتیجه‌اش ترس از صاحب و چنگ زدن پنهانی در نبود شماست. به‌جای آن، با صدای آرام توجهش را جلب کنید، او را بردارید و کنار اسکرچر بگذارید و وقتی آن‌جا پنجه کشید تشویقش کنید.
• کشیدن ناخن گربه با جراحی: این عمل در واقع قطع بخشی از استخوان انگشت است، درد و عوارض دارد و می‌تواند به مشکلات رفتاری مثل گاز گرفتن یا استفاده نکردن از ظرف خاک منجر شود. بسیاری از دامپزشکان آن را برای حفظ مبلمان قابل قبول نمی‌دانند.
• دور انداختن اسکرچر کهنه: اسکرچر ریش‌ریش‌شده بوی گربه را دارد و برایش ارزشمند است. تا وقتی محکم و سالم است، آن را عوض نکنید.

اگر گربه‌تان علاوه بر چنگ زدن به وسایل، به شما یا اعضای خانه هم پنجه می‌کشد یا حمله می‌کند، مطلب پرخاشگری گربه و راهکارهای کنترل آن را بخوانید. در خانه‌هایی که چند گربه دارند هم چنگ زدن گاهی نشانه‌ی رقابت بر سر قلمرو است؛ راهکارهای جلوگیری از دعوای گربه‌ها در این وضعیت به کارتان می‌آید.

پرسش‌های پرتکرار

چطور جلوی چنگ زدن گربه به مبل را بگیرم؟

یک اسکرچر محکم و بلند درست کنار مبل بگذارید و هر بار که گربه از آن استفاده کرد تشویقش کنید. همزمان می‌توانید دسته‌ی مبل را موقتاً با چسب دوطرفه یا پارچه‌ی شل‌بافت بپوشانید تا برایش جذاب نباشد. وقتی عادت جدید جا افتاد، پوشش را بردارید.

آیا می‌شود گربه را کاملاً از چنگ زدن منع کرد؟

نه، و نباید هم این کار را کرد. چنگ زدن برای سلامت ناخن، کشش بدن و علامت‌گذاری قلمرو لازم است. هدف این است که گربه این نیاز را روی وسیله‌ی خودش برآورده کند، نه روی وسایل خانه.

چرا گربه‌ام از اسکرچر استفاده نمی‌کند؟

معمولاً یا اسکرچر لق و کوتاه است، یا جنسش را دوست ندارد، یا جایش مناسب نیست. اسکرچر را محکم کنید، کنار وسیله‌ای که گربه به آن چنگ می‌زند بگذارید و با خوراکی، اسباب‌بازی یا گیاه گربه آن را جذاب کنید.

آیا کوتاه کردن ناخن گربه کافی است؟

کوتاه کردن ناخن آسیب به وسایل را کم می‌کند، اما گربه همچنان میل به چنگ زدن دارد. پس در کنار آن حتماً اسکرچر هم لازم است. اگر از کوتاه کردن ناخن مطمئن نیستید، از دامپزشک کمک بگیرید.

آیا تنبیه گربه برای چنگ زدن به وسایل جواب می‌دهد؟

معمولاً نه. تنبیه، داد زدن یا آب پاشیدن گربه را از شما می‌ترساند و او را به چنگ زدن پنهانی وادار می‌کند. هدایت آرام به سمت اسکرچر و تشویق رفتار درست نتیجه‌ی بهتر و ماندگارتری دارد.